QĐND -  Nghề muối vốn là một nghề truyền thống có từ lâu đời của người dân xã Diễn Vạn, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Nhưng trong những năm qua, muối liên tục rớt giá, khiến hàng nghìn diêm dân vùng muối “điêu đứng” trước nỗi lo bỏ nghề.

Về xóm Vạn Nam, xã Diễn Vạn, huyện Diễn Châu giữa những ngày cuối tháng 6, đầu tháng 7, một không khí im ắng và tĩnh lặng bao trùm cả một vùng quê trước đây vốn sôi động bởi nghề muối. Trong làng, ngoài đồng chỉ thấp thoáng bóng dáng một vài người phụ nữ, cụ già và trẻ em đang gồng gánh, cào trên những ruộng muối. Khuôn mặt họ luôn hiện hữu nỗi lo “cơm áo gạo tiền” và nguy cơ bỏ nghề vì những vất vả cực nhọc từ nghề muối.

Cánh đồng muối giờ trở nên hoang vắng, một số ruộng muối cỏ dại đã mọc đầy.

Tìm hiểu, chúng tôi được biết, để làm ra được hạt muối trắng tinh khiết, diêm dân trong xã phải trải qua rất nhiều công đoạn với khả năng chịu đựng gian khổ cao. Khi nhiệt độ ngoài trời đạt từ 35 đến 40ºC, trời nắng gắt thì họ phải có mặt trên ruộng muối để phơi muối, lọc muối và đóng bao. Thế nhưng, những năm gần đây, nhất là năm 2010, giá muối trên thị trường rớt thảm hại, có lúc xuống 600 - 800 đồng/kg, muối làm ra không bán được, khiến diêm dân luôn phải đối mặt với cái đói, cái nghèo.

Chị Nguyễn Thị Lan xóm Vạn Nam, xã Diễn Vạn kể cho chúng tôi nghe về những vất vả của diêm dân: “Những ngày nắng nóng của mùa hè, một diêm dân làm việc cật lực cũng chỉ thu được từ 1,2 đến 1,5 tạ muối/ngày. Người già và trẻ em thì chỉ làm được 50 kg/ngày. Trong khi đó, giá muối thấp xuống từng ngày, có lúc chỉ còn 800 đồng/kg, mà không phải lúc nào cũng tiêu thụ thuận lợi, nên thu nhập của diêm dân rất bấp bênh. Bình quân thu nhập đầu người chỉ trên dưới 1 triệu đồng/năm. Muối làm ra, không tiêu thụ được nên diêm dân chúng tôi đang đứng trước nỗi lo thất nghiệp và nguy cơ phải bỏ nghề. Để mưu sinh, thanh niên trai tráng lại phải bỏ quê ra đi làm ăn xa quê. Người vào Nam, người ra Bắc và sẵn sàng làm bất cứ công việc gì dù nặng nhọc đến đâu miễn là kiếm được tiền. Sở dĩ có tình trạng này là vì chúng tôi không có đất ruộng làm nông nghiệp, các gia đình chỉ trông chờ vào mấy ruộng muối. Trước đây muối được giá thì không nói làm gì, nhưng từ ngày muối rớt giá, nếu chỉ trông chờ vào ruộng muối có mà đói cả nhà”.

Anh Võ Văn Hùng một diêm dân trong xã góp chuyện: “Gia đình tôi có 5 người với gần 1000m² ruộng muối. Làm vất vả cả mùa, nhưng kinh tế chẳng khá hơn được chút nào. Định đi miền Nam làm thuê, nhưng con cái còn nhỏ, vợ lại đau ốm quanh năm nên tôi đành phải ở nhà. Nay muối bị rớt giá liên tục, gia đình tôi không biết sống thế nào nữa”.

Muối chất đống, nhưng không tìm được đầu ra.

Còn ông Hoàng Ngọc Biên, Chủ nhiệm hợp tác xã Diễn Vạn cho biết: “Thị trường muối năm 2010 liên tục bị rớt giá, đời sống diêm dân trong hợp tác xã gặp không ít  khó khăn. Tỷ lệ người thất nghiệp ngày càng nhiều”.

Ông Chủ nhiệm Hợp tác xã Diễn Vạn nhấn mạnh: “Cũng như các địa phương làm muối khác trong cả nước, nghề làm muối ở Diễn Vạn thường bắt đầu vào khoảng từ tháng 4 đến tháng 6 hằng năm. Bình quân một năm chỉ làm được 180 ngày, những tháng còn lại, thời tiết thường âm u và có mưa, không thuận lợi cho việc làm muối, nên diêm dân chỉ còn biết “ngồi chơi xơi nước”. Vất vả cơ cực mới làm ra được hạt muối. Mỗi hạt muối đều thấm đẫm mồ hôi, nhưng hiện tại diêm dân xã Diễn Vạn vẫn phải chủ động tìm đầu mối, thậm chí thồ từng xe muối đi bán tại các huyện, thị, thành phố trong tỉnh, đặc biệt là các huyện miền núi. Nhưng, số muối tồn đọng vẫn còn rất lớn mà chưa tìm được nguồn tiêu thụ”.

 Nghề làm muối ở Diễn Vạn đang đứng trước nguy cơ bị xóa sổ. Rất mong chính quyền huyện Diễn Châu và tỉnh Nghệ An, cũng như các cơ quan chức năng liên quan sớm có biện pháp giúp diêm dân giữ và sống được bằng chính nghề truyền thống của quê hương./.

 Bài và ảnh: Hồng Sáu