QĐND Online - Nga Sơn là huyện đồng bằng vùng ven biển của tỉnh Thanh Hóa, có 6 xã trồng cói là Nga Thủy, Nga Thanh, Nga Liên, Nga Tiến, Nga Tân, Nga Thái. Những năm trước đến mùa thu hoạch cói, người dân ngao ngán vì mất mùa. Đói khổ, dân chạy ăn bữa sáng mất bữa tối, thanh niên trong xã bỏ đi miền Nam làm phụ hồ, vào Đắc Lắc làm phân bùn, đi Quảng Ninh đội than thuê… đầu thôn cuối xã chỉ toàn ông bà già và trẻ con. Năm nay, cói được mùa, bán giá cao, bà con phấn khởi, các xã đồng cói như khoác lên mình màu áo mới.

CÓI CẦN NƯỚC NHƯ NGƯỜI CẦN CƠM

Từ đầu xã Nga Tân, tôi đã thấy người mua kẻ bán cói khô nói cười rộn rã, ngỡ ngàng trước đổi thay và sự phấn khởi của người dân. Mấy năm trước thôi, người dân rầu rĩ than vãn cói bã cháy ngọn, đời sống đói khổ chạy bữa sáng mất bữa trưa, năm hết tết đến không có tiền mua cho con cái áo mới. Vậy mà nay hoàn toàn đổi khác, chị Nguyễn Thị Cần ở xóm 7 xã Nga Tân khoe: trừ chi phí công cắt chẻ cũng thu được hơn chục tấn cói khô, bán được gần hai chục triệu. Nhà tôi có 7 khẩu được chia 1,4 mẫu ruộng. Mười năm trước đây, cả nhà đổ sức vào cói mà chẳng ăn thua gì, cói cháy ngọn và thối gốc vì không có nước ngọt ngâm chân. Năm nay xã đưa nước ngọt về nên mùa cói này, nhà tôi không phải ăn cơm độn sắn nạo khô nữa”.

Vợ chồng anh Dũng, chị Vân gù cói khô để bán cho lái buôn

Anh Mai Đức Tuấn cán bộ xã Nga Tân cho biết: “Sở dĩ cói cháy ngọn, thối gốc, mất mùa liên miên là cói thiếu nước ngọt ngâm chân. Cói là cây thủ công nghiệp chỉ ưa trồng trên đất phù sa và dầm chân trong nước lợ. Những năm trước đây, liên tục mất mùa vì dự án quai đê lấn biển, đào vuông nuôi tôm đã ngăn nước phù sa từ đầu nguồn, không có nước cho cói sống, nên cói lên chưa qua đầu gối người là héo cháy ngọn, thối gốc và chết như rạ. Tuy xã biết, huyện biết, song dự án nuôi tôm đầu nguồn mới triển khai nên đành bó tay. Do thiếu nước ngọt nên cói chết, mất mùa, nhân dân đói khổ. Đầu năm nay, xã đã có chủ trương mở cống Mộng Dường (cống sát xã Nga Tiến), đào mương, đưa nước ngọt vào. Bà con phấn khởi lắm.

ĐẦU THÔN CUỐI XÃ RỘN RÃ TIẾNG CƯỜI

Những ngày ở xã Nga Tân, chứng kiến những người dân quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” sống chết nhờ cậy vào cây cói mà vui lây với niềm vui của họ. Ban ngày tấm lưng trần của những thanh niên đen sạm nhễ nhại mồ hôi, những đôi tay chai sạn của những người phụ nữ trên cánh đồng cói. Họ làm quên cả thời gian. Giữa trưa nắng chang chang, nắm cơm gạo trắng chấm với muối vừng giúp họ có sức khỏe để tiếp tục công việc buổi chiều. Vợ chồng con cái quây quần bên mâm cơm… Đơn giản vậy mà người dân xã Nga Tân đã mấy chục năm nay mới có được.

Vợ chồng anh Mai Văn Dũng ở xóm 7 Nga Tân năm nay phấn khởi vì “trúng quả” đậm. Đầu năm 2009, anh Dũng vay ngân hàng để đầu tư phân bón, thuê lại 7 mẫu ruộng của người khác. Vợ chồng quần quật từ sớm tinh mơ đến tối đêm mới về. Không phụ công một nắng hai sương đêm ngày vất vả, 7 sào cói anh Dũng thuê xanh tốt, lớn quá đầu người thẳng tăm tắp. Niềm vui như được nhân lên, anh Dũng tâm sự: “những năm trước, cứ ăn tết xong là tôi bỏ ruộng đi vào Đắc Lắc đội thuê than bùn cho người ta, giờ thì không phải đi xa nữa”.

Những khuôn mặt người dân rạng ngời, họ mừng vì đã lâu lắm rồi mới được mùa cói mới, đầu thôn cuối xã luôn rộn rã tiếng cười.

Bài, ảnh: Mai Văn Chính