QĐND - Thời gian gần đây, có hàng chục video clip quay cảnh nữ sinh một số trường học ở các địa phương đánh nhau, thậm chí cắt tóc, lột áo... rồi tung lên mạng. Tình trạng bạo lực học đường, nhất là trong nữ sinh rất đáng báo động, cho thấy sự  xuống cấp về đạo đức của một bộ phận thanh, thiếu niên, thể hiện qua lối hành xử côn đồ, giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực, khiến dư luận hết sức lo ngại.                      

Thực trạng đáng báo động

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), từ đầu năm học 2009-2010 đến nay, toàn quốc có gần 1.600 vụ việc liên quan đến học sinh đánh nhau trong và ngoài trường học. Các trường đã xử lý kỷ luật bằng nhiều hình thức: 881 học sinh bị khiển trách, 1.558 học sinh bị cảnh cáo, 735 học sinh bị buộc thôi học có thời hạn từ 3 ngày đến 1 năm học...

Một cảnh đánh nhau của các học sinh nữ (ảnh chụp lại từ video clip).

Gần đây nhất, ngày 27-10, Công an tỉnh Quảng Ninh đã ra quyết định khởi tố bị can đối với Nguyễn Hải Yến, 19 tuổi, trú tại phường Cẩm Sơn, thị xã Cẩm Phả là đối tượng chủ mưu cùng 5 đối tượng nữ khác về các tội: “Gây rối trật tự công cộng”, “Làm nhục người khác” và “Cố ý gây thương tích”. Trước đó, chỉ vì mâu thuẫn cá nhân, 6 đối tượng trên đã đánh hội đồng, lột áo, giật tóc và dùng kéo cắt tóc nữ sinh Nguyễn Thị Hồng Nhâm, học sinh lớp 11 Trường THPT Lương Thế Vinh, thị xã Cẩm Phả. Những hình ảnh trên kèm theo những lời chửi tục tĩu, thiếu văn hóa được tung lên mạng qua đoạn video clip dài hơn 3 phút gây xôn xao dư luận, gây bức xúc trong xã hội. 

Những video clip quay cảnh nữ sinh chửi bậy, đánh nhau, lột áo... được tung lên mạng trong thời gian qua chủ yếu xảy ra ở các thành phố, thị xã như: Hà Nội, Nghệ An, Cần Thơ, Lào Cai, Quảng Ninh. Theo nhận định của các cơ quan chức năng, những sự việc trên được dư luận biết đến trong thời gian qua mới chỉ là con số rất nhỏ so với thực tế, vi phạm nghiêm trọng các quy định, chuẩn mực về đạo đức của học sinh trong nhà trường.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, nhưng chủ yếu vẫn do tác động từ mặt trái của xã hội, từ phim ảnh, trò chơi điện tử và lối sống ích kỷ, có khi từ chính các bậc cha mẹ học sinh. Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Mai Anh Ba (Viện Nghiên cứu xã hội Việt Nam) thì vai trò của gia đình và nhà trường luôn là hai yếu tố đồng hành, quan trọng nhất đối với sự hình thành nhân cách của mỗi học sinh. Cha mẹ không nên dạy con chỉ bằng những câu nói nặng về mệnh lệnh, cứng nhắc như: "Không được chơi với bạn xấu, không được đánh nhau...", khiến trẻ không dám thổ lộ, bộc bạch tâm tư, suy nghĩ của mình; do vậy, khi bị gây sự, bị bắt nạt... trẻ không báo cho cha mẹ biết mà thường âm thầm tìm cách trả thù lại người đã bắt nạt mình theo bản năng. Khi thấy con có biểu hiện lo âu, sợ hãi, cha mẹ phải tìm hiểu rõ sự việc. Nếu biết con mình bị bắt nạt, không nên xúi con đối đầu hoặc đánh trả bạn, mà nên trực tiếp báo cáo với nhà trường, với thầy cô giáo chủ nhiệm hoặc nhờ cơ quan chức năng can thiệp, giúp đỡ. Các bậc phụ huynh cần quan tâm hơn đến nhu cầu giải trí của các em, tránh để các em bị lôi cuốn, tác động mạnh của trò chơi điện tử (game) trên mạng và phim ảnh bạo lực.

Sớm tìm ra giải pháp

Là người gắn bó với ngành giáo dục nhiều năm, Tiến sĩ Ngũ Duy Anh, Vụ trưởng Vụ Công tác học sinh sinh viên, Bộ GD-ĐT cho biết: “Có mâu thuẫn, hoặc hành vi đánh nhau là chuyện khá phổ biến trong lứa tuổi học trò và ở thời nào cũng có; nhưng lối hành xử dữ tợn, mang tính bạo lực như trong thời gian qua, đặc biệt đó lại xảy ra đối với nhiều nhóm học sinh nữ thì thực sự là điều không bình thường, rất đáng lo ngại”. 

Được biết, Bộ GD-ĐT đã ban hành nhiều văn bản liên quan đến việc chấn chỉnh, khắc phục tình trạng học sinh đánh nhau theo lối côn đồ, nhưng hiệu quả ngăn chặn chưa cao, bởi chỉ ngành giáo dục vào cuộc là chưa đủ. Chúng ta đang sống trong một xã hội phát triển, gia đình, nhà trường là tế bào của xã hội, "khuyết" bất cứ yếu tố nào cũng dễ dẫn đến những hậu quả không tốt. Bộ GD-ĐT đã có văn bản yêu cầu các địa phương, các cơ quan chức năng phối hợp, hỗ trợ cùng các nhà trường khắc phục tình trạng trên và yêu cầu các nhà trường cần quan tâm đến diễn biến đời sống tình cảm, hoàn cảnh, tâm tư... của học sinh. Các thầy, cô hiệu trưởng, giáo viên chủ nhiệm cần nắm bắt kịp thời tâm lý, hoàn cảnh riêng của các học sinh cá biệt, "theo sát" học sinh  trên lớp để có biện pháp giáo dục hợp lý.

Để thực hiện những nội dung trên quả không hề đơn giản, đòi hỏi sự tinh tế, quan tâm  và tinh thần trách nhiệm cao của mỗi giáo viên đối với học trò. Về vĩ mô, cần nghiên cứu, điều chỉnh nội dung các môn học lịch sử, đạo đức, giáo dục công dân và văn học-những môn có tác động lớn đến sự hình thành nhân cách của học sinh. Cần tăng cường các giờ học ngoại khóa, thi tìm hiểu pháp luật, tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội, giao lưu, làm từ thiện và giúp đỡ cộng đồng để tăng thêm sự hiểu biết, trân trọng giá trị cuộc sống, có những kỹ năng cần thiết về ứng xử đối với những người xung quanh.

Nhiều ý kiến cho rằng, hình thức kỷ luật đối với những học sinh đánh nhau như hiện nay còn quá nhẹ, không đủ sức răn đe. Nhưng nếu cứ học sinh có lỗi nặng mà nhà trường lại đuổi học thì sẽ "quá nhàn". Người thầy giáo là "kỹ sư tâm hồn”, điều quan trọng nhất là phải làm sao để học sinh có lỗi biết nhận ra lỗi lầm để sửa chữa. Nếu đuổi học thì vô tình chúng ta đã đẩy các học sinh hư, học sinh cá biệt vào bước đường cùng, trở thành nhân tố không có lợi cho xã hội.

Ngoài sự nỗ lực của ngành giáo dục, cần có sự vào cuộc của các ban, ngành, đoàn thể và toàn xã hội, góp phần tạo các hoạt động vui chơi lành mạnh và môi trường trường học tập tích cực cho học sinh. Nhà trường, gia đình, các thầy cô quản lý lớp cần phối hợp chặt chẽ hơn trong quản lý các học sinh hư, học sinh cá biệt, ngăn chặn kịp thời các hành vi bạo lực, không để tình trạng học sinh đánh nhau, tung video clip lên mạng rồi các cơ quan chức năng, nhà trường mới  ngỡ ngàng, "bổ nhào" đi tìm các "nhân vật" trong video clip để xử lý... Điều quan trọng nhất là cần nhanh chóng tìm ra căn nguyên của tình trạng trên để có biện pháp ngăn chặn, khắc phục kịp thời, hiệu quả.

Thu Anh, Phan Anh