Trong một giờ học. Ảnh: Internet

Tâm lý không thi không học được biểu hiện rất rõ qua tình hình học tập của nhiều học sinh THCS, đặc biệt là học sinh cuối cấp, lớp 9, trong 3 năm học qua, sau khi có quyết định hủy bỏ kỳ thi tốt nghiệp THCS. So với các năm học trước, không khí học tập có dấu hiệu giảm sút, lắng xuống, trong nhiều em bắt đầu xuất hiện cái tâm lý chủ quan, thờ ơ với chuyện học hành.

Trong giờ học các môn Sử, Địa, Sinh, Lý... phần lớn các em học sinh không chú tâm nghe giảng và cũng chẳng chú ý đến ghi chép bài. Có em vở để trắng, lúc nào buồn tay thì ghi lúc đó, chứ không ghi chép thành hệ thống những bài để dễ học, dễ nhớ. Một học sinh trường THCS Nguyễn Chánh, tỉnh Quảng Ngãi, cho rằng: “Việc gì phải bỏ sức lực, mất thời gian vào những môn học mà chẳng có ảnh hưởng gì đến kết quả chuyển cấp. Nếu ảnh hưởng chăng nữa, thì thầy giáo, cô giáo và nhà trường phải chịu trách nhiệm trước". Một học sinh khác ở trường THCS Trần Phú tâm sự: "Trong lớp em, hầu hết các bạn chỉ tập trung vào học hai môn Toán và Văn. Đây là hai môn thi bắt buộc trong thi tuyển sinh, còn các môn khác thì ghi chép, học hành cho qua. Ở nhà dường như không ai chú ý chuẩn bị bài. Khi tới lớp thì tìm mọi cách đối phó, qua mắt thầy giáo, cô giáo như: mượn vở bạn có ghi, chép bài giải trong các sách tham khảo...". Không ít thầy giáo, cô giáo dạy lớp 9, khi được hỏi đã tâm sự thẳng thắn: Những năm gần đây học sinh rất chểnh mảng và thiếu nghiêm túc. Trong sổ điểm, số học sinh bị điểm yếu, kém ở các môn học không phải thi khá nhiều, nhưng các em đâu có sợ. Chúng tôi có cảm giác, học sinh bây giờ đi học cho ai chứ không phải đi học cho bản thân mình. Tâm lý, thái độ học tập của trò như thế khiến trách nhiệm, lòng nhiệt tình của người dạy cũng bị giảm sút".

Không chỉ ở bậc THCS, mà ngay cả bậc THPT cũng có tình trạng tương tự. Cuối tháng ba, sau khi nghe Bộ Giáo dục - Đào tạo công bố các môn thi tốt nghiệp, thì ngay lập tức những môn không thi, các em cho vào quên lãng: không sách, không vở, không học và không biết. Thậm chí, có em chẳng đả động đến các môn không thi tốt nghiệp, không thi tuyển sinh vào các trường đại học, cao đẳng trong suốt ba năm học ở bậc THPT. Học sinh đã vậy, còn người lớn, cán bộ, giáo viên… từ lâu rồi, cũng quen với suy nghĩ "không thi không học". Buổi đầu tiên dự học lớp tập huấn, bồi dưỡng nào đấy, mọi người quan tâm đến chuyện có phải làm bài thu hoạch hay không? Nếu không phải làm bài thu hoạch thì đủ thứ "bệnh" sinh ra: nghỉ học nhiều, ngồi nói chuyện riêng, không tập trung, không ghi chép...

Học môn nào thì nên thi kiểm tra môn đó vừa đỡ tốn kém, vừa không lãng phí thời gian, công sức, tiền bạc và gây áp lực nặng nề cho người học. Đồng thời, giúp cho người học có một phông kiến thức toàn diện. Còn học mà không thi “cái được, cái tốt” cũng có đấy, nhưng cái chưa được... sẽ nhiều hơn bội phần. Phải chăng, người Việt ta quá thực tiễn, ít có tầm nhìn xa, chỉ thấy hôm nay mà không nghĩ tới ngày mai? Chúng ta càng lo ngại khi cái tâm lý, nhận thức và biểu hiện không đúng trên ngày càng lan tràn trong giới trẻ, trong học đường. Tâm lý chỉ thi thì mới học là mối nguy cơ không nhỏ, làm tiêu tan đi động cơ, tinh thần học tập trong sáng, tích cực. Cái bệnh sính thành tích trong nhà trường tồn tại lâu nay là thủ phạm, là căn nguyên gốc rễ sâu xa dung dưỡng cho tâm lý xấu, tiêu cực kia phát triển mạnh mẽ.

Đã đến lúc các nhà quản lý, các nhà chuyên môn phải bắt tay vào chấn chỉnh sự suy nghĩ lệch lạc nêu trên. Hãy thay ngay những mĩ từ "thành tích, danh dự, uy tín" bằng những từ "nghiêm túc, công bằng, chặt chẽ" trong đánh giá kết quả học tập của học sinh ở nhà trường. Toàn xã hội hãy cổ súy, ủng hộ mạnh mẽ cho tinh thần: kiến thức, hiểu biết là tối thượng, là muôn đời. Giải quyết được vấn đề này thì chúng ta mới đào tạo được những thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước có năng lực toàn diện, đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay.

ĐỖ TẤN NGỌC

(Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng-Sơn Tịnh-Quảng Ngãi)