Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên.

QĐND - Những ngày này, nhiều hoạt động sôi nổi đang diễn ra nhân kỷ niệm 56 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27-2). Mọi người đều tri ân, chúc mừng ngày truyền thống của những người đang làm một nghề cao quý: Khám, chữa bệnh cứu người. Nhân dịp này, phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã có cuộc đối thoại với đồng chí Nguyễn Thị Xuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế đề cập đến những thành tựu cũng như khó khăn mà ngành y tế đã trải qua và đang phải đối mặt.

Đạt mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên hợp quốc

-  Việt Nam đã trải qua nhiều năm tháng chiến tranh, đi vào thời kỳ hội nhập với điểm xuất phát thấp, nhưng thực tế chúng ta đã đạt được những thành tựu rất lớn trong sự nghiệp y tế. Với cương vị lãnh đạo ngành, đồng chí nhận định ra sao?

- Tôi đã có nhiều năm gắn bó với ngành y và có thể tự tin nói rằng, ngành y tế đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc chăm sóc sức khỏe người dân. Điều này không chỉ được cộng đồng quốc tế công nhận mà chính là căn cứ vào hiện trạng sức khỏe của nhân dân. Hiện nay, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam đã tăng lên đáng kể, đạt 73 tuổi. Nước ta cũng là một trong số ít các quốc gia đạt được Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên Hợp quốc trước từ 2 đến 4 năm. Chẳng hạn như giảm tỷ suất tử vong trẻ dưới 5 tuổi, dưới 1 tuổi, tỷ lệ suy dinh dưỡng, tỷ số tử vong mẹ, khống chế dịch bệnh và mắc HIV/AIDS… Cách đây 2 năm, năm 2009, lần đầu tiên ngành y tế đã đạt và vượt mức toàn bộ các mục tiêu, kế hoạch do Quốc hội, Chính phủ đề ra…

-  Thưa, cùng với sự phát triển của đất nước, dân số tăng nhanh, ngành y tế đã có những thích ứng ra sao?

- Những năm qua, chúng ta đã xây dựng được một mạng lưới y tế dự phòng rộng khắp từ Trung ương tới từng thôn, bản, các hoạt động được tăng cường, giám sát dịch chặt chẽ, khống chế và dập dịch kịp thời, kịp thời ứng phó với các vấn đề sức khỏe liên quan đến thiên tai, thảm họa… Đặc biệt là công tác đào tạo không ngừng phát triển, số bác sĩ, dược sĩ đại học, điều dưỡng và kỹ thuật viên y học, tăng từ 29,2/10.000 dân năm 2001 lên 34,4/ 10.000 dân năm 2010… Đáng mừng hơn là tỷ lệ bao phủ của bảo hiểm y tế đã tăng gấp đôi so với 2001, đạt  hơn 60%. Luật Bảo hiểm y tế đã xác định lộ trình đạt mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2014. Không chỉ vậy, chính sách hỗ trợ người nghèo và các nhóm dễ tổn thương trong khám, chữa bệnh đã có những bước tiến mới. Đến nay, tổng số người nghèo được cấp thẻ bảo hiểm y tế đã đạt khoảng 16 triệu người. Đề án 1816 triển khai hơn 2 năm qua cũng là một thành công của ngành. Đã có 67 bệnh viện cử 3.665 lượt cán bộ đi luân phiên, chuyển giao 2.504 kỹ thuật cho bệnh viện tuyến dưới… Điều này đã giúp giảm tỷ lệ chuyển tuyến của các bệnh viện tuyến dưới hơn 30%.

Nhiều thách thức đối với ngành y tế

-  Đồng chí có ý kiến gì về những thách thức trong việc xây dựng một hệ thống y tế theo hướng công bằng và hiệu quả hiện nay?

- Sự thật là nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân ngày càng tăng cả về số lượng và chất lượng. Không như những năm trước, hiện nay mô hình bệnh tật thay đổi rất nhiều, tỷ lệ bệnh không lây nhiễm tăng với tốc độ nhanh (tim mạch, ung thư, tiểu đường...); tình trạng suy dinh dưỡng thể thấp, thừa cân, béo phì… có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở các thành phố lớn… Hơn thế, còn có sự xuất hiện của nhiều loại dịch bệnh mới, phức tạp, như SARS, cúm A (H1N1), cúm gia cầm (H5N1)… hay các tình huống thiên tai nghiêm trọng đang là sức ép lớn trực tiếp cho ngành y tế. Và tôi cũng phải thừa nhận, khả năng đáp ứng của ngành còn hạn chế, cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa đồng bộ; cán bộ y tế thiếu cả về số lượng và chất lượng, cơ cấu và phân bổ mất cân đối. Bên cạnh đó, một số cơ chế chính sách chậm đổi mới trong bảo đảm cân bằng giữa phát triển y tế cơ sở, chăm sóc sức khỏe công bằng. Việc làm sao để mọi người dân được hưởng dịch vụ y tế cơ bản có chất lượng, với việc phát triển y tế chuyên sâu, kỹ thuật cao trong bối cảnh chi phí cho dụng cụ y tế thấp như hiện nay là điều rất khó khăn.

-  Vậy, thời gian tới ngành có những giải pháp tháo gỡ khó khăn nào thưa đồng chí?

- Trước mắt, ngành y tế vẫn gặp vô vàn khó khăn cần giải quyết. Chúng tôi đã xác định cả những mục tiêu trước mắt và lâu dài trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân. Cụ thể, ngành sẽ cần tiếp tục hoàn thiện tổ chức ngành y tế, ổn định mô hình hệ thống y tế các tuyến, các lĩnh vực. Đặc biệt phải chú trọng phát triển nhân lực y tế, tăng cường đào tạo để bảo đảm đủ cán bộ y tế với cơ cấu và phân bổ hợp lý. Để làm được điều đó, Nhà nước phải có chính sách đãi ngộ thỏa đáng hơn để huy động cán bộ y tế về làm việc ở nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, duy trì thực hiện chế độ điều động luân phiên cán bộ từ tuyến trên về tăng cường cho y tế tuyến dưới theo đề án 1816… Bộ Y tế sẽ chỉ đạo tiếp tục phát triển công nghiệp dược trong nước, đáp ứng nhu cầu thuốc chữa bệnh của nhân dân, đặc biệt là các thuốc thiết yếu. Ngành y tế cần được đầu tư nhiều hơn với cả nguồn ngân sách nhà nước, trái phiếu Chính phủ, ODA, liên danh, liên kết và cả nguồn xã hội hóa. Tuy nhiên, để bảo đảm công bằng hơn và hạn chế phân hóa thì cần ưu tiên phân bổ ngân sách nhà nước cho miền núi, vùng sâu, vùng xa, y tế cơ sở,  y tế dự phòng để thực hiện các chính sách xã hội...

- Xin cảm ơn đồng chí!

Hoàng Trường Giang (thực hiện)