Tình hình hạn hán, xâm nhập mặn đang diễn ra gay gắt, khiến nhiều địa phương ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) chịu ảnh hưởng nghiêm trọng, đã có 9/13 tỉnh công bố thiên tai vì hạn, xâm nhập mặn, và con số này không dừng lại ở đây mà có thể sẽ tăng trong thời gian tới. Theo khuyến cáo của Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), năm nay bà con không nên xuống giống vụ hè thu vì lượng nước phục vụ cho sản xuất lúa khan hiếm vào các tháng đầu năm 2016, tiềm ẩn nhiều rủi ro và là cầu nối dịch hại cho vụ hè thu. Đặc biệt, đối với những vùng không chủ động về nguồn nước, kiên quyết không gieo sạ khi chưa bắt đầu mùa mưa nhằm tránh thiệt hại. 

 Nông dân xã Vĩnh Viễn, huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang chuẩn bị xuống giống vụ lúa hè thu.

Thời gian qua, tuy Hậu Giang cũng bị thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn, nhưng mức độ chưa lớn. Tuy nhiên, theo dự báo của cơ quan chuyên môn, thời gian còn lại của mùa khô năm 2016, Hậu Giang nằm trong 9/13 tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL chịu ảnh hưởng nặng của hạn, xâm nhập mặn, nhiều khả năng thành phố Vị Thanh và thị xã Long Mỹ sẽ thiếu nước ngọt trong sản xuất và sinh hoạt. Do đó, nhằm bảo đảm nguồn nước ngọt trong sản xuất, giảm đến mức thấp nhất thiệt hại cho người dân, ngành nông nghiệp tỉnh đã điều chỉnh lịch thời vụ xuống giống vụ lúa hè thu năm 2016 trên địa bàn tỉnh. Theo đó, vụ lúa hè thu năm nay, toàn tỉnh Hậu Giang gieo cấy khoảng 77.000ha và được chia làm 3 vùng xuống giống, trong đó vùng 1 gồm: Huyện Châu Thành A, một phần huyện Vị Thủy bắt đầu xuống giống từ ngày 25-2 đến đầu tháng 3; vùng 2 gồm: Huyện Phụng Hiệp, một phần thị xã Long Mỹ xuống giống từ ngày 15-4; vùng 3 gồm: Thành phố Vị Thanh, một phần còn lại của huyện Vị Thủy, thị xã Long Mỹ và huyện Long Mỹ sẽ gieo sạ từ đầu tháng 5. Thế nhưng gần đây, giá lúa thương phẩm trên thị trường ổn định, người dân sản xuất có lãi khá nên khi thu hoạch vụ đông xuân, họ tranh thủ làm đồng xuống giống ngay vụ hè thu. Tính đến thời điểm này, toàn tỉnh có khoảng 22.000ha lúa hè thu được gieo sạ, tập trung ở thành phố Vị Thanh, thị xã Long Mỹ, huyện Long Mỹ, Châu Thành A và Vị Thủy.

Vừa xuống giống xong 1ha lúa, ông Phan Thanh Nhàn, ở xã Vị Tân, thành phố Vị Thanh, cho biết: “Nếu so với cùng kỳ những năm trước thì năm nay gieo sạ sớm hơn khoảng nửa tháng, nhưng sớm còn hơn là không sạ được. Hằng ngày xem ti vi đều thấy mấy địa phương khác không có nước ngọt để sạ lúa, tôi cũng thấy lo, bởi vậy thấy nguồn nước ngọt hiện có, sau khi thu hoạch xong vụ lúa đông xuân, tôi và bà con nơi đây khẩn trương làm đất xuống giống vụ hè thu cho kịp”.

Cũng tương tự, nhiều hộ dân ở huyện Long Mỹ đã xuống giống hè thu hơn 10 ngày. Anh Cao Văn Bườn, ở xã Thuận Hưng, huyện Long Mỹ cho biết: “Thấy mặn cũng không nhiều nên mình tranh thủ xuống giống, để đến tháng 5 sợ không kịp cho vụ tiếp theo”. Anh Trần Văn Sơn, ở xã Xà Phiên, huyện Long Mỹ bộc bạch: “Mình cũng nghe nói mặn, nhưng thấy người ta sạ nên cũng sạ theo chứ có biết gì đâu”.

Theo Thạc sĩ Kỷ Quang Vinh, Chánh văn phòng công tác biến đổi khí hậu Cần Thơ, chỉ cần độ mặn đạt 2% trở lên thì lúa sẽ bị ảnh hưởng, nguy cơ rủi ro rất cao và có khả năng mất trắng. Ông Lê Hồng Việt, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Long Mỹ cho rằng: Việc nông dân xuống giống trước lịch thời vụ của ngành nông nghiệp tỉnh đang được địa phương theo dõi sát sao. Để giảm thiệt hại cho người dân do tình hình hạn, xâm nhập mặn, ngành nông nghiệp sẽ thường xuyên theo dõi diễn biến độ mặn ở tất cả các địa phương trên địa bàn. Đối với những nơi đã xuống giống sớm, trên cơ sở độ mặn của từng nơi sẽ có biện pháp hướng dẫn nông dân lấy nước, hoặc không lấy nước vào ruộng. Tùy theo giai đoạn sinh trưởng của cây lúa ở từng khu vực để có những khuyến cáo cụ thể. Chúng tôi sẽ kiên quyết không để bà con mở rộng diện tích xuống giống.

Trước tình hình hạn, xâm nhập mặn đang diễn ra gay gắt, nhất là tình trạng nông dân ngoài vùng khuyến cáo đã “xé rào” xuống giống lúa hè thu năm 2016, ông Nguyễn Văn Đồng, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Hậu Giang đề nghị các địa phương cần kiên quyết vận động nhân dân gieo sạ đúng khung thời vụ, nhằm bảo đảm vụ lúa hè thu thắng lợi, giảm thiệt hại đến mức thấp nhất cho người dân trước đợt thiên tai nghiêm trọng đang diễn ra. Ngành nông nghiệp sẽ sớm hỗ trợ các địa phương dụng cụ đo độ mặn để theo dõi thường xuyên, chủ động ứng phó kịp thời. Bên cạnh đó, người dân cũng cần có giải pháp quản lý, điều tiết, tích trữ nước ngọt để phục vụ sản xuất, chủ động bơm, tát, tránh để ruộng khô, thiếu nước kéo dài làm ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây lúa; thường xuyên thăm đồng để phát hiện, phòng trừ các loại sinh vật gây hại có khả năng phát triển mạnh trong mùa khô...

Không riêng Hậu Giang mà 8/13 tỉnh, thành phố ĐBSCL gieo cấy vụ hè thu với diện tích khoảng 130.000ha. Theo các địa phương, mặc dù được tuyên truyền, khuyến cáo nhưng vì lợi ích trước mắt, nhất là thị trường lúa gạo đang “ấm” trở lại nên người dân đua nhau sản xuất, xuống giống ồ ạt, phớt lờ lịch thời vụ.

Bài và ảnh: THÚY AN