Thanh niên là lực lượng chủ yếu trong phong trào hiến máu tình nguyện. Ảnh: Yên Chi

Mấy ngày qua, các địa phương trên khắp mọi miền đất nước đều "ra quân" hưởng ứng Ngày toàn dân hiến máu tình nguyện (7-4). Đó là nghĩa cử cao đẹp "vì sức khoẻ cộng đồng và vì sức khoẻ bản thân".

Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm nước ta cần khoảng 1.600.000 đơn vị máu điều trị, nhưng hiện nay, lượng máu thu gom được mới chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu. Tình trạng thiếu máu vẫn thường xuyên xảy ra ở hầu hết các bệnh viện. Hằng ngày, hằng giờ nhiều người bệnh đang cần cứu chữa bằng truyền máu. Tuy nhiên, vận động để có được nguồn nhân lực đông đảo xây dựng ngân hàng máu sống còn nhiều khó khăn…

Loại thuốc đặc biệt quý

Theo PGS, TS Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, máu hiện được ngành y tế coi là một loại thuốc đặc biệt quý. Truyền máu cũng là một trong những biện pháp điều trị đặc biệt chỉ được chỉ định trong trường hợp liên quan tới tính mạng và cuộc sống người bệnh. Có đủ máu an toàn thì mới có thể bảo đảm an toàn truyền máu cho người bệnh.

Thời gian qua, lượng máu thu gom được tăng lên theo hằng năm, tỷ lệ người hiến máu tình nguyện cũng tăng dần. Đến năm 2006, cả nước thu được 420.668 đơn vị máu, trong đó, tỷ lệ hiến máu tình nguyện đạt 249.346 đơn vị (chiếm 59%). Có một số địa phương đạt tỷ lệ 100% đơn vị từ hiến máu tình nguyện. Cùng với tăng về số lượng, chất lượng máu từ đội ngũ tình nguyện cũng không ngừng được cải thiện. Nguồn máu lấy từ những người tình nguyện ở lứa tuổi dưới 25 tăng nhanh. Nhiều mô hình thu gom máu và chăm sóc người hiến máu đã được áp dụng rất có hiệu quả như: lấy máu bằng xe buýt chuyên dụng, mở các điểm hiến máu cố định tại văn phòng Hội chữ thập đỏ đã được áp dụng tại nhiều tỉnh, thành phố ở nước ta. Đặc biệt, để bảo đảm an toàn cho người hiến máu, ngành y tế đã áp dụng việc xét nghiệm sàng lọc trước khi lấy máu nghiêm túc và thận trọng. Trong đó, hầu hết các cơ sở thu gom máu đều xét nghiệm huyết sắc tố trước khi lấy máu, xét nghiệm viêm gan B, viêm gan C, HIV và một số bệnh khác về máu trước hiến máu… để vừa bảo vệ sức khoẻ cho người hiến máu, vừa bảo đảm có nguồn máu an toàn.

Nhờ vậy, hoạt động hiến máu nhân đạo đã trở thành một phong trào rộng khắp nhiều tỉnh, thành phố với đối tượng tham gia ngày càng đa dạng. Tỉ lệ người hiến máu nhân đạo từ lần thứ hai trở lên đạt trên 35% số người hiến máu, nhiều nơi đã thành lập được những ngân hàng máu sống… Có nhiều cá nhân, gia đình tiêu biểu trong phong trào tình nguyện hiến máu như: gia đình ông Nguyễn Phước Bảo Long (Thừa Thiên-Huế) có 9 người ở 3 thế hệ tình nguyện hiến máu trong 10 năm liền với 120 đơn vị máu (khoảng 30 lít máu). Gia đình bà Lý Kim Thịnh (phường 5, Tuy Hoà, Phú Yên) trong 27 năm đã tình nguyện hiến máu đến 60 lần. Một số bác sĩ ở Viện Huyết học- Truyền máu Trung ương cũng từng tham gia đến hơn 25 lần hiến máu tình nguyện…

Còn nhiều khó khăn trong vận động, thu gom

Lượng máu nhân đạo ngày càng tăng cả về lượng và chất trong những năm gần đây đã góp phần nhân lên số bệnh nhân được cứu sống. Tuy nhiên, theo các bác sỹ thì tỉ lệ người dân tham gia hiến máu nhân đạo còn thấp. Số lượng đơn vị máu thu gom được từ các nguồn hiến máu tình nguyện, chuyên nghiệp, hiến máu thay thế (người nhà bệnh nhân cho máu) hay tự thân thì chỉ mới đáp ứng được trong việc cấp cứu và chữa trị những bệnh thông thường chứ chưa đáp ứng được cho việc chữa trị cao cấp. Tình trạng thiếu máu vẫn thường xuyên xảy ra ở hầu hết các bệnh viện.

Trao đổi với chúng tôi, chị Phạm Thị Hoà (Ban vận động hiến máu nhân đạo, Hội chữ Thập đỏ Việt Nam) cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu hành lang pháp lý cơ bản cho công tác vận động hiến máu nhân đạo như: luật về hiến máu, chính sách quốc gia về máu, quy chế tôn vinh khen thưởng để kịp thời biểu dương, động viên những cá nhân, gia đình, tập thể có nhiều đóng góp cho công tác hiến máu nhân đạo….Hiện cũng chưa có Ban chỉ đạo hiến máu nhân đạo ở cấp quốc gia. Nhiều địa phương, các cấp lãnh đạo chính quyền, lãnh đạo cộng đồng còn thờ ơ và chưa quan tâm đúng mức tới phong trào… Và kết quả số đơn vị máu thu gom khá thấp. Qua ước tính của các chuyên gia thì cứ 1000 người dân mới thu được 5 đơn vị máu (tỷ lệ này quá thấp so với nhiều nước trong khu vực như Thái Lan (22 đơn vị/1000 dân), Hàn Quốc (53 đơn vị/1000 dân). Tỷ lệ hiến máu tình nguyện ở nước ta cũng thấp vì nhiều địa phương mới đạt dưới 20%.

Cần khoảng 700.000 người tham gia hiến máu

Trên cơ sở dự trù máu năm 2007 từ 108 bệnh viện trong cả nước, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương cho biết, chỉ tiêu năm nay, dự kiến cần khoảng 510.000 đơn vị máu, trong đó,

Xét nghiệm máu. Ảnh: Xuân Dũng

phấn đấu số lượng máu thu được từ người hiến máu tình nguyện đạt khoảng 331.500 đơn vị (65% ). Như vậy, ước tính số lượng người hiến máu tự nguyện phải đạt khoảng từ 650.000 đến 700.000 người.

Để mở rộng và nâng cao hiệu quả phong trào hiến máu nhân đạo, ngay trong tháng hành động vận động hiến máu tình nguyện năm nay, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương phối hợp với Ban chỉ đạo hiến máu nhân đạo các tỉnh, thành phố tổ chức các chương trình truyền thông cao điểm vận động mọi người cùng tham gia hiến máu. Trong đó, kêu gọi các nhà lãnh đạo và đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia hiến máu, tạo mọi điều kiện động viên, khuyến khích mọi người cùng tham gia.

Được biết, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam cũng đã đề xuất một số giải pháp khác như: đẩy nhanh tiến độ xây dựng hành lang pháp lý như: xây dựng chính sách quốc gia về máu, các thông tư hướng dẫn thực hiện; xây dựng giá cho đơn vị máu….Thành lập Ban vận động hiến máu nhân đạo quốc gia, thành lập hệ thống tuyên truyền tổ chức vận động, tuyển chọn người hiến máu thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Xã hội hoá công tác hiến máu tình nguyện, để tăng cường kinh phí cho công tác tuyên truyền vận động.

Tuy nhiên, vấn đề cần quan tâm trong công tác vận động và thu gom máu là phải quan tâm đến việc bảo đảm an toàn và chăm sóc sức khoẻ cho người hiến máu. Cùng với trang bị đầy đủ phương tiện, thiết bị, kỹ thuật thu gom máu hiện đại, ngành y tế cần đẩy mạnh công tác tư vấn trước và sau hiến máu, tạo tâm lý yên tâm, thoải mái cho mọi người khi hiến tặng những giọt máu quý giá của mình.

Hà Thanh Minh