Nguồn hỗ trợ trên sẽ giúp các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) xử lý những khu vực sạt lở cấp bách, ảnh hưởng trực tiếp đến khu dân cư và công trình hạ tầng thiết yếu.

Tập trung tối đa phòng, chống sạt lở

Thời gian qua, tình trạng sạt lở bờ sông, kênh rạch, bờ biển xảy ra ở khắp các tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL, đe dọa trực tiếp đến an toàn của nhiều khu dân cư, công trình hạ tầng ven sông, ven biển, nhất là tại các tỉnh: An Giang, Đồng Tháp, Cà Mau, Bạc Liêu... Theo thống kê, toàn vùng hiện có 562 khu vực bờ sông, bờ biển bị sạt lở, với tổng chiều dài 786km, trong đó 42 khu vực sạt lở đặc biệt nguy hiểm với tổng chiều dài 148km.

Trước diễn biến sạt lở ngày càng phức tạp, thời gian qua, các tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL đã triển khai nhiều biện pháp phòng, chống. Tại Cần Thơ đã triển khai thực hiện Đề án “Quy hoạch phòng, chống sạt lở các sông rạch trên địa bàn thành phố”, với các giải pháp chủ yếu, như: Củng cố hiện trạng, áp dụng giải pháp phòng ngừa, phòng tránh nhằm hạn chế mức độ thiệt hại do sạt lở gây ra; đầu tư xây dựng công trình kè chống sạt lở tại Ô Môn, đầu tư xây dựng công trình kè chống sạt lở, chống xâm nhập mặn, ứng phó biến đổi khí hậu khu vực rạch Cái Sơn, quận Ninh Kiều và quận Bình Thủy...

Để phòng, chống sạt lở, tỉnh An Giang cũng triển khai một số giải pháp, như sử dụng các rọ đá phên liếp, cọc tre, cọc gỗ, bao tải cát đặt dọc theo đường bờ nhằm tăng khả năng chống chọi với vận tốc dòng lớn và các tác động do giao thông thủy gây ra. Tại tỉnh Vĩnh Long, tình hình sạt lở diễn ra thường xuyên và một trong những nguyên nhân là do nạn khai thác cát tràn lan. Vì vậy, UBND tỉnh Vĩnh Long đã quyết định cấm khai thác cát sông tại 19 khu vực, dọc theo sông Tiền, sông Cổ Chiên, sông Hậu và sông Pang Tra, với tổng diện tích hơn 1.200ha. Theo chính quyền địa phương, đây mới là giải pháp tạm thời, sau khi được hỗ trợ nguồn kinh phí từ Trung ương, tỉnh sẽ triển khai xây dựng kè chống sạt lở tại một số điểm xung yếu nhất.

Đẩy mạnh đầu tư cho dự án lâu dài

Khi những giải pháp tạm thời không phát huy hiệu quả, các chuyên gia làm công tác đê điều ở Cà Mau đã nghiên cứu, đưa ra giải pháp kè mềm ly tâm dự ứng lực. Phân tích những tính năng vượt trội của mô hình này, TS Trần Văn Thái, Phó viện trưởng Viện Thủy công (chủ nhiệm đề tài) cho biết:  “Với thiết kế đê trụ rỗng có mặt cắt gần giống hình trụ (một phần hình trụ, một phần mặt phẳng), ở mặt tiếp sóng và mặt sau có đục lỗ để tiêu giảm sóng, vì có khả năng tiêu giảm sóng cao nhất, phản xạ sóng thấp nhất trong các loại kết cấu đã biết (hệ số tiêu sóng có thể đạt 80%, phản xạ 20%) nên có thể cắt sóng từ bên ngoài, vận chuyển nước phù sa vào bên trong để gây bồi, tạo bãi trồng rừng. Ngoài phá sóng, giảm tác động của sóng biển và gây bồi, tạo bãi bên trong, đê trụ rỗng còn có ưu điểm chi phí rẻ, độ ổn định được nâng cao. Toàn bộ cấu kiện đê trụ rỗng được đúc sẵn trong nhà máy đưa ra lắp đặt nên kiểm soát được chất lượng. Khi cần, chúng ta có thể di chuyển đến vị trí mới để tái sinh rừng phòng hộ”.

Nhận xét về tính hiệu quả của giải pháp này, ông Nguyễn Tiến Hải, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho rằng: Sau khi áp dụng kè mềm ly tâm dự ứng lực, qua thời gian theo dõi, quan sát cho thấy, khi sử dụng mô hình sóng biển tác động vào mặt đê bị hấp thụ qua các lỗ rỗng và tiêu tán năng lượng khoảng 70% trong bụng đê, chiều cao sóng leo qua mặt đê giảm, không hình thành sóng mới sau đê. Do vậy, lượng phù sa lắng đọng lại bên trong đê trụ rỗng khá dày, tạo nên bãi bồi. Nơi đo được lớn nhất lên đến 1,1m và chiều dày trung bình 0,7m so với nền tự nhiên khi chưa có công trình. Tốc độ bồi lắng trung bình 15cm/tháng, khoảng 120cm/năm. Với tốc độ bồi này, chỉ sau một năm, khi cao độ bãi ổn định có thể trồng rừng phòng hộvà sẽ khắc phục được tình trạng sạt lở. “Theo đánh giá, các công trình này bước đầu có thể khắc phục sạt lở, vừa có thể giữ phù sa bồi đắp tái tạo bãi cây mắm, khôi phục lại rừng phòng hộ, bảo vệ đê biển. Thời gian tới, tỉnh sẽ áp dụng rộng rãi mô hình này”, ông Hải nói.

Đối với Cần Thơ, bên cạnh những biện pháp công trình, ông Võ Thành Thống, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho biết: "Thành phố đang có kế hoạch di dời dân cư sống ven sông vào vùng đất ổn định, đồng thời chỉnh trang đô thị thực hiện liên tục đến năm 2025 và xa hơn. Đề án phấn đấu đến năm 2030 có khoảng 80% hộ dân sống ven sông vào chỗ ở ổn định, đến năm 2050 toàn thành phố không còn nhà cọc ven sông, trả lại hiện trạng xanh, an toàn, ứng phó biến đổi khí hậu tại các sông, kênh, rạch. Đề án có hàng chục công trình xây dựng bờ kè chống sạt lở trong giai đoạn đến năm 2030 trên sông, kênh, rạch thuộc địa bàn thành phố, với tổng chiều dài hơn 56km".

Ông Lâm Quang Thi, Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang cũng cho biết: "Sau khi nhận được nguồn kinh phí hỗ trợ từ Trung ương, tỉnh sẽ triển khai xây dựng tuyến dân cư và bố trí di dời đối với những gia đình có nhà ở ven sông. Từ đầu năm đến nay, huyện Chợ Mới đã bố trí nhà ở tái định cư cho 14 hộ dân ở xã Mỹ Hội Đông bị mất nhà do sạt lở; đồng thời đang triển khai xây dựng khu dân cư giai đoạn 1 diện tích là 4,8ha cho 200 hộ dân và giai đoạn 2 cho các hộ còn lại. Bên cạnh đó, UBND huyện đang lên kế hoạch xây dựng tuyến dân cư xã Kiến An với diện tích 2,4ha cho 100 hộ dân và tuyến dân cư thị trấn Chợ Mới với diện tích 4,8ha cho 200 hộ dân, kiên quyết không để người dân sống ven sông và trong vùng sạt lở”.

THÚY AN