QĐND - Đề án “Xây dựng xã hội học tập (XHHT) ở TP Hồ Chí Minh giai đoạn hội nhập” đang được triển khai hiệu quả trên địa bàn thành phố. Đã có nhiều mô hình tiêu biểu xuất hiện tại các địa phương và được nhân rộng trong cả nước. Đó là kết quả của sự sáng tạo, đồng sức, đồng lòng vì một XHHT thực thụ.

Từ mô hình “1 và 1”, “1 và n”

Lãnh đạo thành phố trao học bổng khuyến học cho sinh viên nghèo vượt khó.

Năm 1999, TP Hồ Chí Minh có 5 sinh viên vượt khó học giỏi đầu tiên được nhận học bổng do 5 nhà hảo tâm tài trợ. Sau đó, Hội Khuyến học (HKH) thành phố đã phát động phong trào mỗi nhà hảo tâm tài trợ một sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, giúp các em hoàn thành ước mơ học tập. Từ đây, mô hình “1 và 1” đã ra đời và ngày càng phát triển. ông Nguyễn Văn Hanh, Chủ tịch HKH thành phố cho biết: “Từ danh sách cá nhân, tổ chức đăng ký tài trợ và danh sách sinh viên xin học bổng, Hội đã cố gắng tìm kiếm, sắp xếp những cặp “1 và 1” theo tiêu chí ngành nghề. Chẳng hạn, sinh viên đang học ngành kinh tế, chúng tôi sẽ tìm một doanh nhân để kết hợp thành “cặp”. Vị ân nhân này, ngoài việc tài trợ vật chất cho sinh viên học tập trong suốt thời gian học đại học còn có thể hướng dẫn em đó các kiến thức chuyên môn khi cần thiết. Như thế mới thực sự tạo được sự đồng cảm giữa ân nhân và người chịu ơn”.

Nhờ sự sắp xếp khéo léo ấy mà mô hình “1 và 1” ngày càng lan rộng. Trực tiếp chứng kiến thành quả từ những đồng tiền mình tài trợ, các nhà hảo tâm đã tự nguyện hỗ trợ, không chỉ cho một sinh viên mà mở rộng quy mô tài trợ cho nhiều sinh viên vượt khó. Nhờ đó, mô hình “1 và 1” đã phát triển thành “1 và n”. Bà Vũ Thị Tâm Trinh, Giám đốc Nhà máy sữa Dielac Biên Hòa cho biết: “Chúng tôi quan tâm tới hiệu quả của nguồn kinh phí tài trợ. Nếu nó được sử dụng đúng mục đích, thì doanh nghiệp sẵn lòng đồng hành để ngày càng có nhiều sinh viên được tiếp sức tới trường. Mặt khác, chúng tôi cũng có thêm cơ hội lựa chọn nhân tài phục vụ nhà máy”.

Hiện tại, toàn thành phố có 1.670 sinh viên được nhận học bổng theo phương thức “1 và 1”, “1 và n” với số tiền gần 11 tỷ đồng; trong đó, hơn 700 em đã tốt nghiệp, trở thành kỹ sư, bác sĩ, giáo viên…

Đến câu lạc bộ “Rước bạn đi sau”

Mô hình này được hình thành từ ý tưởng của cựu sinh viên nhận học bổng đầu tiên Nguyễn Văn Cải, nay là Phó hiệu trưởng Trường THPT Quang Trung (huyện Củ Chi). Với ý nghĩa hết sức nhân văn, các sinh viên được nhận học bổng, sau khi tốt nghiệp có việc làm ổn định đã cùng nhau thành lập Câu lạc bộ sinh viên khuyến tài để tập hợp các em sinh viên hỗ trợ nhau cả về vật chất, tinh thần trong quá trình học tập. Mục đích của mô hình này là “người trước rước người sau” để cùng trưởng thành. ở câu lạc bộ này đã hình thành các nhóm sinh viên cùng chuyên ngành thường xuyên trao đổi, thảo luận các chủ đề liên quan đến giáo dục, hướng nghiệp, lý tưởng sống, đạo đức xã hội, trách nhiệm công dân với Tổ quốc… Anh Cải bộc bạch: “Tôi vốn là một đứa trẻ thiệt thòi, mẹ bị bệnh tâm thần, cha mất khi tôi mới chào đời, gia cảnh nghèo khó, phải tự kiếm sống từ nhỏ… Nay, tôi đã trưởng thành nhờ sự cưu mang, giúp đỡ của các nhà hảo tâm. Bởi vậy, tôi luôn nghĩ mình phải có trách nhiệm với thế hệ đi sau”. Câu lạc bộ hiện đang thu hút hàng ngàn sinh viên tham gia. Chị Trần Thị Minh Tuyết bị khiếm thị, cụt một tay nhưng vẫn khắc phục mọi trở ngại, học hết chương trình đại học nhờ có học bổng “1 và 1”. Chị Tuyết đang làm việc cho một liên doanh nước ngoài, thu nhập cao, là thành viên tích cực của Câu lạc bộ. Chị tâm sự: “Người đi trước có trách nhiệm với người đi sau, những phần học bổng nặng nghĩa, nặng tình đã kết nối chúng tôi thành một gia đình - đó là gia đình khuyến học. Hạnh phúc nào bằng khi được thương yêu và chia sẻ!”.

Lo việc học cho người lớn

Hiện nay, nhiều địa phương thường chỉ tập trung lo việc học cho thanh niên, thiếu niên ở độ tuổi đến trường, mà quên việc học của phần đông dân số trưởng thành. Tuy nhiên, ở TP Hồ Chí Minh, lãnh đạo thành phố đã sớm triển khai xây dựng XHHT, lo việc học ngay trong cộng đồng dân cư. Theo đồng chí Nguyễn Văn Đua, Phó bí thư thường trực Thành ủy TP Hồ Chí Minh, lo việc học cho người lớn phải bảo đảm thật sự bổ ích với công việc họ đang làm, phù hợp với nhu cầu thiết yếu của xã hội và phải gắn với yêu cầu xây dựng thành phố văn minh, hiện đại. Bởi vậy, thành phố đã hướng vào bồi dưỡng kỹ năng sống và văn hóa giao tiếp cho công dân, ưu tiên phát triển các trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ).

Tham quan TTHTCĐ phường Thạnh Lộc (quận 12), chúng tôi được chứng kiến một lớp học nữ công gia chánh với sự tham gia của gần 100 chị em phụ nữ. Họ chăm chú lắng nghe chuyên gia hướng dẫn kỹ thuật cắm hoa, nấu ăn, kinh nghiệm giữ gìn, bảo quản đồ trong tủ lạnh… Sau phần lý thuyết, chị em được thực hành tại chỗ. Vẻ hào hứng hiện lên trên từng gương mặt các chị, các cô. ông Lê Hồng Sơn, Giám đốc Sở GD &ĐT thành phố cho rằng, TTHTCĐ ở cơ sở không chỉ là nơi hội họp, sinh hoạt tập thể mà đã trở thành nơi học tập, tiếp thu tri thức, kinh nghiệm, kỹ năng sống, chuyển giao công nghệ nuôi trồng, hướng dẫn kỹ thuật khai thác thông tin trên mạng phục vụ nghề nghiệp, công tác chuyên môn… Đây là một cách học bổ ích nhất, thiết thực nhất trong đời sống hằng ngày.

Hiện nay, TP Hồ Chí Minh có 307/322 xã, phường, thị trấn đã thành lập TTHTCĐ, đạt tỷ lệ hơn 95%, đáp ứng yêu cầu “cần gì học nấy” của hàng triệu người dân. Với những mô hình độc đáo và những cách làm hay, công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng XHHT ở TP Hồ Chí Minh đang phát triển mạnh mẽ, mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

Bài và ảnh: HOÀNG THÀNH