QĐND - Nhiều năm qua, các cơ quan chức năng thành phố Cần Thơ đã có những biện pháp đầu tư sửa chữa, tu bổ, tôn tạo… di tích lịch sử, văn hóa. Tuy nhiên, vẫn thiếu sự gắn kết giữa bảo tồn và phát huy dẫn đến các di tích xuống cấp trầm trọng.

Đua nhau xuống cấp

Năm 2010, kiến trúc nghệ thuật đình Bình Thủy, quận Bình Thủy là di tích cấp quốc gia đã được Trung ương và thành phố Cần Thơ đầu tư tu bổ 4 miếu thờ là Thần Nông, Sơn Quân, Đông Lang, Tây Lang và 2 cổng phụ. Đồng thời, hoàn thành việc mở rộng nâng cấp bến đình với tổng kinh phí hơn 14,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, các hạng mục khác như Nhà Bổn Thôn, Lục Ấp của đình đang bị xuống cấp, hệ thống rui, mè bị mối mọt, nhiều mái ngói bị vỡ, hệ thống thiết bị điện không được đảm bảo và thiếu an toàn.

Cũng tại quận Bình Thủy, hạng mục nhà Tây Lang thuộc di tích lịch sử cấp quốc gia chùa Nam Nhã đang bị hư hỏng, mái ngói bị dột vào mùa mưa, hệ thống rui, mè hư hỏng, tường bong tróc và thấm nước, bờ kè di tích sạt lở, sân chùa thường bị ngập nước. Điều đáng nói hơn nữa là tình trạng nhiều hộ dân lấn chiếm đất của di tích để mua bán, kinh doanh trong nhiều năm nay nhưng vẫn chưa được khắc phục.

Theo Sở Văn hóa-Thể thao và Du Lịch thành phố Cần Thơ, quận Bình Thủy còn có di tích lịch sử cấp quốc gia Cơ quan Đặc ủy An Nam Cộng sản Đảng Hậu Giang có quy mô nhỏ hẹp, thiếu không gian tổ chức sinh hoạt kỷ niệm các dịp lễ hội lớn ở địa phương, nhiều hạng mục di tích đã xuống cấp sân nhiều chỗ lồi lõm, nứt nẻ, hàng rào thấp bị nhà dân che khuất di tích, nguồn điện, hệ thống chiếu sáng không đảm bảo, chữ trên bia mờ, đài lửa tróc sơn... Trong năm 2011, UBND quận có lập hồ sơ thiết kế và xin phép tu bổ, tôn tạo di tích bằng nguồn vốn của địa phương. Đến tháng 7-2011, Sở đã hoàn thành các thủ tục xin ý kiến của Bộ Văn hóa-Thể thao và Du Lịch nhưng đến nay vẫn chưa có văn bản trả lời.

Di tích lịch sử Khám Lớn (quận Ninh Kiều) được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia, có ý nghĩa lịch sử quan trọng ở thành phố Cần Thơ. Tuy nhiên, đến nay di tích này cũng đang bị xuống cấp. Tại dãy nhà giam nữ, các mái ngói bị vỡ. Hệ thống cửa gỗ ở dãy nhà giám thị bị mục, gãy, gạch lát nền dãy nhà giám thị và dãy nhà giam nam cũng đều xuống cấp nặng.

Khu di tích lịch sử Khám lớn, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ đang bị xuống cấp

Không chỉ có các di tích cấp quốc gia đang bị xuống cấp được đề cập ở trên, thành phố Cần Thơ còn nhiều di tích đang trong hoàn cảnh tương tự như: Di tích lịch sử Đền thờ Đức y tổ Hải Thượng Lãn Ông (quận Ninh Kiều), di tích lịch sử văn hóa Địa điểm chiến thắng của Đội cảm tử Quốc gia Tự vệ cuộc tỉnh Cần Thơ năm 1945 (quận Cái Răng), di tích lịch sử văn hóa chùa Hiệp Thiên Cung (quận Cái Răng), di tích lịch sử văn hóa chùa Pôthi Somrôn, di tích lịch sử văn hóa Linh Sơn Cổ miếu (quận Ô Môn…

Nghiêm trọng nhất là di tích lịch sử văn hóa đình Thới An (quận Ô Môn) đang bị xuống cấp trầm trọng và có thể bị sập bất cứ lúc nào. Hiện nay, các vì kèo đã tuột khỏi cột, nhà chính điện bị dột nhiều chỗ, tường bị nứt, cây kèo bị mối mọt và xô lệch, nền thì bị ngập, lún làm đình bị nghiêng... 

Khó quản lý

Theo chúng tôi ghi nhận, nguyên nhân khách quan là thời gian quá lâu dẫn đến các di tích bị xuống cấp, chưa phát huy được giá trị vốn có nhưng xét về chủ quan, một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng trên là công tác quản lý còn nhiều hạn chế.

Bà Phan Thị Mỹ Hồng, cán bộ Phòng Quản lý di tích, Bảo tàng thành phố Cần Thơ, cho biết:

- Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị của các di tích còn yếu kém. Phần lớn các thành viên trong Ban quản lý các di tích là kiêm nhiệm, lại không có chế độ, chính sách nên hoạt động của Ban Quản lý bị hạn chế, không phát huy đúng chức năng, vai trò quản lý nhà nước. Ngoài ra, một số cán bộ ở địa phương trong Ban Quản lý chuyển đổi nơi công tác, Trưởng ban Quản lý không kịp thời đề xuất thay thế nhân sự; hoặc trải qua thời gian, một số thành viên trong Ban quản lý không biết hiện nay Trưởng ban của mình là ai.

Bà Hồng cho biết thêm, có trường hợp di tích được xếp hạng từ năm 2004, cách UBND phường nọ khoảng 200m nhưng khi tổ chức lễ hội định kỳ hằng năm lại thiếu sự quan tâm của chính chính quyền địa phương, không bố trí lực lượng bảo vệ. Ban quản lý di tích hoạt động chưa hiệu quả, chưa đáp ứng yêu cầu.

Liên quan đến các vấn đề trên, ông Lê Hùng Dũng, Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố Cần Thơ cho biết, trên địa bàn thành phố, tình trạng quản lý di tích còn lỏng lẻo, năng lực cán bộ cũng còn nhiều hạn chế, yếu kém về nhiều lĩnh vực, lơ là trong công tác. Thời gian tới, UBND thành phố sẽ chỉ đạo ngành chủ quản và các đơn vị có liên quan rà soát, xây dựng kế hoạch và có đề xuất cụ thể để từ đó định hướng đầu tư từ nhiều nguồn để bảo vệ và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa tốt đẹp của di tích, thu hút khách tham quan.

Bài và ảnh: VĂN XÂY