Chị Chu Thị Tâm với đống củi là cành cam, quất trước nhà.

Khi cái Tết cận kề, những người dân trồng cây ăn trái ở xã Tân Tiến mới thấm thía nỗi đau mà trận lụt tháng 11 vừa qua để lại. Không có sản phẩm để bán, một mùa bội thu cũng còn phải chờ đến vài năm mới có thể khôi phục cây giống. Điều này cũng đồng nghĩa với việc năm nay Tân Tiến đón một cái Tết nghèo.

Từ một xã nghèo thuần nông, cách đây 5 năm, nhờ chuyển đổi cây trồng, vật nuôi thành công đã mang lại nguồn lợi kinh tế lớn cho người dân gấp nhiều lần trồng lúa. Đến Tân Tiến những ngày này, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng vì những gì người dân nơi đây đang phải gánh chịu. Chỉ sau một trận lụt, cả làng nổi tiếng với quất, cam đường, cam Vinh đã trở nên tiêu điều. Không còn những cánh đồng mùa giáp Tết quất, cam chín rộ chen lẫn những chiếc lá xanh mướt; tiếng người ríu rít trong nhà, ngoài ruộng. Thay vào đó là cảnh đồng ruộng im ắng đến lạnh người, những thửa ruộng trống trơn, lác đác vài cây xanh lá mà chẳng còn quả.

Xã Tân Tiến có 9 thôn, 3 ấp, trong đó 90% đã chuyển đổi sang cây trồng có giá trị như cam Canh, bưởi Diễn, cam Vinh, quất và một số rau màu khác. Trận mưa lịch sử vừa qua khiến nhiều gia đình khuynh gia bại sản. Anh Đỗ Như Liên, Bí thư Chi bộ thôn Vĩnh Lộc cho biết, 80 mẫu cam của thôn chuyển đổi trong bốn năm và một số diện tích trồng đu đủ, cà chua, chuối tiêu… của xã gần như mất trắng. Những gia đình thiệt hại nhất ở thôn anh phải kể đến nhà ông Đỗ Văn Cường, Nguyễn Cao Kỳ mỗi nhà có một mẫu cam đều mất trắng. Bản thân gia đình anh ít ruộng, gồm một sào hành giống, 2 sào chuối, một sào cam, một sào bưởi cũng “sạch bách”, thiệt hại ước tính 20 triệu đồng.

Một trong những thôn thiệt hại nặng nề nhất là thôn Đa Ngưu, bởi so với mọi nơi ở đây trũng nhất, nước rút sau cùng. Thế nhưng đây cũng là thôn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi lớn nhất trong toàn xã, đạt 100% diện tích. Vì vậy, trong sân, ngoài ngõ hầu như nhà nào cũng chất đầy củi là những cành cam, cây quất khô. Gia đình anh Nguyễn Quang Huy, Phó công an xã với 3,5 sào ao nuôi cá cũng “ra đi”, 7 sào cam đường cũng rụng sạch. Những quả còn trên cây tưởng còn tươi nhưng trong lõi quả đã ngấm nước, bán cũng không ai mua, ước tính tổng thiệt hại khoảng 60 triệu đồng. Gia đình cụ Đào Thị Hoạch thuộc diện hộ nghèo, trông chờ vào sào cam lấy tiền tiêu Tết nhưng giờ đây cũng chẳng còn lấy một quả trên cây. Đứng trên mảnh ruộng đã chặt hết gốc, cụ than vãn: “Tết này lấy gì mà tiêu”. Chị Nguyễn Thị Thanh vừa đẩy xe thồ chất đầy cành cam, quýt khô, vừa cho chúng tôi biết: cam, quýt ngâm lâu ngày trong nước chết hết cả, đành chặt về làm củi đun. Một vài cây còn sót lại cũng không cho quả. Nhìn ruộng cam, quýt mà đứt từng khúc ruột. Chị Chu Thị Tâm tiếp chúng tôi với vẻ mặt buồn thiu: “Năm nay chúng tôi mất Tết. Chẳng còn gì ngoài mấy cành củi khô”. Gia đình chị có 7 sào đất đổ tất vốn vào trồng cam đường, cam Vinh, quất. Vậy mà bảy sào quả của anh chị sau khi nước rút cứ lộp bộp rụng kín gốc, tan giấc mộng thu mấy chục triệu đồng trong đợt Tết. Chị nhớ lại: “Giờ này như mọi năm gần Tết lại được món lớn, thương lái đến tận vườn, chẳng phải đi đâu xa”.

Thiệt hại nhất là gia đình anh Nguyễn Quốc Quang ở ấp Kim Ngưu, người đã từng được nhận bằng khen của Hội Nông dân chăn nuôi sản xuất giỏi, hiện có bốn mẫu đầm cũng mất trắng, ước tính thiệt hại hàng trăm triệu đồng. Anh cho biết: “Lúc nước lên gia đình đắn đo và quyết cứu 300 con lợn, lùa được lên máng trú ngập thì 4 mẫu đầm cá đã không còn vì cái giống cá cứ nước mới vào là đi hết”. Có lẽ chưa hết bàng hoàng, nên ao cá sau lũ vẫn nguyên xi, chưa buồn dọn ao gây dựng lại.

"Bụng đói đầu gối phải bò”, ngoài một số gia đình có nghề may túi và có máy may thì quay lại làm hàng gia công, còn lại nhiều lao động chính trong các hộ gia đình phải chấp nhận đi làm thuê ở Bát Tràng. Anh Nguyễn Chiến Hữu-chồng chị Tâm cho biết: “Bây giờ ngày ngày tôi còng lưng bốc xếp thuê, lúc thì đổ lót, nhào hồ, nắm than. Công việc rất vất vả nhưng nếu không có Bát Tràng, thì chúng tôi chẳng có Tết đâu”. Anh Nguyễn Tuấn Anh, Trưởng thôn Đa Ngưu bị mất trắng 1,5 sào ao nuôi cá, 4 sào cam khiến anh trở nên trầm lặng. Anh đang tính có lẽ gia nhập đội quân lao động ở Bát Tràng hoặc đi làm phụ hồ lấy tiền tiêu Tết.

Ông Lê Đức Huy, Chủ tịch UBND xã Tân Tiến cho biết: “Trước mắt xã vận động bà con trồng xen các loại rau màu trên diện tích vườn bỏ trống nhằm có rau ăn hằng ngày, đồng thời kiếm thêm thu nhập từ tiền bán rau”. Ngoài những giải pháp tạm thời, người dân Tân Tiến cần thêm nhiều hỗ trợ để khôi phục kinh tế, ổn định cuộc sống.

Bài và ảnh: KIM DUNG