QĐND Online - Sa Pa đẹp, ít ai phủ nhận điều đó! Những điệu khèn, những xúng xính áo quần đủ màu sắc của người dân bản địa, những hùng vĩ, tinh khôi của cảnh vật và cả những món ăn đậm chất Sa Pa… đều hút hồn du khách. May mắn có người thân ở Sa Pa, tôi được dẫn đi thăm quan và thưởng lãm hầu hết những tinh túy ở đây và cũng nhờ đó, tôi biết được nhiều sự thật đáng buồn ở nơi được ví như thiên đường du lịch này.

Dọc đường xuống chợ SaPa, nhìn những quả đào, quả mận, quả ổi....căng mọng, mơn mởn, tôi định mua, nhưng chị họ đi cùng bấm tay tôi nói khẽ: “Toàn hoa quả Trung Quốc hết đấy, ở Sa Pa làm gì trồng được thế này. Nhìn vườn đào, mận nhà chị quả nhỏ chứ đâu có to và bóng bẩy thế kia”. Mấy chị bán hàng khi biết tôi là "người nhà" thì cười: “Về vườn nhà mà ăn em ạ, mẫu mã không đẹp lắm nhưng sạch. Hoa quả này nhập từ Trung Quốc về, chỉ để bán cho khách tham quan thôi”. Tôi thoáng chút thắc mắc, tại sao hoa quả Sapa nhiều mà không bày bán cho khách, lại phải nhập hoa quả từ Trung Quốc về. Chị Nguyễn Thị Phương (quê ở Ninh Bình) vừa sắp lại những quả đào sao cho bắt mắt nhất vừa phân trần với tôi: “Hoa quả Sa Pa cũng có, nhưng mẫu mã không đẹp và khó bảo quản, giá lại cao nên chúng tôi toàn sang cửa khẩu lấy hoa quả Trung Quốc về bán”. Ngay cả những mặt hàng như ô mai, hạt dẻ rừng, mứt, bánh kẹo…được bày bán ở cổng chợ Sa Pa cũng hầu hết là hàng từ Trung Quốc nhập về.

Ngay cả những trang phục mà những người phụ nữ Mông này đang mang trên người cũng là hàng nhập từ Trung Quốc.

Kéo tay tôi đi nhanh về phía khu du lịch Hàm Rồng, dọc những bậc thang vào khu du lịch, tôi khá tò mò trước những cửa hàng bày bán các loại nấm rừng, mật ong rừng, dạ dày nhím rừng…và nhiều loại thuốc bổ “rừng” khác. Nhìn những chai mật ong được nút lá chuối thô sơ, trên mặt chai còn nổi lên một vài miếng sáp ong, tôi chắc mẩm đây là mật ong “rừng”. Thấy tôi mân mê chai mật ong, chị bán hàng tủm tỉm: “ Em gái Thúy à, tưởng dẫn khách về cho chị chứ. Mật ong giả đấy em ạ, không dùng được đâu. Mấy cái dạ dày nhím với nấm kia cũng là đồ Tàu hết”. Giá một chai mật ong khi nhập về chỉ có 40.000 đồng nhưng được bán cho khách tham quan với giá giao động từ 150.000 đến 300.000 đồng. Tương tự, một chiếc dạ dày nhím được nhập vào với giá 50.000 và bán ra với giá từ 400.000 đến 800.000 đồng (đắt gấp 8, thậm chí gấp 15 lần). Các loại nấm và thuốc bổ khác cũng tương tự như vậy. Bước vào khu du lịch tham quan mà lòng tôi cứ man mác một nỗi buồn khó tả.

Đi  thăm quan bản Cát Cát, tôi nhanh chóng lấy lại tinh thần và bị hút hồn bởi những gian hàng bán quần áo cũng như đồ lưu niệm của người Mông. Các mặt hàng ở đây rất phong phú: Quần áo người Mông, khăn Mông, túi Mông…Đồ lưu niệm cũng rất đa dạng như: Vòng, nhẫn, đồ sừng, bạc, đồng, tranh thêu… Tìm hiểu từ những người bán hàng, tôi lại vỡ lẽ quần áo, đồ lưu niệm trên đều lấy từ Trung Quốc về, ngay cả giọng nói cũng phải “lơ lớ” đi cho giống người Mông thật để lấy được lòng tin của khách tham quan. Lò Thị Mẩy, một người bán hàng người Mông hiếm hoi mà chị tôi giới thiệu cho biết: “Người Mông làm được ít quần áo lắm. Một người chỉ làm được 2 bộ quần áo một năm thôi, mặc cũ đi rồi mới bán. Đồ tao đang mặc cũng là đồ Tàu hết đấy, cái túi thổ cẩm này cũng mua của họ”. Hỏi kỹ mới biết, nếu muốn mua một chiếc váy Mông “xịn”, khách hàng chỉ có thể mua váy cũ với mức giá trên một triệu đồng một chiếc.

Đi vài địa danh, tuy bị hút hồn bởi vẻ đẹp của Sa Pa, nhưng tôi cũng mang về những thất vọng không nhỏ. Đồ giả đã đành, người cũng “giả” nốt. Chẳng lẽ, ở một nơi được ví như thiên đường du lịch này vẫn tồn tại những điều giả dối.

Bài, ảnh: NGUYỄN HƯƠNG BƯỞI