Hàng nghìn hộ dân sống trong các khu tập thể cũ như Thành Công, Vĩnh Hồ, Văn Chương, Giảng Võ... đang phấp phỏng lo lắng khi các khu tập thể xuống cấp nghiêm trọng. Nhiều căn hộ tường bong tróc, vữa rơi lả tả, nước từ các ống vệ sinh rò rỉ, người dân phải đội nón đứng nấu cơm mỗi khi trời mưa...

Nhà C1 khu tập thể Thành Công hầu như không còn hạng mục nào nguyên vẹn.

Hiện nay ở Hà Nội có 460 khu tập thể với tổng diện tích sàn gần 1 triệu mét vuông, là nơi cư trú của gần 30.000 hộ dân. Trong đó có những khu tập thể đã xuống cấp nghiêm trọng đang cần được cải tạo, sửa chữa gấp.

Hầu hết các khu tập thể C4 Kim Liên, C4 Vĩnh Hồ và đặc biệt C1 Thành Công được xây dựng từ những năm 60, 70 của thế kỷ trước, trải qua ba, bốn thập kỷ, giờ không còn bảo đảm an toàn cũng như nhu cầu của các hộ dân sống nơi đây. Mặc dù họ đã có ý kiến nhiều lần với các cấp chính quyền xin được cải tạo, nhưng vì nhiều lý do khác nhau nên hiện nay chỉ có một số khu tập thể ở tình trạng đặc biệt nghiêm trọng, không thể sử dụng được nữa thì mới được đập đi, xây lại, còn lại vẫn phải chấp nhận ở những khu chung cư có thể sập bất cứ lúc nào! Từ năm 2005, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội ra nghị quyết chương trình cải tạo các khu tập thể, chung cư cũ song đến nay chỉ có một số ít khu tập thể được cải tạo.

Ông Nguyễn Đức Ý, tổ trưởng tổ 103, người đã sống tại nhà C1 Thành Công (quận Ba Đình) hơn 20 năm cho biết, nhà C1 được hoàn thành từ năm 1974, sau khi đưa vào sử dụng được vài năm thì nhà bắt đầu lún. Cục Công trình II (nay là Tổng công ty xây dựng công trình giao thông I, đơn vị chủ quản ngôi nhà) đã phải đến xử lý. Nhưng, hiệu quả không đạt như mong muốn. Nhà vẫn lún, hiện nay tầng một ngôi nhà đã bị lún gần hết. Hơn 500 người dân sinh sống tại nhà C1 đang sống với câu hỏi lơ lửng: Bao giờ thì nhà… sập? Hiện ngôi nhà bị xuống cấp thật thảm hại: Tầng 1 chỉ còn cao khoảng 1m so với 2,7m lúc mới xây dựng. Nhìn bằng mắt thường, cả 5 tầng nhà C1 hiếm có hạng mục nào còn nguyên trạng, không hư chỗ này thì hỏng chỗ khác. Toàn ngôi nhà đã nghiêng về phía sau, mặt sàn của ngôi nhà bị kéo lệch dốc về một góc khoảng 15 độ. Riêng khu tầng 2, mặt sàn dốc nghiêng, lan can bị uốn cong, các ống dẫn nước bị bẻ cong khiến nước chảy lênh láng từ tầng trên xuống tầng dưới. Nhiều đoạn ống thoát nước bị vỡ khiến nước thải chảy ra, bốc mùi nồng nặc. Đặc biệt, do lún nên tường và khung cửa bị kéo lệch, khiến người dân phải bào cửa thường xuyên mới có thể đóng được cửa. Tình trạng sụt lún nghiêm trọng tại nhà này diễn ra từ nhiều năm nay, nhưng các cơ quan chức năng vẫn chưa có biện pháp triệt để nào để ngăn chặn hiểm họa. Đây chỉ là một trong những ví dụ về các khu tập thể cũ nát của phường Thành Công, quận Ba Đình. Mức độ nguy hiểm của nhà C1, chưa thấm vào đâu so với khu tập thể Nguyễn Công Trứ (quận Hai Bà Trưng), khu tập thể Vĩnh Hồ, khu tập thể Phương Mai (quận Đống Đa)… Những khu chung cư này mới thực sự được “xếp hạng” vào loại đặc biệt nguy hiểm. Tường vỡ, nứt, rêu xanh mọc đầy là hình ảnh bên ngoài dãy nhà C4 khu tập thể Kim Liên. Nhiều căn hộ tường bong tróc, vữa rơi lả tả, nước từ các ống vệ sinh rò rỉ loang lổ. Bác Nguyễn Xuân Bình, người dân sống ở nhà C4 khu tập thể Kim Liên cho biết: Những hôm trời mưa, nước tràn vào nhà. Cả khu nhà có 96 phòng. Người dân ở đây đã kiến nghị chính quyền từ nhiều năm nay, mong mỏi cải tạo dãy nhà thành khu chung cư mới nhưng đến nay vẫn không có hồi âm. Khắp dãy nhà C4 khu tập thể Kim Liên, thay vì các ban công, nay đã nhường chỗ cho những “chuồng chim”, “chuồng cọp” to nhỏ, nhếch nhác, đủ màu sắc, kích thước khác nhau. Chỉ tay về hướng ban công nhà C4, nơi những chiếc “chuồng chim” treo lố nhố, bác Bình cho biết, vì diện tích nhỏ quá, mỗi hộ gia đình chỉ có từ 10 đến 12m². Những nhà ở tầng một còn có thể cơi nới thêm ra ngoài, còn các tầng trên thì buộc phải làm các loại “chuồng chim” để vừa có thêm ít diện tích sử dụng vừa để bảo vệ tài sản gia đình. Lúc đầu các cơ quan chức năng cũng có yêu cầu tháo bỏ nhưng khi cơ quan chức năng đi khỏi, họ lại tiếp tục làm. Mặc dù biết làm thế là không bảo đảm an toàn và ảnh hưởng đến mỹ quan của khu nhà nhưng vì mỗi gia đình ít nhất cũng có bốn, năm người mà diện tích chỉ có hơn 10m² thì làm sao mà đủ, đành phải liều thôi.

Vẫn biết, để cải tạo các khu tập thể cũ không phải là việc làm một sớm, một chiều, bởi rất nhiều khó khăn, bất cập. Trước hết là do chưa tiếp quản được hết quỹ nhà tự quản trên địa bàn nên chưa có cơ sở xây dựng dự án cải tạo, sửa chữa. Một vấn đề nan giải khác cũng đang đặt ra là việc bố trí nơi tạm cư cho các hộ gia đình. Ngoài ra, do các hộ cũ thường ở chật hẹp, không đủ tiện nghi nên khi dọn về căn hộ mới, họ có thể phải trả thêm một khoản tiền không nhỏ cho phần diện tích vượt so với diện tích cũ. Trong khi hầu hết số hộ đang cư trú tại các chung cư cũ thuộc diện hộ nghèo, nếu Nhà nước không có sự hỗ trợ thì không hiểu họ còn phải sống trong nguy hiểm đến bao giờ? Mong các cơ quan chức năng của Hà Nội sớm có biện pháp xử lý đối với những căn nhà đã xuống cấp nghiêm trọng như trên.

Bài và ảnh: ĐỨC THỊNH