QĐND - Kinh doanh thua lỗ, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu nông sản 722 (Tổng Công ty Cà phê Việt Nam) đã mượn giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của công nhân thế chấp vay vốn ngân hàng. Khi công ty không có khả năng trả nợ, 5 hộ công nhân đã bị kê biên đất và tài sản trên đất để bán đấu giá...

Các hộ dân phản ánh nỗi bức xúc với phóng viên báo chí.

Trung tuần tháng 3 năm nay, khi nhận biên bản kê biên đất và tài sản trên đất để đấu giá trả hơn 1,5 tỷ đồng cả gốc lẫn lãi cho ngân hàng, 5 hộ công nhân là cựu chiến binh ở thị trấn Ea Knốp, huyện Ea Kar đã phải viết đơn kiến nghị khẩn cấp gửi đến các cơ quan chức năng của tỉnh Đắc Lắc.

Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu (XNK) nông sản 722, tiền thân là Công ty 722 có trụ sở chính tại Km 61, xã Ea Đar, huyện Ea Kar (Đắc Lắc). Trước khi cổ phần hóa, Công ty 722 làm ăn có hiệu quả, tạo việc làm ổn định cho công nhân, trong đó có 139 lao động trong biên chế, bình quân mỗi năm thu mua và xuất khẩu hơn 1000 tấn hạt điều thành phẩm. Tháng 2-2005, Công ty cổ phần hóa với tên doanh nghiệp mới là Công ty Cổ phần XNK nông sản 722. Thời điểm đó, công ty có tổng giá trị vốn và tài sản cố định là 6,5 tỷ đồng, trong đó phần vốn Nhà nước là 1,8 tỷ đồng, do ông Lê Mai Quỳnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị, kiêm Tổng giám đốc là cổ đông đại diện phần vốn Nhà nước. Chỉ sau một năm cổ phần hóa, tại cuộc họp cổ đông vào đầu năm 2006, Hội đồng quản trị công ty công bố số lỗ trong năm 2005 lên đến 1,8 tỷ đồng (!). Do khó khăn về tài chính, từ tháng 7-2006 đến tháng 12-2007, Công ty chỉ hoạt động cầm chừng, hàng trăm lao động làm việc trong tình trạng không lương, không được đóng bảo hiểm xã hội. Và từ tháng 12-2007 đến nay, 139 lao động trong biên chế bị mất việc, chưa trường hợp nào được giải quyết chế độ. Một số người đã phải tìm kế sinh nhai khác…

Thua lỗ trong sản xuất kinh doanh, Công ty Cổ phần XNK nông sản 722 trở thành con nợ. Tính đến tháng 12-2007, tổng số nợ lên 56 tỷ đồng. Cụ thể, nợ bảo hiểm xã hội và tiền lương của người lao động là hơn 2 tỷ đồng, nợ các ngân hàng 36 tỷ đồng và nhiều khoản nợ khác… Không chỉ vậy, vào tháng 10-2006, ông Tổng giám đốc Lê Mai Quỳnh còn đưa ra giải pháp: Mượn giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của 8 hộ cán bộ, công nhân viên trong công ty để thế chấp vay 1,83 tỷ đồng từ Ngân hàng Đầu tư Phát triển Đông Đắc Lắc. Để hợp thức hóa việc vay vốn này, các hộ dân phải đứng ra làm thủ tục với ngân hàng dưới hình thức vay đầu tư chăn nuôi. Toàn bộ số tiền vay, khi ngân hàng giải ngân được chuyển cho công ty.

Trụ sở công ty nay đã bán cho đơn vị khác để trả nợ ngân hàng

Tháng 5-2009, khi công ty không có khả năng trả nợ, ngân hàng đã khởi kiện các hộ có sổ đỏ thế chấp vay vốn; đồng thời các hộ dân cũng khởi kiện công ty (mà người bị kiện là ông Tổng giám đốc Lê Mai Quỳnh và bà Kế toán trưởng Nguyễn Thị Sàng). Tòa án huyện Ea Kar tuyên các hộ dân phải có trách nhiệm trả nợ cho ngân hàng, và Công ty Cổ phần XNK nông sản 722 có trách nhiệm trả nợ cho các hộ dân. Do sợ mất nhà, mất đất, 3 hộ: Nguyễn Văn Thành, Đặng Xuân Lới và Phạm Công Danh đã phải vay mượn để trả cho ngân hàng. Còn lại, các hộ Phạm Hữu Sáng, Trương Đình Long, Hoàng Hữu Cầu, Đinh Thanh Sơn, Vương Thị Thái (cùng có hộ khẩu thường trú tại thị trấn Ea Knốp), do kinh tế khó khăn, không có tiền để trả nợ ngân hàng thay cho công ty, bị Chi cục Thi hành án Ea Kar kê biên đất và tài sản trên đất để bán đấu giá. Cụ thể, đất và nhà của các hộ Vương Thị Thái và Phạm Hữu Sáng bị kê biên bán đấu giá ngày 16-3-2011; đất và nhà của các hộ Trương Đình Long, Hoàng Hữu Cầu, Đinh Thanh Sơn bị kê biên bán đấu giá ngày 22-3-2011. Bà Vương Thị Thái, là bệnh binh loại 2, người có trách nhiệm trả thay công ty khoản nợ gốc 200 triệu đồng, nói: “Những công nhân nghèo như chúng tôi, vì cho công ty mượn sổ đỏ vay vốn ngân hàng với hy vọng công ty làm ăn hiệu quả, công nhân có việc làm, thế nhưng nay công ty bị thua lỗ, chúng tôi mất nhà, mất đất không biết kêu ai…”.  

Trên thực tế, đầu tháng 3-2011 này, trụ sở và nhà xưởng của Công ty Cổ phần XNK nông sản 722 cũng đã bị kê biên bán đấu giá với số tiền 8,7 tỷ đồng để trả nợ ngân hàng. Mặc dù đã phải bán trụ sở và nhà xưởng, nhưng Công ty Cổ phần XNK nông sản 722 mới chỉ thanh toán được khoảng 20% số nợ. Trước những bức xúc của 5 hộ dân lâm vào tình cảnh “không nhà, không đất”, ngày 20-3-2011, ông Lê Mai Quỳnh đã viết giấy cam kết với với nội dung: “Tôi hẹn từ ngày 25 đến 31-3-2011 sẽ có tiền trả cho bà con, nếu sai hẹn tôi xin chịu trách nhiệm trước pháp luật”. Tuy nhiên, đấy là “lời hứa gió bay”.  

Tại sao một doanh nghiệp chỉ có tổng giá trị vốn và tài sản cố định là 6,5 tỷ đồng, mà các ngân hàng lại mạnh tay cho vay tới 36 tỷ đồng? Và với một doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, công nhân mất việc, tài sản thanh lý chỉ đủ trả 20% nợ ngân hàng và thêm nhiều khoản nợ khác, lại không tiến hành “phá sản” theo luật định để giải quyết quyền lợi cho 139 lao động? Việc công ty mượn sổ đỏ của các hộ dân thế chấp vay vốn ngân hàng cũng có những uẩn khúc cần làm rõ, và giải quyết thấu đáo. Đề nghị các cơ quan chức năng của tỉnh Đắc Lắc và Tổng Công ty Cà phê Việt Nam cần vào cuộc sớm để làm rõ.

Bài và ảnh: Kiều Bình Định