Khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế

Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan; quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với bảo đảm an ninh lương thực, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống nông dân. Trước tình hình đó, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành và chỉ đạo tổ chức thực hiện nhiều nghị quyết, kết luận, chiến lược lớn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp; phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; thích ứng chủ động, linh hoạt với biến đổi khí hậu; bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia trong mọi tình huống.

Đảng lãnh đạo ngành tập trung cơ cấu lại sản xuất theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển chuỗi ngành hàng bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp. Công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách cũng được coi là khâu đột phá, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch để thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân tham gia phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Ảnh minh họa: chinhphu.vn

Trong bối cảnh đại dịch Covid-19, thiên tai khốc liệt và biến động thị trường toàn cầu, nông nghiệp vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định: Sản lượng lúa cả nước năm 2024 ước đạt 43,5 triệu tấn; tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, thủy sản và sản phẩm gỗ hàng đầu thế giới. Kim ngạch xuất khẩu toàn ngành năm 2024 đạt hơn 62 tỷ USD, tăng hơn 18% so với năm 2023, mức cao nhất từ trước đến nay.

Không chỉ bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia, ngành nông nghiệp còn góp phần quan trọng vào xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm mạnh, từ 58% năm 1993 xuống còn khoảng 4% năm 2024; trên 78% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; hạ tầng kinh tế-xã hội nông thôn được đầu tư đồng bộ; diện mạo nông thôn đổi thay rõ nét; đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao.

Nhất là năm 2025, trước diễn biến phức tạp của tình hình thiên tai, tác động của xung đột địa chính trị trong khu vực và trên thế giới; đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu; yêu cầu của thị trường quốc tế ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường, toàn ngành vẫn hoàn thành và vượt 9/9 chỉ tiêu Chính phủ giao; tốc độ tăng trưởng GDP ngành đạt khoảng 3,7-3,9%; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vượt mốc 70 tỷ USD; xuất siêu hơn 20 tỷ USD, tiếp tục đóng góp quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế. Những kết quả đó là minh chứng sinh động cho đường lối đúng đắn của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong suốt quá trình đổi mới và nhiệm kỳ qua, nhất là sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy phát triển nông nghiệp.

Cụ thể, nông nghiệp Việt Nam từng bước thoát khỏi mô hình tăng trưởng chủ yếu dựa vào mở rộng diện tích, khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ, chuyển sang phát triển theo chiều sâu, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và tính bền vững. Cùng với đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt cho tăng trưởng. Cơ giới hóa, tự động hóa, ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ số được đẩy mạnh từ đồng ruộng đến nhà máy, từ sản xuất đến chế biến, quản trị và tiêu thụ sản phẩm. Nhiều vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao được hình thành; các chuỗi giá trị khép kín, minh bạch, hiệu quả từng bước được xây dựng; truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm ngày càng được nâng cao, đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính.

Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường cũng được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Năm 2024, Việt Nam xếp thứ 54/166 quốc gia về phát triển bền vững, tăng 34 bậc so với năm 2016, đứng thứ hai trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), một kết quả phản ánh rõ nét những nỗ lực của toàn hệ thống chính trị, trong đó nông nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Việc tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi, phát triển hợp tác xã kiểu mới, thúc đẩy kinh tế nông thôn, kinh tế tuần hoàn, kinh tế sinh thái đang tạo ra những chuyển biến tích cực. Nông nghiệp không còn chỉ là “sản xuất cái mình có” mà từng bước chuyển sang “sản xuất cái thị trường cần”, lấy hiệu quả kinh tế, giá trị gia tăng và phát triển bền vững làm thước đo.

Kiến tạo nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh

Tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngành nông nghiệp và môi trường (1945-2025), Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định ngành nông nghiệp và môi trường Việt Nam luôn đồng hành với sự phát triển của đất nước, trở thành trụ cột của nền kinh tế, nền tảng của sinh kế và nay đã trở thành nhân tố quan trọng trong công cuộc phát triển, chuyển mình của quốc gia trong kỷ nguyên phát triển mới. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng nhiều lần khẳng định nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế, nhưng phải được hiện đại hóa, số hóa; nông thôn phải phát triển toàn diện; nông dân phải thực sự là chủ thể của quá trình phát triển. Phát triển nông nghiệp không chỉ để bảo đảm an ninh lương thực mà còn phải nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, nâng cao chất lượng sống của nhân dân.

Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng cũng xác định, tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng phát triển các vùng sản xuất tập trung, vùng chuyên canh hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị tăng cao; tập trung vào các sản phẩm nông nghiệp chủ lực quốc gia, địa phương. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi gắn với bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và khai thác, phát huy hiệu quả cao nhất trên đơn vị diện tích sử dụng đất... Phấn đấu tốc độ tăng trưởng giá trị tăng thêm ngành nông nghiệp đạt bình quân trên 3,5%; tốc độ tăng giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt bình quân trên 5%.

Để thực hiện được điều đó, đặc biệt, nhất là trong bối cảnh bước vào kỷ nguyên số hiện nay, ngành nông nghiệp Việt Nam cần chuyển đổi mạnh mẽ từ sản xuất truyền thống sang kinh tế nông nghiệp hiện đại, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt. Đặc biệt, cần tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu; tăng cường liên kết chặt chẽ giữa nông dân-doanh nghiệp-nhà khoa học-Nhà nước theo mô hình chuỗi giá trị và liên kết vùng sản xuất, tiêu thụ, xây dựng thương hiệu nông sản quốc gia, qua đó gia tăng giá trị, sức cạnh tranh và phát triển bền vững đối với các sản phẩm nông nghiệp đã và đang là thế mạnh của Việt Nam, tiếp tục khẳng định vai trò “bệ đỡ”, “điểm tựa” vững chắc của nền kinh tế quốc dân, tạo nền tảng vững chắc để ngành nông nghiệp và môi trường bước vào nhiệm kỳ mới với khát vọng phát triển nhanh, bền vững hơn.

(còn nữa)