Đến Tây Nguyên mùa khô đã thấy hoa mắt vì nắng và những cơn gió xoáy sâu vào lòng đất, đưa lên trời những đám bụi đỏ mịt mù. Vậy nhưng khi lên vùng biên giới phía Tây Nam tiếp giáp với nước bạn Lào và Cam-pu-chia, nơi đứng chân của các đơn vị thuộc Binh đoàn 15, mới thấy hết “cái nắng, cái gió” khốc liệt của vùng biên ải. Và chính trong khung cảnh đó tôi lại có dịp gặp được Thiếu tướng Nguyễn Xuân Sang - Tư lệnh, Tổng giám đốc Tổng Công ty 15 (Binh đoàn 15) đang trong chuyến kiểm tra đơn vị và thăm, tặng quà cho đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Lạ thay, khí hậu càng khắc nghiệt bao nhiêu thì cây cao su lại xanh tốt bấy nhiêu.

Tôi gặp Thiếu tướng Nguyễn Xuân Sang - Tư lệnh, Tổng Giám đốc Tổng Công ty 15 (Binh đoàn 15) - đang trong chuyến kiểm tra đơn vị và thăm, tặng quà đồng bào dân tộc thiểu số. Giữa ngút ngàn xanh thẳm đó, Tư lệnh Sang đã kể cho tôi nghe về những năm tháng đi qua trong cuộc đời quân ngũ của mình, đặc biệt là thời gian cùng các đồng chí lãnh đạo Binh đoàn 15 gắn bó với vùng đất biên giới và đưa từng mầm giống cây cao su, cà phê về trồng ở nơi này.

Lấy ngắn nuôi dài

Cán bộ, sĩ quan và đảng viên của Binh đoàn là những người từng xông pha trận mạc, đi qua nhiều làng quê và sống với bà con đồng bào các dân tộc thiểu số, đã nhiều lần được bà con yêu quí “chiêu đãi” món măng le đắng ngâm chua, lá mì (sắn) nấu với lòng heo và cà đắng, muối trứng kiến vàng… Không thể để bà con mình khổ cực mãi được, phải tích cực vận động bà con tham gia vào làm công nhân cũng như giúp đỡ đồng bào vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống. Nhiều đêm trằn trọc, thức cùng nhau bàn bạc, lãnh đạo, chỉ huy Binh đoàn quyết tâm thực hiện tốt nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước tin tưởng giao phó, theo phương châm: “Vừa làm vừa học tập rút kinh nghiệm và hoàn thiện dần”, “Lấy ngắn nuôi dài”, "Trồng cây đến đâu tổ chức cụm dân cư đến đó, khai hoang trồng mới đến đâu đưa dân tại chỗ vào nhận diện tích ở đó”. Binh đoàn đã tổ chức được một lực lượng “chiến lược”, bao gồm đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ, đồng bào Kinh từ miền Bắc và đồng bằng lên, trong đó lấy lực lượng bộ đội làm nòng cốt. Bên cạnh đó, thực hiện tốt chủ trương: “Binh đoàn gắn với tỉnh, huyện; công ty gắn với huyện, xã; đội sản xuất gắn với bản làng”. Trên cơ sở bố trí lại dân cư theo qui hoạch của sản xuất và mục tiêu lâu dài của quốc phòng an ninh, đã hình thành nên các cụm làng xã biên giới, tạo thành vành đai biên giới trong thế trận quốc phòng toàn dân, gắn với thế trận an ninh nhân dân bảo vệ Tổ quốc…

Phương châm đúng, chủ trương đúng, phù hợp với nhiệm vụ đơn vị và tình hình của địa phương, nên đã huy động được sức mạnh lòng dân, sức mạnh tổng hợp, tập trung xây dựng có hiệu quả cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội vùng dự án. Binh đoàn đã góp phần khai thác tối đa tiềm năng đất đai, tiềm lực sẵn có, từng bước chuyển dần sang kinh tế hàng hoá với những loại cây công nghiệp, cây đặc sản, chăn nuôi trồng trọt và bảo vệ rừng, trong đó tập trung vào các loại cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao; không ngừng cải thiện và nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho cán bộ, công nhân viên chức; phục hồi, bảo tồn và phát triển văn hoá truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số; giúp người lao động gắn bó với Binh đoàn, tạo ra ổn định kinh tế - xã hội vùng dự án.

Đổi thay những làng quê biên giới

Được biết, năm 1998 “già làng Sang” được phong quân hàm thượng tá và được bổ nhiệm Tư lệnh kiêm Tổng Giám đốc-Bí thư Đảng ủy Binh đoàn 15. Trên cương vị mới, một mặt, ông cùng Đảng ủy đẩy mạnh thực hiện những chủ trương, biện pháp mà đơn vị đang thực hiện có hiệu quả; mặt khác, chỉ huy đi sâu nghiên cứu, rà soát lại các vùng dự án, trên cơ sở nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong từng dự án, thực hiện xóa đói giảm nghèo trước mắt trong vùng dự án và địa phương đứng chân.

Binh đoàn 15 đã tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng, như trường học, đường nông thôn, bệnh xá và kéo điện về tận các buôn làng sâu, xa nhất. Bốn Công ty: 72, 74, 75 và 715 đứng chân trên địa bàn biên giới của tỉnh Gia Lai, không ngừng mở rộng diện tích đất sản xuất, tuyển lao động là người dân tộc thiểu số vào làm công nhân và giao khoán vườn cây cho hộ dân tộc thiểu số chăm sóc, thu hoạch.

Nhiều gia đình trước đây chỉ biết làm nương rẫy trồng lúa, bắp, đậu… nay đã thay đổi nhận thức, định cư, xóa bỏ tập tục lạc hậu chuyển sang trồng cây công nghiệp dài ngày như cà phê, cao su, tiêu, điều... Đời sống của cán bộ, công nhân viên chức và đồng bào các dân tộc trên địa bàn các huyện biên giới không ngừng được nâng cao. Binh đoàn đã trở thành một điển hình về phát triển kinh tế - xã hội gắn với quốc phòng an ninh, xóa đói, giảm nghèo. Trên địa bàn, tình hình chính trị, trật tự xã hội có những lúc phức tạp, Binh đoàn 15 đã giữ vững được 3 mục tiêu: “Không có hộ đói nghèo, không có hộ tham gia biểu tình và không có người vượt biên”.

Với những thành tích đạt được, Binh đoàn được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu cao quý “Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” trong thời kỳ đổi mới. Tư lệnh, Tổng Giám đốc Tổng Công ty 15 Nguyễn Xuân Sang, cũng vinh dự được thăng quân hàm thiếu tướng và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Đó là sự ghi nhận công lao, thành tích và những cống hiến của ông, người góp công rất lớn khi ươm những mầm cây sản sinh ra “vàng trắng” của vùng biên giới ngày một ổn định và phát triển.

Cùng đoàn cán bộ Binh đoàn, tôi được gặp một số công nhân là con em đồng bào các dân tộc thiểu số đang cạo mủ cao su ở Công ty 75. Họ thực sự mừng vui khi gặp lại “già làng Sang” dưới bóng cao su xanh tốt bạt ngàn, đang ngày đêm đong đầy nguồn nhựa trắng, cho cuộc đời bao nhiêu hộ dân nghèo vùng biên giới hồi sinh. Họ mời bằng được “già làng Sang” về làng để được uống chén rượu tạ ơn! Trao đổi cùng chúng tôi, ông Rơ Lan Tuyên người dân tộc Giơ Rai cho biết: Ông vào làm “công nhân” của Binh đoàn từ năm 1986. Từ đó đến năm 2003 đời sống của bà con "công nhân" còn khó khăn lắm, điện chưa có, đường sá đi lại bị ngăn cách nhiều sông suối, trẻ em thất học, người lớn bệnh tật nhiều mà không có bác sĩ khám và điều trị… Nay thì đời sống của các hộ đã thay đổi nhiều lắm, “điện, đường, trường, trạm” đầy đủ, ốm đau có y, bác sĩ chăm sóc. Trẻ em đủ tuổi đều được đến trường học tập. 100% số hộ có xe máy, hơn 87% số hộ có ti vi, 47% có xe công nông.

Trung bình mỗi hộ nhận khoán từ 2 đến 3ha cao su, thu nhập bình quân mỗi tháng cũng hơn một triệu đồng, có hộ đến 5 triệu đồng. "Đổi thay như trong mơ. Chỉ có Đảng, Nhà nước và cán bộ Binh đoàn 15, trong đó có “già làng Sang” đây mới giúp cho bà con được như hôm nay...". Vừa nói ông Rơ Lan Tuyên vừa ôm chặt Tư lệnh Sang.

Sau hơn 21 năm xây dựng và phát triển, công nhân và người lao động quốc phòng Binh đoàn 15 đã gắn bó với địa bàn, góp phần không nhỏ tạo nên sắc diện mới cho vùng nông thôn trên cao nguyên vốn bao năm, bao đời đối diện với cảnh đói nghèo, dân trí lạc hậu, thay vào đó là cuộc sống ngày càng ấm no, bình đẳng và hạnh phúc. Điều mà trước đây với đồng bào dân tộc thiểu số trên các địa bàn Tây Nguyên chỉ là mơ ước trong đời.

Đánh giá kết quả và vai trò của Binh đoàn 15 trong việc góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong thời gian qua, ông Phạm Thế Dũng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cho biết: “Binh đoàn 15 đã chỉ đạo các Công ty trực thuộc tuyển lao động là người dân tộc thiểu số vào làm công nhân và giao khoán vườn cây cho hộ dân tộc thiểu số chăm sóc, khai thác suốt chu kỳ kinh doanh. Nhờ vậy, đời sống bà con ngày càng được cải thiện, phát triển. Tỉnh Gia Lai đánh giá cao những thành quả trên lĩnh vực kinh tế - xã hội, ghi nhận những kết quả trên lĩnh vực quốc phòng an ninh mà Binh đoàn 15 đã phối hợp với địa phương thực hiện. Sự đóng góp của những người lính và công nhân quốc phòng của Binh đoàn 15 luôn được Đảng bộ và nhân dân Gia Lai trân trọng ghi nhận… Binh đoàn 15 là một hình mẫu về sự kết hợp trong thực hiện nhiệm vụ: Xây dựng kinh tế gắn với quốc phòng trên địa bàn biên giới”.

Trong chuyến đến thăm và làm việc tại Binh đoàn 15, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải đã ghi vào sổ lưu bút: “Binh đoàn 15 được thành lập theo yêu cầu kinh tế kết hợp với quốc phòng-an ninh trên địa bàn Tây Nguyên, luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ, xứng đáng với danh hiệu: “Anh hùng LLVT trong thời kỳ đổi mới”. Nhiệm vụ sắp tới của Binh đoàn 15 rất nặng nề, mong các đồng chí phát huy truyền thống đã đạt được, hoàn thành nhiệm vụ kinh tế kết hợp với quốc phòng trong tình hình mới, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng Tây Nguyên”.

Bài và ảnh: LÊ QUANG HỒI