Đảo Phú Quý. Ảnh: Internet

Nằm cách đất liền hơn 50 hải lý, muốn ra đảo Phú Quý (tỉnh Bình Thuận), hành khách chỉ có một sự lựa chọn duy nhất là đi bằng tàu thủy. Thời tiết thuận lợi, mỗi tuần có từ 2 đến 3 chuyến tàu khách từ Phan Thiết ra đảo và ngược lại, nhưng khi gặp sóng to, gió lớn, có khi cả nửa tháng mới có một chuyến tàu. Giữa biển cả mênh mông, hàng trăm người giao phó sinh mạng của mình cho chủ tàu, thế nhưng việc bảo đảm an toàn cho hành khách đi lại trên những con tàu khách ra đảo Phú Quý lại chưa được coi trọng…

Cuối tháng 7, tôi có dịp đi trên tàu khách Phú Quý 07 ra đảo công tác. Theo thiết kế, tàu có trọng tải 200 tấn, vừa chuyên chở hành khách, vừa chuyên chở hàng hóa. Tàu có 10 phòng có giường nằm và hơn 70 ghế ngồi. Thế nhưng, theo quan sát của tôi, chuyến tàu này chở đến hơn 300 người, đó là chưa kể số hàng hóa là xi măng, sắt thép, gạch, đá xếp dưới hầm tàu. Trên boong tàu, trong khoang hành khách, ngoài hành lang, thậm chí trong buồng lái, khách nằm, ngồi la liệt. Không khí trong tàu nóng hầm hập. 8 giờ sáng, tàu Phú Quý 07 nhổ neo rời bến. Cảng Phan Thiết dần lùi xa…

Tàu ra đảo Phú Quý giữa lúc thời tiết xấu, gió cấp 5, cấp 6. Con tàu dường như trở nên quá bé nhỏ trước biển cả mênh mông, cứ lắc lư theo từng cơn sóng. Khách đi tàu phần lớn là dân biển đã quá quen thuộc với sóng to, gió lớn nên dường như, họ bình thản đến mức chủ quan trước những hiểm nguy trên biển.

Trong suốt hành trình không một lời hướng dẫn, không một lời nhắc nhở về những quy định bảo đảm an toàn đối với hành khách khi đi tàu, đó là ghi nhận của tôi trong 6 giờ hành trình trên tàu Phú Quý 07. Hành khách chủ quan, chủ tàu không quan tâm nhắc nhở, vì vậy mà đã có nhiều hành khách nằm, ngồi, mắc võng la liệt bên mạn tàu, bất chấp sóng to, gió lớn, gây nguy hiểm đến tính mạng. Trên tàu Phú Quý 07, tôi chỉ thấy có 4 phao cứu sinh. Còn trong khu hành khách, quan sát mãi, tôi mới thấy vài chiếc áo phao cá nhân nằm sâu trong đống hành lý của khách đi tàu. Vài chiếc bình cứu hỏa vỏ đã hoen rỉ được treo ở bên trong khoang hành khách. Khi có tình huống xấu xảy ra, tính mạng của hàng trăm hành khách sẽ ra sao?

Theo quy định, các phương tiện thủy chở khách khi hoạt động nhất thiết phải trang bị áo phao cứu sinh cho hành khách. Số áo phao cứu sinh phải bằng hoặc nhiều hơn số khách được đăng ký đi trên phương tiện. Phao cứu sinh phải được đặt ở nơi dễ thấy, dễ lấy nhất. Chủ phương tiện phải hướng dẫn cách sử dụng phao cứu sinh cho hành khách để bảo đảm an toàn. Đem câu hỏi này trao đổi với Thuyền trưởng Lê Văn Thạch, tôi nhận được một nụ cười và một câu trả lời rất hồn nhiên: “Áo phao trên tàu cũng có, nhưng có mấy ai mặc khi đi tàu đâu chú. Với lại dân ở đây toàn là dân biển, bơi lội giỏi lắm…”. Rõ ràng là ý thức chủ quan của chủ tàu đã ảnh hưởng rất lớn đến việc bảo đảm an toàn cho hành khách.

Tỉnh Bình Thuận có 5 tàu khách hoạt động chuyên chở hành khách và hàng hóa ra đảo Phú Quý là các tàu Phú Quý 07, Quê Hương 2, Thuận Phát 06 và Bình Thuận 17, 18. Đã có nhiều chuyến tàu khách từ Phan Thiết ra đảo Phú Quý và ngược lại từng gặp sự cố hỏng máy, phải trôi dạt trên biển nhiều giờ khi gặp sóng to gió lớn. Tuy các chuyến tàu khách chưa lần nào để xảy ra tai nạn nghiêm trọng, nhưng không vì thế mà công tác bảo đảm an toàn cho hành khách lại không được quan tâm. Trao đổi với chúng tôi, Thượng úy Doãn Văn Tuệ, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng cửa khẩu Cảng Phú Quý cho biết: “Mỗi khi tàu chuẩn bị rời bến, cán bộ, chiến sĩ trạm kiểm soát cửa khẩu đều kiểm tra các thiết bị bảo đảm an toàn trên tàu như phương tiện thông tin liên lạc, thông báo tần số liên lạc của trạm kiểm soát, kiểm tra phao, áo phao cứu sinh, bình chữa cháy trang bị trên tàu, nhắc nhở chủ phương tiện phải thực hiện đúng những quy định khi hoạt động trên biển để bảo đảm an toàn cho hành khách”. Thế nhưng những gì chúng tôi trực tiếp chứng kiến thì lại khác: Số hành khách quá đông so với số ghế trên tàu. Áo phao vừa thiếu, vừa không được đặt đúng nơi, đúng chỗ. Hành khách thản nhiên nằm ngồi hai bên mạn tàu vẫn không được nhân viên nhà tàu nhắc nhở...

Mùa mưa bão đang đến gần, để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hành khách trên những con tàu ra đảo Phú Quý, theo chúng tôi, các cơ quan chức năng của tỉnh Bình Thuận, ngoài việc thường xuyên nhắc nhở các chủ phương tiện nâng cao ý thức tự giác trong việc chấp hành các quy định về hoạt động của các phương tiện vận tải trên biển, đồng thời phải có những biện pháp xử lý kiên quyết với những chủ tàu không trang bị đầy đủ các thiết bị cứu sinh, bình chữa cháy, hệ thống thông tin liên lạc... Có như vậy mới có thể hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại khi có tình huống xấu xảy ra.

PHẠM VĂN MẤY