Ngày 10-10-2002, ông Lê Văn Hùng, giám đốc Công ty TNHH thực phẩm Hoàng Long (Khu công nghiệp Điện Nam, huyện Điện Ngọc, tỉnh Quảng Nam) có giấy yêu cầu Công ty Bảo Minh bảo hiểm hỏa hoạn và các rủi ro đặc biệt với tổng giá trị tài sản là 7.373.000.000 đồng. Ngày 11-10-2002, Công ty Bảo Minh (nay là Tổng công ty cổ phần Bảo Minh) chấp nhận yêu cầu bảo hiểm, đã ký hợp đồng bảo hiểm và cấp giấy chứng nhận bảo hiểm hỏa hoạn và các rủi ro đặc biệt số AD0024/02 CB51 với thời hạn bảo hiểm 5 năm tính từ ngày 11-10-2002 đến 16 giờ ngày 11-10-2007, với số phí bảo hiểm có thuế 73.700.000 đồng. Phí bảo hiểm được đóng thành 5 kỳ và Công ty TNHH thực phẩm Hoàng Long đã đóng phí bảo hiểm kỳ thứ nhất đúng theo điều khoản thỏa thuận ghi trong hợp đồng.

Ngày 7-12-2002 đã xảy ra vụ hỏa hoạn, tiêu hủy hoàn toàn xưởng chế biến của Công ty TNHH thực phẩm Hoàng Long. Sau khi vụ cháy xảy ra, cơ quan cảnh sát điều tra công an tỉnh Quảng Nam phối hợp cùng các giám định viên Trung ương và Viện khoa học hình sự tiến hành thu thập chứng cứ để xác định nguyên nhân gây cháy. Qua quá trình điều tra, cơ quan CSĐT công an tỉnh Quảng Nam đã có văn bản trả lời không có cơ sở xác định Công ty TNHH thực phẩm Hoàng Long có hành vi cố ý hoặc vô ý gây cháy nên không khởi tố vụ án. Khi xảy ra vụ cháy, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh và Công ty TNHH thực phẩm Hoàng Long đã tiến hành kiểm tra và đồng ý cho Công ty Hoàng Long thanh lý các tài sản bị cháy để thu hồi nhằm khắc phục hậu quả thiệt hại. Căn cứ theo hợp đồng, công ty TNHH thực phẩm Hoàng Long đã yêu cầu Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Bảo Minh bồi thường thiệt hại với số tiền lên tới 5 tỷ 652 triệu đồng. Đã 4 năm kể từ ngày xảy ra hỏa hoạn, đến nay Tổng công ty cổ phần Bảo Minh vẫn chưa chịu thanh toán tiền bảo hiểm cho Công ty TNHH Hoàng Long với lý do không chấp nhận kết luận của cơ quan điều tra công an Quảng Nam. Vì vậy Công ty TNHH Hoàng Long đã tiến hành khởi kiện Tổng công ty cổ phần Bảo Minh.

Ngày 12-4-2005, Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng đã mở phiên tòa công khai xét xử sơ thẩm vụ án “Đòi bồi thường thiệt hại theo hợp đồng” giữa nguyên đơn là Công ty TNHH Hoàng Long và bị đơn là Tổng công ty cổ phần Bảo Minh. Căn cứ vào kết luận của cơ quan cảnh sát điều tra (CSĐT) và căn cứ theo hợp đồng bảo hiểm ký giữa hai bên ngày 11-10-2002, Tòa sơ thẩm tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng đã tuyên chấp nhận yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại theo hợp đồng của Công ty TNHH thực phẩm Hoàng Long. Theo đó, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh phải có nghĩa vụ bồi thường số tiền thiệt hại do hỏa hoạn cho Công ty Hoàng Long là 5 tỷ 652 triệu đồng và 885 triệu tiền lãi suất quá hạn trên số tiền bảo hiểm chậm trả.

Không chấp nhận bản án của tòa sơ thẩm, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh đã kháng án với nội dung không đồng ý bồi thường bảo hiểm với lý do chưa có kết luận về nguyên nhân vụ cháy của cơ quan CSĐT. Để bảo đảm quyền lợi cho các bên có liên quan, ngày 25-7-2005, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Đà Nẵng đã có công văn số 3126/CV-TA gửi cơ quan Công an yêu cầu sớm có kết luận về nguyên nhân vụ cháy. Ngày 4-8-2005, cơ quan CSĐT công an tỉnh Quảng Nam đã có công văn 142/CV-PC16 kết luận “không đủ cơ sở xác định vụ cháy tại Công ty TNHH Hoàng Long”.

Ngày 5-6-2006, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng đã mở phiên tòa công khai xét xử tại bản án dân sự sơ thẩm số 01/DSST ngày 12-4-2005 giữa Công ty TNHH Hoàng Long và Tổng công ty cổ phần Bảo Minh về việc “Đòi bồi thường thiệt hại theo hợp đồng”. Căn cứ vào kết luận của cơ quan Công an, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định vụ hỏa hoạn tại Công ty TNHH Hoàng Long là sự kiện khách quan. Với rủi ro này, bên bảo hiểm là Tổng công ty cổ phần Bảo Minh phải thanh toán tiền bảo hiểm cho bên được bảo hiểm là Công ty TNHH Hoàng Long. Do những tài sản được bảo hiểm đã cháy, không định giá được nên Hội đồng xét xử căn cứ vào hóa đơn chứng từ để xác định giá trị thiệt hại và giá trị được bảo hiểm. Hội đồng xét xử phúc thẩm đã tuyên xử buộc Tổng công ty Cổ phần Bảo Minh phải bồi thường cho Công ty TNHH Hoàng Long số tiền thiệt hại là 4,9 tỷ đồng. Việc xác định nguyên nhân vụ hỏa hoạn phức tạp, kéo dài nên không xác định được thời hạn thanh toán bảo hiểm. Do vậy tòa phúc thẩm đã nhận định việc Tòa án cấp sơ thẩm buộc Tổng công ty cổ phần Bảo Minh phải chịu khoản lãi suất 885 triệu đồng do chậm trả là không hợp lý, và đã tuyên, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh không phải chịu trả khoản lãi suất này. Bản án có hiệu lực pháp luật từ ngày 5-6-2006. Tổng công ty cổ phần Bảo Minh đã gửi đơn khiếu nại tới Viện kiểm sát nhân dân tối cao, đề nghị kháng nghị theo trình tự giám đốc thẩm đối với bản án số 33/2006 ngày 5-6-2006 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng. Ngày 13 -11-2006, Viện KSND tối cao đã có công văn trả lời đơn khiếu nại: Bản án kinh tế phúc thẩm số 33/2006/KDTMPT ngày 5-6-2006 của Tòa phúc thẩm TAND tối cao xác định việc cháy nhà xưởng của Công ty TNHH thực phẩm Hoàng Long là sự kiện khách quan do không có cơ sở xác định vụ cháy là do lỗi cố ý hoặc vô ý của con người gây ra. Trách nhiệm của bên bảo hiểm là Tổng công ty cổ phần Bảo Minh phải thanh toán tiền bảo hiểm cho bên được bảo hiểm, buộc Tổng công ty cổ phần Bảo Minh phải bồi thường cho Công ty TNHH thực phẩm Hoàng Long số tiền thiệt hại do hoả hoạn theo hợp đồng bảo hiểm là 4 tỷ 913 triệu đồng là đúng pháp luật, không có căn cứ để kháng nghị theo trình tự giám đốc thẩm.

Qua hai phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm bản án đã có hiệu lực pháp luật, Viện KSND tối cao đã có công văn trả lời, nhưng đến nay, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh vẫn chưa chịu thanh toán tiền bồi thường cho Công ty TNHH Hoàng Long, làm công ty không thể phục hồi sản xuất, hàng trăm lao động không có việc làm. Theo chúng tôi, để bảo đảm quyền lợi cho người bảo hiểm, Tổng công ty cổ phần Bảo Minh cần sớm có trách nhiệm, thi hành nghiêm túc bản án đã tuyên, để tạo điều kiện cho Công ty TNHH Hoàng Long sớm ổn định sản xuất và hơn thế là để khẳng định uy tín của một doanh nghiệp bảo hiểm như Bảo Minh.

PHẠM VĂN