QĐND - Công viên là nơi vui chơi, giải trí phục vụ nhu cầu của người dân ở từng địa phương, khu phố, nhất là đối với thanh thiếu niên, người già tại các thành phố lớn. Ở Hà Nội, trong điều kiện "tấc đất, tấc vàng" như hiện nay thì phần diện tích dành cho các công viên đã ít, lại đang rơi vào tình trạng bị một số tổ chức, cá nhân lấn chiếm để phục vụ nhu cầu kinh tế... Phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã có cuộc khảo sát thực tế một số công viên trên địa bàn Hà Nội để có điều kiện nhận diện rõ hơn vấn đề trên.

Không dám vào công viên

Đó là phản ánh của nhiều người dân mà chúng tôi ghi nhận được khi đến công viên Tuổi trẻ trên đường Võ Thị Sáu (Hà Nội). Bác Lê Văn Chung, sống gần công viên, cách đây 3 năm về trước, cứ đều đặn sáng và chiều, ngày nào cũng ra công viên để tập thể dục. "Một năm trở lại đây, thỉnh thoảng tôi mới ghé qua công viên. Không phải vì sức khỏe, mà nói thật với chú không gian quá chật chội", bác Chung thổ lộ với chúng tôi.

Dẫn tôi ra khoảng sân trước nhà, chỉ tay về phía công viên Tuổi trẻ, bác Chung bức xúc: “Đấy chú xem, bao nhiêu nhà hàng, sân ten-nít, quán ka-ra-ô-kê như vậy thì còn đâu không gian tĩnh lặng cho người già như chúng tôi nữa?”.

Quả đúng như vậy, mặc dù diện tích đất trong công viên không nhiều nhưng là nơi "tọa lạc" của ba trung tâm tổ chức đám cưới khá lớn: Cung Xuân, Nhà hàng Queen bee II, Câu lạc bộ thể thao 99 Võ Thị Sáu. Tại thời điểm chúng tôi có mặt, ở đây đang diễn ra đồng thời hai đám cưới, nên người và xe chật như nêm cối. Xe ô tô con, xe 16 chỗ xếp kín phần sân, lối vào, vỉa hè. Không chỉ vậy, công viên còn có tới 7 sân ten-nít, quán bar DJ Park, nhà hàng ka-ra-ô-kê... Nhìn bao quát thì cả công viên Tuổi trẻ bị vây kín bởi các biển hiệu hàng quán…

Công viên Tuổi trẻ nghẹt thở bởi các nhà hàng, quán ăn.

Ngược lại với sự đầu tư hiện tại của các nhà hàng, nơi vui chơi, giải trí dành cho người dân hết sức lạc hậu. Có thể nói, các thiết chế phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của người dân địa phương dường như đã rất lâu rồi không được cải tạo, sửa chữa. Điển hình như chiếc đu quay ở phía đường Võ Thị Sáu bao năm đối mặt với mưa nắng giờ đã hoen gỉ trở thành đống sắt vụn. Các lối đi trong công viên cỏ mọc đầy, rác vứt bừa bãi...

Nằm giữa trung tâm của quận Hà Đông, công viên-vườn hoa Nguyễn Trãi, với diện tích gần 6000m² chạy dài bên dòng sông Nhuệ Giang thơ mộng là điểm lý tưởng để người dân vui chơi, giải trí. Nhưng kể từ năm 2003, Công ty cổ phần Môi trường-Đô thị Hà Đông (đơn vị được giao quản lý) đã "dành" một góc (khoảng 600-700m2) phía đầu cầu Hà Đông cho Tập đoàn Lã Vọng thuê để kinh doanh cà phê. Kể từ đó đến nay, quán cà phê này ngày càng bành trướng, gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc vui chơi, giải trí của người dân trong khu vực. Đặc biệt, gần đây, chủ quán cà phê này còn ngang nhiên chiếm dụng cả vỉa hè, lòng đường làm nơi để ô tô, xe gắn máy của khách.

Tình trạng trên dẫn đến nghịch cảnh công viên thiếu trầm trọng các điểm vui chơi nhưng lại thừa các quán cà phê, nhà hàng giải khát. Tại công viên Thủ Lệ (vườn thú Hà Nội), tình hình cũng không khá hơn với khu liên hợp khép kín gồm nhà hàng, quán cà phê, sân ten-nít rộng hàng nghìn mét vuông. Chia sẻ với chúng tôi, chị Nguyễn Ngọc Trâm, ở Hà Đông nói: “Cả ngày làm việc, tối về muốn ra công viên chạy bộ cho đầu óc thoải mái nhưng hàng quán chiếm hết lối đi, tiếng nhạc được mở với công suất tối đa, nên tôi sợ không dám vào công viên nữa”. 

Có hay không tình trạng "bắt cóc bỏ đĩa"?

Thực trạng trên ở các công viên trên địa bàn Hà Nội đã được báo chí phản ánh nhiều lần. Thành ủy, UBND TP Hà Nội đã nhiều lần chỉ đạo giải quyết. Điển hình, năm 2008, phường Thanh Nhàn đã tiến hành kiểm tra, xử lý 18 công trình xây dựng trái phép tại công viên Tuổi trẻ. Nhưng hiện nay, việc xây dựng và sử dụng các hạng mục trái phép tại đây vẫn tiếp diễn mà điển hình là việc tận dụng tầng hầm để xe của sân ten-nít trong công viên làm siêu thị. Hồ nước của công viên sau khi được cải tạo lại cho thả cá, nhưng do thiếu sự quản lý, chăm sóc nên cá chết gây ô nhiễm nghiêm trọng môi trường.

Cung Xuân ở công viên Tuổi trẻ giờ đây chủ yếu dùng để tổ chức tiệc cưới.

Nói về tình trạng lấn chiếm ở công viên Tuổi trẻ hiện nay, đại diện UBND phường Thanh Nhàn cho biết: Tại công viên xảy ra 6 vụ vi phạm trật tự an ninh nghiêm trọng như giết người, gây rối trật tự công cộng xảy ra tại quán bar DJ Park, ka-ra-ô-kê ven hồ. UBND phường đã nhiều lần kiến nghị cấp trên xem xét rút giấy phép của hai cơ sở kinh doanh này nhưng vẫn chưa được giải quyết.

Không chỉ thế, mới đây, tháng 7-2011, UBND phường đã lập biên bản vi phạm và yêu cầu ngừng thi công mái che của các sân tập ten-nít trong công viên Tuổi trẻ. Tuy nhiên, đến tháng 9-2011, UBND TP Hà Nội đã có văn bản chấp thuận cho phép cơ sở kinh doanh duy trì hệ thống sân tập có mái che để phục vụ cán bộ, chiến sĩ Công an Hà Nội luyện tập ten-nít. Đây là một chủ trương đúng, nhưng vấn đề ở chỗ tính hiệu quả của nó không cao, hơn nữa lại đang bị các cơ sở quản lý lợi dụng để kinh doanh, gây ảnh hưởng đến lợi ích chung của tuyệt đại người dân sinh sống xung quanh khu vực. Hoặc, tầng hầm của Cung Xuân, từ chức năng bãi đỗ xe ban đầu nay cũng đã được chuyển mục đích sử dụng thành quán bar. Tầng hầm của sân thi đấu ten-nít cũng được biến thành siêu thị Fivimart với giá mà Công ty Đầu tư và Dịch vụ Tuổi trẻ Hà Nội cho thuê tới 12USD/m²/tháng, thời hạn 10 năm, phần diện tích công trình phụ trợ 900m² cho thuê dài hạn giá 6 USD/m²/tháng.

Ở công viên Thủ Lệ, dù trước đây hàng loạt khu dịch vụ, kinh doanh khác xung quanh vườn thú đã bị UBND quận Ba Đình xử lý vi phạm về trật tự xây dựng, yêu cầu dỡ bỏ. Thế nhưng, hiện nhiều công trình nhà hàng như: Khu nhà hàng ẩm thực Phố Ngói vẫn tồn tại và hoạt động tấp nập...

Trên đây chỉ là một số ví dụ điển hình cho tình trạng lấn chiếm, “xẻ thịt” diện tích đất công viên đang diễn ra tại Hà Nội. Đành rằng, tình trạng trên không phải diễn ra ở tất cả các công viên trên địa bàn Hà Nội, tuy nhiên chỉ một vài ví dụ điển hình đó cũng đủ để dư luận đặt câu hỏi: Tại sao trong thời gian dài, với nhiều lần ra quân dẹp bỏ, nhưng chính quyền các cấp ở Hà Nội vẫn để các chủ đầu tư, nhà hàng ngang nhiên chiếm dụng. Vậy, có hay không tình trạng xử phạt qua loa, chiếu lệ? Câu trả lời chúng tôi xin gửi đến các cơ quan chức năng của Hà Nội. Thực tế, sẽ có nhiều cách lý giải cho thực trạng trên, nhưng dù sao xin hay đặt nhu cầu phục vụ số đông của người dân Hà Nội lên trên hết. Công viên là chỗ để người dân vui chơi, giải trí, mà không phải là phần diện tích đất để phục vụ mục đích kinh doanh!

Bài và ảnh: Duy Thành