Một trường hợp trẻ bị viêm phổi đang điều trị tại bệnh viện Nhi Trung ương. Ảnh Văn Dũng

Trong vòng chưa đầy 2 tháng trước và sau Tết Nguyên đán, Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận dồn dập 19 cháu bị viêm phổi cấp, trong đó có 9 trường hợp đã tử vong. Nhiều câu hỏi đang đặt ra về bệnh này...

Nhận dạng vi-rút gây bệnh

Tất cả các cháu nhập viện đều đến từ các trại trẻ mồ côi nằm rải rác ở 4 tỉnh khác nhau. Các cháu bị viêm phổi đều dưới 12 tháng tuổi và nhập viện trong trạng thái suy hô hấp nặng, hai phổi mờ trắng, các biện pháp điều trị ít hiệu quả. Các bác sĩ vẫn chưa tìm ra giải pháp tối ưu để hạn chế tỷ lệ tử vong. Theo các chuyên gia nhi khoa và dịch tễ, gần 50% số mắc đã tử vong là con số khá cao, rất bất thường. Tính đến nay mới chỉ có 3 cháu khỏi bệnh, số trẻ trong trạng thái nặng đã tăng lên và đang được theo dõi, điều trị chặt chẽ tại khoa Hồi sức cấp cứu của Bệnh viện.

Các bác sĩ và chuyên gia của Bệnh viện đều khá bất ngờ với kết quả xét nghiệm tìm thấy Rino vi-rút gây tử vong nhanh chóng cho trẻ viêm phổi cấp. Ông Phạm Việt Hùng, Phòng sinh học phân tử, cho biết: Rino vi-rút không mới trên thế giới và theo nghiên cứu ở Mỹ, trẻ em có thể mắc Rino vi-rút 1,2 lần/năm và người lớn là 0,75 lần/năm. Các nhà khoa học cho rằng Rino vi-rút chiếm hơn 20% các ca cảm lạnh và từ 1 đến 5% các ca viêm phổi ở trẻ em. Thông thường, tại nước ta, khi tiếp nhận bệnh nhi viêm phổi, các bác sĩ không nghi nguyên nhân hàng đầu là do Rino vi-rút, phổ biến nhất vẫn là tìm vi-rút hợp bào đường hô hấp. Tuy nhiên, với các bệnh nhi viêm phổi kể trên, các bác sĩ không tìm thấy loại vi-rút thông thường này. Vì vậy, phòng xét nghiệm phân tử của Bệnh viện đã phối hợp với đơn vị nghiên cứu lâm sàng của Đại học Oxford và thực hiện kỹ thuật PCR phức hợp (Multiplex PCR). Đây là kỹ thuật cao, tiên tiến nhất trên thế giới có khả năng điều tra 12 vi-rút/bệnh phẩm. Kết quả khá bất ngờ, tất cả 19 bệnh nhi viêm phổi trên đều do Rino vi-rút gây ra.

PGS.TS Nguyễn Thanh Liêm – Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết: Sự bất thường trên có thể do yếu tố thời tiết quá lạnh. Bệnh diễn biến nhanh với tổn thương phổi nặng giống như SARS, tuy nhiên, các xét nghiệm cho kết quả âm tính với vi-rút gây SARS. Thủ phạm được xác định là vi-rút Rino. Đây cũng là lần đầu tiên, các trường hợp viêm phổi cấp nặng do Rino vi-rút được phát hiện ở Việt (trước đó có thể có bệnh nhân nhưng chưa đủ phương tiện phát hiện và chưa có ca tử vong để gây chú ý). Trên thế giới, Rino vi-rút được biết đến như một tác nhân gây viêm đường hô hấp trên, bệnh cảnh thường nhẹ, chỉ là sốt, ho, sổ mũi... như cảm cúm thông thường

Phải chú ý phòng bệnh

Các bác sĩ của Bệnh viện Nhi Trung ương khuyến cáo, đây là bệnh lây qua đường hô hấp và khả năng lây bệnh rất cao, nhất là những nơi tập trung đông người. Vì vậy, tại các trường mẫu giáo, lớp học có bệnh nhi viêm phổi nên cho các cháu nghỉ học để điều trị. Các trại trẻ nên đưa các cháu mắc bệnh ra phòng riêng điều trị. Hiện nay, Sở Y tế Hà Nội đã phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện phun hóa chất khử trùng môi trường. Làm thêm cửa kính chắn gió các phòng ở của trẻ và tách 3 cháu/phòng.

Các bác sĩ đang lo ngại rằng đợt rét vừa qua có thể là một trong những nguyên nhân khiến cho vi-rút Rino (loại vi-rút gây cảm cúm cho người lớn và trẻ nhỏ) hoạt động và gây ra bệnh cảnh lâm sàng cho các cháu. Nhận định ban đầu cho biết căn bệnh này lây qua đường hô hấp hoặc qua tiếp xúc trực tiếp. Các phương pháp điều trị từ đơn giản đến phức tạp đã được áp dụng nhưng không mấy hiệu quả. Trước Tết Nguyên đán, tập thể các nhà khoa học, y bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương đã trực tiếp xuống Trại trẻ mồ côi ở Đông Anh - Hà Nội, nơi có đến gần 80% trẻ có biểu hiện của bệnh và được coi là một ổ dịch nhỏ để tìm hiểu nguyên nhân và đề ra giải pháp.

Theo bác sĩ Nguyễn Thanh Liêm, hiện nay, bệnh do Rino vi-rút chưa có vắc-xin dự phòng và thuốc điều trị đặc hiệu. Bệnh viện đang cố gắng cứu sống các cháu bằng cách cho thở máy, tiêm kháng thể miễn dịch và các thuốc chống viêm. Dự kiến cuối tuần này, Bệnh viện sẽ hội chẩn trực tiếp với Bệnh viện Quốc tế Nhi khoa Nhật Bản qua mạng Internet, để tìm ra hướng điều trị tối ưu nhất.

Nhưng trước hết và quan trọng nhất vẫn là: người dân đề cao tinh thần phòng bệnh, đặc biệt là cho trẻ nhỏ trong những ngày giá rét này.

GIANG HOÀNG