Hai năm qua, sự chấn chỉnh trong giáo dục với cuộc vận động "Hai không"- nói không với bệnh thành tích trong giáo dục và tiêu cực trong thi cử được toàn ngành giáo dục và cả xã hội

Ngành giáo dục đang có những chuyển biến rõ ràng. Ảnh: Internet

hưởng ứng, bước đầu đã tạo được chuyển biến rõ ràng, tạo dựng lại không khí dạy và học lành mạnh, hăng say trong các trường lớp. Tuy nhiên, trước đòi hỏi ngày càng cao về nhân lực, tài năng các cấp độ của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đang diễn ra sôi động, rộng khắp, chất lượng giáo dục, đào tạo chưa thể đáp ứng, đó là lý do để nhiều người ngần ngại, nghi ngờ về khả năng của nền giáo dục trong nước. Cố gắng chắt chiu cho con em đi học nước ngoài là lựa chọn đã diễn ra một cách đương nhiên. Cộng với những hiện tượng phiền hà, tiêu cực trong nhà trường và sự vi phạm đạo đức của một số cá nhân cán bộ, giáo viên, nhiều người trong xã hội chưa tin vào khả năng đổi mới, hiện đại hóa của giáo dục nước nhà.

Thực tế, hệ thống giáo dục của chúng ta đã bộc lộ nhiều hạn chế, đã có nhiều mặt lạc hậu là điều đã biết nhưng quan trọng hơn là chúng ta có những tiền đề gì, điều kiện gì để phát triển? Chúng ta sẽ phải làm gì để phát huy những yếu tố truyền thống tích cực, những nhân tố, điều kiện mới tiến bộ đang hình thành? Công bằng nhìn lại, "cái có" của chúng ta rất nhiều và sâu đậm. Không khí học tập trong xã hội đang dâng lên, chí tiến thủ trong mỗi thanh, thiếu niên vươn tới cái mới, trở thành con người năng động thoát ra khỏi thân phận "gà công nghiệp", "quí cô quí cậu" là sự tiếp nối trong thời đại mới của truyền thống hiếu học, trọng hiền tài của dân tộc. Sự thực là dù còn nhiều hạn chế, bất cập trong tri thức, phương pháp nhưng tuyệt đại đa số cán bộ, giáo viên vẫn yêu nghề, vẫn là những mẫu mực trong xã hội. Sự thực là bài ca sư phạm, tiếng đọc bài, tiếng hát tuổi trẻ vẫn ngày ngày vang lên từ trong những giảng đường hiện đại và ngay trong những lớp học tranh tre nứa lá. Sự thực là chưa bao giờ xã hội lại quan tâm đến giáo dục như hiện nay (kể cả sự quan tâm khi thể hiện bằng sự phàn nàn, chê trách). Xã hội hóa giáo dục đang được hiện thực hóa với tốc độ khá cao và bước đầu có kết quả với sự ra đời nhiều trường lớp được đầu tư cao hoặc những trường lớp phù hợp với loại đối tượng bình dân. Về trình độ, trong mặt bằng chung còn lạc hậu, không phải chúng ta không có những trường phổ thông và đại học hoặc ngành cụ thể trong trường đại học đào tạo được học sinh, sinh viên đáp ứng những tiêu chuẩn cao của các trường học, cơ quan, đơn vị kinh tế, khoa học kỹ thuật, văn hóa trong nước và cả các công ty, cơ quan, trường đại học nước ngoài. Sự thật là hầu hết cán bộ có năng lực hiện đang công tác trong bộ máy nhà nước, trong các đơn vị kinh tế, cơ quan, đơn vị nghiên cứu, văn hóa, xã hội đều đã từng được học hành, bồi dưỡng, rèn luyện ở những mức độ khác nhau trong môi trường giáo dục Việt Nam.

Một điều cần phải trân trọng và phát huy là lực lượng các cán bộ, giáo viên chính là lực lượng khoa học, văn hóa ở các địa phương. Không phải ngẫu nhiên mà mọi làng bản, khối phố đều dựa vào các thầy, cô giáo, cần họ làm gương, làm nòng cốt vận động thực hiện các nhiệm vụ chính trị, lối sống mới cùng với những việc chung. Không ngẫu nhiên, nhà trường và các thầy, cô giáo là nòng cốt cùng chính quyền, ngành văn hóa, các đơn vị quân đội, công an xây dựng nên phòng tuyến văn hóa…

Sẽ là phổ biến trong thời gian không lâu nữa những trường, những ngành, lớp phổ thông và đại học đạt chuẩn quốc tế tại nhiều khu vực trên đất nước ta cùng với phương thức "du học tại chỗ". Đã và vẫn luôn thấy những điểm sáng, nét đẹp trong bức tranh giáo dục nước nhà, với cách nhìn khách quan, công bằng và tích cực, với quyết tâm đổi mới mạnh mẽ đúng với ý nghĩa "quốc sách", những điểm sáng đó sẽ lan tỏa thành những quầng sáng, vùng sáng đưa giáo dục-đào tạo Việt Nam trở nên tiên tiến với sản phẩm là những chủ nhân của đất nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa, những con người biết phát huy truyền thống có cách làm, cách sống Việt Nam.

MẠNH HÙNG