QĐND Online - Gần một tháng qua, người nuôi tôm trên đầm Ô Loan (huyện Tuy An) lại thêm nhiều phen điêu đứng, nghẹn ngào nhìn cảnh tôm chết hàng loạt, nổi trắng mặt đầm. Người ít cũng mất trên dưới 10 triệu, nhiều thì vài chục triệu. Để có tiền trả lãi ngân hàng, không ít hộ đành bấm bụng làm liều, vay mượn bên ngoài tiếp tục thả tôm giống với hy vọng gỡ gạc, trang trải nợ nần. 

Mất tiền, vẫn nuôi

Mặt nước Ô Loan mùa này buồn tẻ, không còn cảnh những chiếc xuồng câu bồng bềnh và tiếng những chủ đìa í ới gọi nhau khoe trúng mùa hải sản như mọi năm. Lão ngư Phạm Hưng, ở thôn Phú Tân 1, xã An Cư, huyện Tuy An, người có bề dày nuôi tôm gần 30 năm ở vùng đất này nói giọng chán chường: “10 năm trở lại đây, mỗi khi thả tôm giống xuống đìa, mọi người luôn thấp thỏm lo lắng, ăn không ngon, ngủ không yên, vì không biết kết cục sẽ thu lại được vốn hay không. Ông Hưng chia sẻ: “Từ đầu tháng 2-2011, tôi quyết định vay ngân hàng 10 triệu đồng, thả 20 vạn tôm sú trên diện tích đìa 3.000m², nhưng một tháng sau là chết sạch, thả lần 2 thêm 20 vạn con giống mới, kết cục cũng như lần đầu, tôm bỗng dưng nổi trắng đìa mà không có dấu hiệu bệnh dịch, tiền mất trắng. Các hộ ông Trương Thông, Phan Sen, Phan Đanh, Nguyễn Thị Đủn (cùng ở thôn Phú Tân 1, xã An Cư), có diện tích ao đìa từ 3.000 – 7.000 m², thả nuôi hàng chục vạn tôm giống, chủ yếu là tôm sú, trong đó có hộ đã thả lại từ 2 đến 3 lần nhưng cũng đều thất bại. Ông Hưng cho biết thêm, khoảng hai tuần trở lại đây, không những chỉ tôm trong đìa, mà một số loài hải sản ngoài đầm cũng chết, nhiều nhất là tôm sú và tôm đất. Đến nỗi nhiều hộ phải canh chừng khi tôm vừa nổi là vớt ngay đem ra chợ bán vớt vát với giá từ 30.000-40.000 đồng/kg, bình thường thì phải giá từ 140.000 đến 200.000 đồng/kg.

Ông Phạm Hưng ngồi buồn trên thuyền giữa đìa tôm.

Đầm Ô Loan có diện tích mặt nước gần 1.200 ha, xã An Cư và An Ninh Đông là một trong những địa phương có diện tích nuôi tôm khá lớn. Đây cũng là hai địa bàn có tôm chết hàng loạt, thiệt hại nặng nề nhất trong vụ nuôi này. Ông Huỳnh Thi, nguyên Trưởng thôn Phú Tân 1, xã An Cư, toàn xã có diện tích ao, đìa gần 130 ha, trong đó thôn Phú Tân 1 khoảng 50ha với hơn 70/812 hộ nuôi tôm, thì có đến gần 50% ao nuôi có tôm chết trắng. Ông Thi cho hay: “Đầu vụ tôi thả nuôi 47 vạn con giống, trên diện tích 8.000m², một tháng sau chết sạch, mất trắng gần 20 triệu đồng. Sau khi xử lý hồ, tiếp tục thả 30 vạn, tôm vẫn chết. Giờ đang chờ gió Nam xuống mới dám thả tiếp”. Theo ông Thi, đây là năm tôm chết hàng loạt có hiện tượng lạ nhất trong vòng 3 năm trở lại đây. Hiện nay, tôm đang trong tình trạng kiệt quệ, chỉ cần thả xuống là lập tức phơi bụng trên mặt nước và chết ngay sau đó vài phút.  

Đâu là nguyên nhân?

Theo nhiều ngư dân, hiện nay, người nuôi tôm trên đầm Ô Loan đều thua lỗ, hoặc hòa vốn, số hộ có lãi không đáng kể, do không chủ động trong phòng, chống dịch bệnh, môi trường, chất lượng nước đầm và sự biến động của thời tiết. Ông Phạm Hưng phán đoán: “Riêng đầu vụ năm nay, tôm bỗng dưng chết hàng loạt có thể là do nước biển dâng, trong khi đó nước trong đầm bị ô nhiễm, khiến tôm bị sốc đột ngột dẫn đến chết hàng loạt. Mặt khác là do, vào mùa mưa, rác, chất thải từ các nơi theo dòng nước đổ về đầm Ô Loan và các phế phẩm, nước thải sau chế biến thủy hải sản, đặc biệt là sứa, gây ô nhiễm nặng. Trong khi đó cửa biển An Hải lại bị bồi lấp gần 50%, chỉ còn lại khoảng 30m, làm hạn chế lưu thông nguồn nước đầm với biển. Còn ông Huỳnh Thi, nguyên Trưởng thôn Phú Tân 1, xã An Cư thì cho rằng, tôm chết là do thời tiết lạnh, đột ngột chuyển sang nắng gắt, mực nước trong đầm không đủ để dung hòa nhiệt làm cho tôm bị nóng mà chết…

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, hiện nay hầu hết các hộ nuôi tôm trên đầm Ô Loan, huyện Tuy An đang sử dụng con giống trôi nổi trên thị trường, chưa qua kiểm dịch, khả năng đề kháng bệnh và thích ứng với sự biến động của thời tiết, môi trường kém. Nhiều ngư dân cho biết, hiện tại giá tôm giống trôi nổi chỉ khoảng 200 nghìn đồng/vạn, trong khi đó tại các Trung tâm giống giá cao gấp hơn 3 lần (trên 700 nghìn đồng/vạn). Đây là lý do người nuôi tôm chọn giải pháp “cầu may”.

Tôm chết trắng đìa không rõ nguyên nhân ở xã An Cư và An Ninh Đông, huyện Tuy An đang đẩy nhiều gia đình lâm vào cảnh nợ nần, túng quẫn. Sau nhiều lần liên tiếp xử lý hồ, thay con giống mới nhưng đều thất bại, hầu hết ngư dân nuôi tôm sú ở xã An Cư và An Ninh Đông đã bỏ trắng đìa, do không còn vốn và không dám mạo hiểm. Hiện tại, hàng chục ha mặt đìa bị bỏ trống, mọi người chờ gió Nam xuống mới tiếp tục thả nuôi, với hy vọng “lấy lại những gì đã mất”.

Bài và ảnh: Kim Chi