QĐND - Tôi nhất trí cao với Dự thảo Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020, trong đó có vấn đề môi trường. Việc Dự thảo Chiến lược nhiều lần đề cập đến nội dung môi trường là đúng đắn, rất cần thiết, thể hiện sự quan tâm của Đảng đến lĩnh vực quan trọng này.

Dự thảo xác định “Môi trường ở nhiều nơi đang bị ô nhiễm nặng” là chính xác. Nhưng hiện nay, mức độ và hậu quả của ô nhiễm môi trường đang ngày một phức tạp và nghiêm trọng, trở thành vấn đề quốc gia đại sự, gây ra sự bức xúc trong xã hội và đe dọa ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của nhân dân, đời sống xã hội. Vì vậy, cần phải có sự nhấn mạnh hơn hậu quả nặng nề về nhiều mặt của ô nhiễm môi trường để cảnh báo toàn xã hội trước một nguy cơ  ngày càng nguy hiểm. Hằng ngày, thông tin về tình trạng ô nhiễm môi trường xuất hiện nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng. Nhiều nơi người dân khiếu kiện gay gắt, thậm chí kéo đông người gây lộn xộn, mất trật tự ở những nơi ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Vụ Công ty Vedan xả nước thải ô nhiễm gây bức xúc, phẫn nộ trong dư luận… Do đó, tôi đề nghị bổ sung thêm cụm từ “gây bức xúc và nhiều hậu quả nghiêm trọng trong xã hội” vào đánh giá trên của Dự thảo, thành là “Môi trường ở nhiều nơi đang bị ô nhiễm nặng, gây bức xúc và nhiều hậu quả nghiêm trọng trong xã hội”.

Trong phần “III-Mục tiêu chiến lược và khâu đột phá” của Dự thảo Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020” dành hẳn một mục C, Về môi trường) để xác định mục tiêu của vấn đề môi trường mà chúng ta phải phấn đấu thực hiện. Tôi đồng tình với các mục tiêu mà Dự thảo đưa ra, như: “cải thiện chất lượng môi trường; “Hầu hết dân cư thành thị và nông thôn được sử dụng nước sạch và hợp vệ sinh”; “các đô thị loại 4 trở lên và tất cả các khu công nghiệp, khu chế xuất có hệ thống xử lý nước thải tập trung”, “cải thiện và phục hồi môi trường các khu vực bị ô nhiễm nặng”… Những mục tiêu trên nếu cả cộng đồng nỗ lực cao, chúng ta có thể thực hiện được.

Vấn đề môi trường cũng được đề cập đến trong phần “IV-Định hướng phát triển, đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế”, cụ thể là ở “11. Bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường, chủ động ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu”. Ở phần này, Dự thảo đưa ra và trình bày khá tốt nhiều giải pháp, biện pháp, hướng đi phù hợp, khả thi. Ví dụ, Dự thảo xác định việc “Đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường” là đúng đắn, vì chỉ có trên cơ sở phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả cộng đồng cùng tham gia bảo vệ môi trường thì chúng ta mới có thể thu được kết quả cao trong thực tế. Tôi rất tâm đắc với nội dung Dự thảo đưa ra trong việc xây dựng các điều kiện, cơ sở pháp lý cho việc xử lý sai phạm về môi trường. Dự thảo viết: “Hoàn thiện hệ thống luật pháp về bảo vệ môi trường; xây dựng chế tài đủ mạnh để ngăn ngừa, xử lý các hành vi vi phạm”. Làm tốt điều này, chắc chắn chúng ta sẽ khắc phục được những bỡ ngỡ, bất cập về cơ sở pháp lý như trong xử lý vụ Vedan vừa qua.

Chúng ta cũng cần phải xác định rõ vấn đề môi trường, khí hậu… hiện nay đã vượt ra khỏi phạm vi từng quốc gia, vùng lãnh thổ. Thành công trong lĩnh vực này đòi hỏi phải có sự hợp tác mang tính toàn cầu, nỗ lực của nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế, đặc biệt trong ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng… Cho nên, rất cần thiết chỉ rõ như Dự thảo: “Tăng cường hợp tác quốc tế để phối hợp hành động và tranh thủ sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế”.

Phạm Hưng (Ngõ 218, đường Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội)

Cần làm rõ hơn tính chất thời đại ngày nay

Dự thảo Cương lĩnh năm 2011 có nội dung đề cập đến vấn đề thời đại. Có thể thấy rằng, so với Cương lĩnh năm 1991, Dự thảo Cương lĩnh lần này là một bước phát triển mới trong nhận thức của Đảng ta về vấn đề thời đại.

Cương lĩnh năm 1991 nêu: “Đặc điểm nổi bật trong giai đoạn hiện nay của thời đại là cuộc đấu tranh giai cấp và dân tộc gay go, phức tạp của nhân dân các nước vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. CNXH hiện đứng trước nhiều khó khăn, thử thách. Lịch sử thế giới đang trải qua những bước quanh co, song loài người cuối cùng nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội vì đó là quy luật tiến hóa của lịch sử”.

Dự thảo Cương lĩnh năm 2011 viết: “Đặc điểm nổi bật trong giai đoạn hiện nay của thời đại là các nước với chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hợp tác, vừa đấu tranh, cạnh tranh gay gắt vì lợi ích quốc gia, dân tộc. Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, phát triển và tiến bộ xã hội dù gặp nhiều khó khăn, thử thách, nhưng sẽ có những bước tiến mới. Theo quy luật tiến hóa của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội”.

Bổ sung, phát triển như vậy là chính xác, phù hợp với những diễn biến mới của thực tiễn, đó là: Chủ nghĩa tư bản đang có những điều chỉnh nhằm hạn chế những mâu thuẫn nội tại, cần có sự đánh giá khách quan, toàn diện hơn; xu hướng toàn cầu hóa, quốc tế hóa đang diễn ra một cách mạnh mẽ, phần nào làm giảm đi sự căng thẳng, đối đầu giữa các quốc gia, dân tộc; đặc biệt, chủ nghĩa xã hội, sau cơn khủng hoảng, đang tích cực rút kinh nghiệm, cải cách, đổi mới, tìm hướng đi riêng, thậm chí đã và đang phát triển một cách vững chắc v.v..

Tuy nhiên, nói thời đại mà chỉ nêu về đặc điểm hiện nay của thời đại là chưa đủ; vẫn cần thiết phải khẳng định rõ tính chất của thời đại: Thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội mở đầu bằng cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga. Vì sao cần phải bổ sung như vậy?

Thứ nhất, Cương lĩnh của Đảng là văn kiện quan trọng hàng đầu, có ý nghĩa chiến lược nhất, “dài hơi” nhất trong hệ thống các văn kiện của Đảng.

Vì vậy, Cương lĩnh không thể bỏ qua một sự khái quát mang tính cơ bản, chiến lược, do Học thuyết Mác - Lê-nin - học thuyết khoa học, cách mạng, có ý nghĩa “vạch thời đại” xác định. Việc nêu tính chất của thời đại ngày nay trong Cương lĩnh 2011 là cơ sở để bồi dưỡng nhận thức, củng cố niềm tin cho những người cộng sản, cán bộ, đảng viên và nhân dân Việt Nam về một tương lai của chủ nghĩa xã hội, cho dù, để có được tương lai đó, còn phải trải qua cuộc đấu tranh lâu dài, bền bỉ.

Thứ hai, nêu được đặc điểm mà không khái quát được tính chất của thời đại ngày nay, dễ dẫn đến nhận thức mơ hồ, lẫn lộn giữa hiện tượng với bản chất, thấy cái cụ thể, trước mắt, mà không nhìn thấy toàn cục, lâu dài.

Thứ ba, chỉ rõ tính chất của thời đại ngày nay là một sự định hướng đối với công tác nghiên cứu lý luận cũng như cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận hiện nay. Thực tế vừa qua cho thấy, trong nghiên cứu lý luận, đang tồn tại một số khuynh hướng tiếp cận đến vấn đề thời đại theo nhiều góc độ khác nhau; điển hình là sự tuyệt đối hóa vai trò của lực lượng sản xuất, cho rằng, cuộc cách mạng khoa học-kỹ thuật đã tạo nên “bước ngoặt” của thời đại; kinh tế tri thức đang đóng vai trò nổi bật trong thời đại ngày nay. Những nghiên cứu đó thực chất là sự phủ nhận một cách gián tiếp cách tiếp cận thời đại theo quan điểm Mác-xít - tiếp cận ở góc độ nghiên cứu hình thái kinh tế xã hội - là cách tiếp cận chính xác, khoa học nhất. Cũng cần phải thấy rằng, hiện nay, trong âm mưu “Diễn biến hòa bình”, các thế lực thù địch đang đưa ra những quan điểm phủ nhận chủ nghĩa xã hội và sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta. Do đó, việc nghiên cứu lý luận và cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận về vấn đề này, rất cần thiết phải có một “kim chỉ nam” từ trong Cương lĩnh.

Từ những lý do trên, thiết nghĩ nội dung của Cương lĩnh năm 2011 về vấn đề thời đại cần được bổ sung và diễn đạt đầy đủ là: “Thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Đặc điểm nổi bật trong giai đoạn hiện nay của thời đại là các nước với chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hợp tác, vừa đấu tranh, cạnh tranh gay gắt vì lợi ích quốc gia, dân tộc. Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, phát triển và tiến bộ xã hội dù gặp nhiều khó khăn, thử thách, nhưng sẽ có những bước tiến mới. Theo quy luật tiến hóa của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội”.

NGUYỄN HỌC TỪ (Tạp chí Quốc phòng toàn dân)