Học sinh đang phải học nghề trong phòng ở.

Gần đây tại xã Việt Hưng, thành phố Hạ Long hình thành cơ sở dạy nghề móc chỉ xuất khẩu cho những người tàn tật còn khả năng lao động và thanh, thiếu niên có hoàn cảnh khó khăn. Đó là Công ty CP Mai Hoàng, do bà Trương Thị Mai, cũng là người tàn tật thành lập.

Xuất thân là một phụ nữ dân tộc Sán Dìu, chịu nhiều thiệt thòi trong cuộc sống vì gia đình nghèo, Trương Thị Mai xin vào làm công nhân mỏ Cọc Sáu. Bị thương tật do một tai nạn rủi ro, Mai phải nghỉ việc. Những ngày điều trị Mai nghĩ nhiều đến tương lai bản thân và liên hệ đến những đứa trẻ tật nguyền, hoàn cảnh khó khăn. Mai nung nấu một quyết tâm, phải học nghề để trước hết nuôi sống được bản thân và có thể thì sẽ thành lập cơ sở dạy nghề cho những người khuyết tật còn khả năng lao động để họ có thể nuôi được bản thân, giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Điều trị khỏi thương tật, Trương Thị Mai tìm thầy tìm thợ học nghề. Nghề mà Mai lựa chọn là móc chỉ những sản phẩm áo, váy, mũ, túi xách, khăn trải bàn, rèm cửa... Công việc này phù hợp với đối tượng khuyết tật và thanh, thiếu niên nông thôn hoàn cảnh khó khăn, trình độ văn hóa hạn chế. Để sản phẩm có tính mỹ thuật, Mai tìm đến nhiều nhà thiết kế, tự tìm tòi trong sách, trên các trang Web. Để tìm đầu ra cho sản phẩm, Trương Thị Mai tìm đến nhiều cơ sở làm mặt hàng thêu ren, móc chỉ trong Nam, ngoài Bắc. Có nghề rồi, có đầu ra cho sản phẩm rồi, Trương Thị Mai lập tờ trình, lập dự án xin thành lập công ty đào tạo nghề móc chỉ xuất khẩu cho người khuyết tật và thanh, thiếu niên người dân tộc, lao động nông thôn có hoàn cảnh khó khăn.

Lớp học đầu tiên được mở, có 45 người nhập học, trong đó 24 người khuyết tật, còn lại là người dân tộc, lao động nông thôn. Mặc dù chưa được cấp địa điểm, cơ sở vật chất chưa được đầu tư, nhưng công ty lo chỗ ở nội trú cho người học và miễn tất cả các khoản đóng góp, tiền ăn của người học công ty cũng hỗ trợ thêm 2.000 đồng/người/suất, người học đóng 3.000 đồng, bình quân công ty chi khoảng 1.000.000 đồng/người trong thời gian học nghề.

Sau 5 tháng học, 45 người học được công ty hợp đồng tuyển dụng, thu nhập bình quân từ 800.000 đến 1.000.000 đồng/người/tháng. Công ty vẫn lo chỗ ở, hỗ trợ 2.000 đồng/người/suất ăn hằng ngày; hầu hết người lao động được công ty mua BHXH, BHYT.

Với tỷ lệ hơn 5% lao động là người khuyết tật, nên ngày 14-7-2008, Công ty dạy nghề Mai Hoàng được Sở Lao động-TBXH tỉnh Quảng Ninh công nhận là cơ sở sản xuất, kinh doanh dành riêng cho người khuyết tật được quyền lợi theo quy định.

Hiện tại, Sở Lao động-TBXH đồng ý để công ty mở lớp dạy nghề tại một số địa phương, như tại xã Bình Khê, một xã nghèo vùng sâu, vùng xa của huyện Đông Triều, lớp có hơn 50 học viên, trong đó nhiều người học là người khuyết tật, là đối tượng chính sách, thanh, thiếu niên nông thôn. Đặc biệt có một số người khuyết tật đi lại khó khăn, như chị Bùi Thị Phương, bị khuyết tật cả hai chân, phải di chuyển bằng tay, chị Phương không phải đóng góp gì còn được công ty hỗ trợ 200.000 đồng/tháng. Cháu Nguyễn Thị Minh, do bị khoèo tay, làm được ít sản phẩm, thu nhập thấp, công ty cũng hỗ trợ 200.000 đồng/tháng.

Mới đây được sự đồng ý của Sở Lao động-TBXH, UBND thành phố Hạ Long, Công ty Mai Hoàng mở tiếp một lớp ở phường Hà Phong, TP Hạ Long, số lượng gần 30 người, phần lớn là người khuyết tật và người dân tộc thiểu số. Hưởng ứng cuộc vận động hỗ trợ nhân dân làng chài Cửa Vạn, phường Hùng Thắng, TP Hạ Long thoát đói nghèo, có cuộc sống ổn định để tham gia giữ gìn di sản vịnh Hạ Long, công ty lại mở lớp tại làng chài, lớp có 25 người học.

Dự kiến đến hết tháng 12-2008, cả ba lớp sẽ có 105 người có nghề móc chỉ xuất khẩu. Số người này công ty cũng sẽ tuyển dụng 100% vào làm việc. Bà Giám đốc Trương Thị Mai và ông Phạm Thắm, Phó giám đốc Công ty cho biết, công ty đã có dự án làm chiếu tre xuất khẩu và cũng đã ký được hợp đồng ủy thác xuất khẩu. Nguồn nguyên liệu cũng đã được khảo sát ở nhiều địa phương trong cả nước. Công nghệ làm chiếu tre cũng rất đơn giản, phù hợp với đối tượng người khuyết tật và lao động nông thôn. Dự án được thực thi sẽ giải quyết được việc làm có thu nhập ổn định cho khoảng 300 người.

Tuy vậy, đến nay Công ty Mai Hoàng vẫn chưa được tỉnh Quảng Ninh và TP Hạ Long quan tâm giải quyết địa điểm. Cơ sở hiện nay của công ty vẫn là khu điều dưỡng của Bộ Lâm nghiệp cũ, nhà cửa đã xuống cấp nghiêm trọng. Công ty có nguyện vọng được cấp khu điều dưỡng này. Ông Phạm Thắm, Phó giám đốc cho biết, công ty đã có rất nhiều văn bản kính gửi UBND tỉnh, UBND TP Hạ Long xin mặt bằng. Ngày 8-4-2008, Sở Tài nguyên và Môi trường có văn bản kính gửi UBND tỉnh giải quyết 13.000m² tại khu điều dưỡng cho công ty, nhưng vẫn chưa có hồi âm. Thầy trò (hầu hết là người khuyết tật) đang ăn, ở, học hành và tổ chức sản xuất trong những gian nhà xập xệ, dột nát rất nguy hiểm.

Thiết nghĩ, UBND tỉnh Quảng Ninh và UBND TP Hạ Long quan tâm hơn những người khuyết tật, những lao động nông thôn có hoàn cảnh khó khăn, lao động là người dân tộc ở vùng sâu, vùng xa mà giải quyết đất cho Công ty Mai Hoàng để công ty làm tốt hơn việc thiện.

Bài và ảnh: ĐINH QUẬN