Ngày 27-11-2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 108/2009/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức Hợp đồng Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (hợp đồng BOT); Hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao - Kinh doanh (hợp đồng BTO); Hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (hợp đồng BT).

Đối tượng điều chỉnh của Nghị định là: Các nhà đầu tư, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền kí kết và thực hiện hợp đồng dự án, các cơ quan, tổ chức cá nhân, doanh nghiệp có liên quan đến việc thực hiện dự án. Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền kí kết và thực hiện hợp đồng dự án là các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Căn cứ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và điều kiện quản lí cụ thể các bộ, ngành, UBND cấp tỉnh có thể ủy quyền cho các cơ quan trực thuộc kí kết và thực hiện hợp đồng dự án nhóm B và nhóm C. Đối với các hình thức hợp đồng dự án tương tự khác, Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Chính phủ xem xét, quyết định trong từng trường hợp cụ thể.

Doanh nghiệp BOT và doanh nghiệp BTO được hưởng các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp, được miễn tiền sử dụng đất đối với diện tích đất được Nhà nước giao hoặc miễn tiền thuê đất trong toàn bộ thời gian thực hiện dự án. Đối với doanh nghiệp BT được hưởng ưu đãi về thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để xây dựng công trình theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.

Có sáu lĩnh vực đầu tư theo ba phương thức trên là: Đường bộ, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ; Đường sắt, cầu đường sắt, hầm đường sắt; Cảng hàng không, cảng biển, cảng sông; Hệ thống cung cấp nước sạch, hệ thống thoát nước, hệ thống thu gom, xử lí nước thải, chất thải; Nhà máy điện, đường dây tải điện; Các công trình kết cấu hạ tầng khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Vào thời điểm tháng một hằng năm, các bộ, ngành, địa phương công bố công khai danh mục dự án trên trang thông tin điện tử của ngành mình. Đối với dự án trong danh mục dự án đã công bố có từ hai nhà đầu tư trở lên cùng đăng kí thực hiện, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phải tổ chức đấu thầu rộng rãi trong nước hoặc quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư. Việc chỉ định nhà đầu tư chỉ áp dụng khi chỉ có một nhà đầu tư đăng kí thực hiện dự án hoặc đây là dự án thuộc thẩm quyền phê duyệt của Thủ tướng...

Bộ Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan cấp giấy chứng nhận đầu tư cho các dự án quan trọng quốc gia; dự án mà bộ, ngành hoặc cơ quan được ủy quyền của bộ, ngành là cơ quan Nhà nước có thẩm quyền kí kết hợp đồng dự án; các dự án thực hiện trên địa bàn nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Dự án được triển khai chỉ sau khi nhà đầu tư được cấp giấy chứng nhận nói trên.

Nghị định cũng quy định rõ: Đối với dự án có tổng vốn đầu tư đến 1.500 tỉ đồng, tỉ lệ vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp dự án phải không được thấp hơn 15% tổng vốn đầu tư của dự án. Trường hợp tổng vốn đầu tư dự án vượt trên con số 1.500 tỉ đồng thì tỉ lệ vốn nêu trên là 10%. Thủ tướng Chính phủ là cấp có thẩm quyền phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi và đề xuất dự án quan trọng quốc gia theo Nghị quyết của Quốc hội, dự án có nhu cầu sử dụng đất từ 200 héc-ta trở lên, dự án có yêu cầu bảo lãnh của Chính phủ và dự án thuộc nhóm A có tổng vốn đầu tư từ 1.500 tỉ đồng trở lên.

Để bảo đảm nghĩa vụ thực hiện hợp đồng dự án, Nghị định quy định dự án có tổng vốn đầu tư đến 1.500 tỉ đồng, số tiền bảo đảm nghĩa vụ thực hiện không được thấp hơn 2% tổng vốn đầu tư. Tương tự, tổng vốn hơn 1.500 tỉ đồng, số tiền bảo lãnh là từ 1% tổng vốn. Bảo đảm nghĩa vụ thực hiện hợp đồng nói trên được áp dụng dưới hình thức bảo lãnh của ngân hàng hoặc biện pháp khác hợp pháp và có hiệu lực từ ngày hợp đồng dự án được kí chính thức đến ngày công trình được hoàn thành.

Việc điều chỉnh tổng vốn đầu tư, thiết kế kĩ thuật và các điều kiện khác đã thỏa thuận tại hợp đồng dự án chỉ được xem xét lại khi dự án bị ảnh hưởng bởi thiên tai hoặc các sự kiện bất khả kháng khác; xuất hiện các yếu tố đem lại hiệu quả cao hơn cho dự án hoặc khi quy hoạch thay đổi có ảnh hưởng trực tiếp đến địa điểm, quy mô, tính chất, mục tiêu của dự án.

Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 15-1-2010 và thay thế Nghị định số 78/2007/NĐ-CP ngày 11-5-2007 của Chính phủ về đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT, Hợp đồng BTO và Hợp đồng BT.

GIANG LONG