Ban đại diện báo Quân đội nhân dân tại Thành phố Hồ Chí Minh đã tiếp nhận đơn khiếu nại của ông Phạm Thanh Văn, ngụ tại khu phố Kim Hải, phường Kim Dinh, thị xã Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa–Vũng Tàu, thay mặt cho hàng chục bà con tại địa phương ký tên cùng khiếu nại về việc đất của bà con bị thu hồi không đúng quy định và giá đền bù quá thấp.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, ngày 18-11-2002, UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã ký quyết định số 9219/QĐ-UB thu hồi hơn 300.000m² đất tại xã Long Hương, thị xã Bà Rịa cho Công ty TNHH thương mại Hồng Lam thuê để đầu tư xây dựng và kinh doanh cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu công nghiệp sử dụng khí thấp áp tỉnh Bà Rịa–Vũng Tàu. Toàn bộ số đất trên thuộc quyền sử dụng của 71 hộ gia đình và một phần đất công thổ do phường Kim Dinh quản lý.

Bờ biển Bà Rịa-Vũng Tàu (ảnh internet)

Trong số 71 hộ dân bị thu hồi đất này, 100% đều có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc có đủ điều kiện hợp thức hóa. Như vậy, xét về mặt pháp lý thì tất cả các hộ dân này đều sử dụng đất hợp pháp. Thế nhưng, UBND tỉnh chỉ có một quyết định thu hồi đất chung mà không có quyết định thu hồi đất của từng hộ dân, quyết định chung ấy cũng không gửi cho từng hộ. Sau khi có quyết định thu hồi đất trên, các cơ quan chức năng đã không thông báo cho bà con biết, không tổ chức họp toàn thể số hộ bị thu hồi đất, mãi đến ngày 16-7-2003, UBND tỉnh ký quyết định số 6608/QĐ-UB về việc phê duyệt kinh phí đền bù trợ cấp cho các hộ dân do thu hồi đất để xây dựng công trình khu công nghiệp khí thấp áp tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Căn cứ vào quyết định này, cũng trong ngày 16-7-2003, UBND tỉnh ký quyết định số 6608/QĐ-UB về việc phê duyệt kinh phí đền bù trợ cấp cho các hộ dân do thu hồi đất để xây dựng công trình khu công nghiệp khí thấp áp tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Căn cứ vào quyết định này, cũng trong ngày 16-7-2003, UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã ký hàng loạt quyết định phê duyệt kinh phí đền bù, trợ cấp cho từng hộ bị thu hồi đất. Đáng lưu ý là trong tất cả các quyết định này có 12 căn cứ thì căn cứ thứ 12 ghi: “Căn cứ quyết định số...”, nhưng không có số, không ngày, không tháng, chỉ có năm 2003 của UBND tỉnh (?!). Theo chúng tôi, văn bản như thế là không phù hợp pháp luật. Căn cứ vào cái không có để “bắt” người dân phải chấp hành, liệu có đúng? Nhiều bà con cho biết không ai nhận được quyết định thu hồi đất cả, mà chỉ có quyết định phê duyệt kinh phí bồi thường thôi. Trao đổi với chúng tôi về việc này, bà Bùi Thị Dung, Phó giám đốc Sở Tài chính, Chủ tịch Hội đồng thẩm định tỉnh, cho biết: Các hộ dân đều nhận được quyết định phê duyệt kinh phí bồi thường, trong quyết định này có nêu rõ diện tích đất bị thu hồi.

Theo chúng tôi, việc UBND tỉnh ra quyết định phê duyệt kinh phí bồi thường là đúng nhưng không thể coi quyết định đó là quyết định thu hồi đất được. Hơn nữa, qua tìm hiểu, chúng tôi được biết hầu hết diện tích đất của các hộ bị thu hồi đều nằm rải rác chứ không phải gọn một chỗ. Chẳng hạn, đất của bà Nguyễn Thị Ngọc Diệp, tổng cộng theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có 5.263m², trong đó đất thổ cư 393m² thuộc tờ bản đồ số 1 thửa số 284. Số còn lại nằm ở 2 tờ bản đồ số 19 và 20 thuộc 10 thửa đất khác nhau, mỗi thửa có vài trăm mét vuông đất. Thế nhưng, trong quyết định phê duyệt kinh phí đền bù thiệt hại cho bà Diệp chỉ ghi diện tích giải tỏa: 3.355,6m². Đối với tất cả các hộ bị thu hồi đất như bà Diệp, UBND tỉnh cũng chỉ ghi gọn một con số diện tích bị giải tỏa, không biết giải tỏa chỗ nào? thửa nào? Như vậy là quá đơn giản không đúng với những quy định hiện hành. Về giá đền bù, tất cả 71 hộ dân bị giải tỏa trong dự án này đều được đền bù giá đất nông nghiệp hạng 5, giá chính thức là 3.000đ/1m². Vì sao giá lại thấp thế? Trao đổi với chúng tôi, Sở Tài chính tỉnh Bà Rịa–Vũng Tàu cho rằng, ngày 23-1-1999, UBND tỉnh đã có quyết định số 428, quy định bảng giá đất các loại của tỉnh. Trong quy định này, giá đất tại các khu vực bị thu hồi tại phường Kim Dinh là 3.000đ/1m². Quyết định của tỉnh được ban hành từ tháng 1-1999, đến tháng 7-2003 (tức là gần 5 năm sau) vẫn được áp dụng liệu có phù hợp với quá trình vận động, phát triển của nền kinh tế?

Quá trình tìm hiểu, chúng tôi thấy trong quyết định số 6608/QĐ-UB ngày 16-7-2003 của UBND tỉnh phê duyệt kinh phí đền bù trợ cấp cho bà con có ghi: “Xét tờ trình số 118/TT-HĐTĐ ngày 26-6-2000 của Hội đồng thẩm định phương án bồi thường thiệt hại và giải phóng mặt bằng tỉnh Bà Rịa–Vũng Tàu về việc xin phê duyệt kinh phí đền bù, trợ cấp cho các hộ dân do thu hồi đất để xây dựng công trình…”. Từ tháng 6-2000, Hội đồng thẩm định đã đề nghị xin duyệt kinh phí đền bù, mãi đến tháng 7-2003 (3 năm sau), UBND tỉnh vẫn căn cứ vào tờ trình đó để duyệt kinh phí đền bù cho các hộ dân liệu có còn phù hợp?

Qua hồ sơ, chúng tôi thấy quy trình thực hiện công tác đền bù thiệt hại, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất của dự án này đã không được tuân thủ theo đúng quy trình. Cụ thể tháng 11-2002, có quyết định thu hồi đất, nhưng Hội đồng thẩm định đã có tờ trình xin duyệt kinh phí bồi thường từ tháng 6-2000? Các hộ dân sử dụng đất hợp pháp nhưng lại không có quyết định thu hồi đất dẫn đến tình trạng hiện nay nhiều hộ dân có đất đã bị thu hồi nhưng vẫn đang giữ “sổ đỏ” quyền sử dụng đất mang đi thế chấp ở ngân hàng để vay tiền; rồi phương án đền bù không có, Hội đồng đền bù thiệt hại, giải phóng mặt bằng không có đại diện của những người được đền bù thiệt hại…

Một luật sư bảo vệ quyền lợi cho bà con đã nói với chúng tôi: Đây là dự án thực hiện quy trình ngược, thiếu công khai, không tôn trọng quyền lợi của người dân! Vì thế mới sinh ra phức tạp. Dư luận cho rằng, trong việc triển khai thực hiện dự án này có nhiều khuất tất cần được làm rõ.

Đề nghị các cơ quan chức năng của tỉnh Bà Rịa–Vũng Tàu cần xem xét, giải quyết dứt điểm, không để tình trạng khiếu kiện kéo dài.

NGỌC LAN