QĐND - Vào dịp giáp Tết Nguyên đán, mặc dù các ngành, các cấp, các địa phương có nhiều biện pháp phòng ngừa, đấu tranh, nhưng vì lợi nhuận cao, các đối tượng buôn bán pháo lậu tìm mọi cách tuồn pháo vào nội địa khiến tình trạng buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng pháo trái phép vẫn diễn biến phức tạp.

Tang vật một vụ vận chuyển pháo lậu bằng tàu biển do Công an tỉnh Quảng Ninh bắt giữ ngày 21-1-2013.

Những cung đường pháo lậu

Tìm hiểu thực trạng “vấn nạn” này, chúng tôi đến TP Móng Cái (Quảng Ninh) vào thời điểm giáp Tết Nguyên đán Quý Tỵ. Anh Vũ Gia Công, quê ở Thanh Miện (Hải Dương) đã hơn 10 năm làm nghề xe ôm ở khu vực bến xe Ka Long (Móng Cái) cho biết: Ở bên kia biên giới, các loại pháo vẫn được bày bán la liệt từ chợ đến siêu thị với giá rẻ. Ví như, một dàn pháo nổ loại 36 quả mua ở sát biên giới có giá 50.000 đồng, nhưng mang vào nội địa, cách biên giới vài chục cây số có thể bán được với giá gấp 6-7 lần, còn mang về tới Hà Nội hoặc các tỉnh lân cận thì giá khoảng 700 nghìn đến hơn một triệu đồng. Vì lãi cao như vậy, nên tại địa bàn Móng Cái, không ít đối tượng đã lập thành những đường dây để buôn bán, vận chuyển mặt hàng cấm này.

Đại tá Đỗ Văn Lực, Phó giám đốc Công an tỉnh Quảng Ninh cho biết: Gần đây, hầu như ngày nào các cơ quan chức năng của tỉnh cũng bắt được một vài vụ pháo lậu. Từ Trung Quốc, pháo lậu tuồn về Việt Nam qua sông Bắc Luân về TP Móng Cái hoặc tập trung tại bãi biển Trà Cổ. Tàu biển, thậm chí cả tàu cá của ngư dân cũng có thể chở tới vài tấn pháo để từ đây đem về các tỉnh nội địa. Pháo theo đường biển về các tỉnh ven biển phía Bắc như Hải Phòng, Thái Bình... hoặc vào các tỉnh bắc miền Trung như Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Bình.

Theo Đại tá Nguyễn Minh Quang, Phó chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Biên phòng TP Hải Phòng, thủ đoạn buôn lậu, vận chuyển pháo thời gian gần đây có sự thay đổi. Từ đầu tháng 12-2012 đến nay, BĐBP Hải Phòng đã bắt 59 vụ với 72 đối tượng vận chuyển pháo qua đường biển; thu và tiêu hủy 798kg và hơn 1.200 quả pháo rời các loại.

Tại các tỉnh Lạng Sơn, Lào Cai... do đặc thù là biên giới đất liền, có nhiều đường mòn, lối tắt tiểu ngạch, nên việc đi lại khá thuận tiện. Người dân hai bên qua lại buôn bán, du lịch, cùng với quy định hàng hóa vận chuyển bằng ô tô được chạy thẳng sang nội địa của hai phía, nên ngoài dân buôn chuyên nghiệp, thì khách du lịch và một số lái xe cũng tranh thủ mua ít pháo về cho bạn bè, người thân. Những hộp pháo, quả pháo nhỏ gọn được để lẫn trong túi xách, hàng hóa khiến các cơ quan chức năng khó kiểm soát. Chỉ từ tháng 10-2012 đến cuối tháng 1-2013, BĐBP tỉnh Lạng Sơn đã thu giữ hơn 1 tấn pháo, khởi tố điều tra 17 vụ với 38 đối tượng. Tình trạng buôn bán pháo lậu còn diễn ra tại các cửa khẩu miền Trung giáp Lào, như Lao Bảo (Quảng Trị), Cầu Treo (Hà Tĩnh). Từ tháng 12-2012 đến nay, các đơn vị biên phòng, công an ở các địa phương trên đã bắt giữ 34 vụ vận chuyển pháo trái phép, với số lượng hơn 450 kg.

Do tuyến đường bộ bị các lực lượng liên ngành kiểm soát gắt gao, nên hàng lậu, hàng cấm, trong đó có pháo, được các đối tượng lợi dụng để vận chuyển cả trên đường sắt. Điển hình, ngày 20-1 tại khu vực cửa ga Bắc Giang, Công an TP Bắc Giang bắt quả tang Bùi Đức Long, ở Hương Sơn (Lạng Giang, Bắc Giang) đang vận chuyển 53,5kg pháo nổ lên tàu.

Phải giảm “cầu” tối đa

Chúng tôi trở lại Thái Bình hơn một năm sau vụ tai nạn do pháo tại thôn Tử Đô, xã Thụy Sơn, huyện Thái Thụy, khiến một người chết và một người bị thương. Qua tìm hiểu từ người dân trong xã Thụy Sơn và một số địa phương trong tỉnh Thái Bình, chúng tôi được biết, những năm trước đây cứ vào dịp Tết Nguyên đán là tình trạng đốt các loại pháo ở đây lại diễn ra phức tạp. Hầu như nhà nào cũng đốt pháo, nhất là những nhà có các nam thanh niên đi làm ăn xa về, nhưng năm nay, mặc dù còn vài ngày nữa là đến Tết Quý Tỵ, nhưng các thôn, xóm trong tỉnh đều chưa thấy những tiếng đùng, đoàng của pháo như những năm trước.

Đại tá Hoàng Văn Thái, Phó giám đốc Công an tỉnh Thái Bình chia sẻ: Những năm trước, không chỉ riêng xã Thụy Sơn mà hầu hết các địa phương khác trong tỉnh đều có tình trạng người dân buôn bán, sản xuất và đốt pháo. Sau vụ việc xảy ra tại xã Thụy Sơn, huyện Thái Thụy, khiến một căn nhà bị sập, 2 người thương vong, các cấp chính quyền và cơ quan chức năng của Thái Bình đã nghiêm túc kiểm điểm, rút kinh nghiệm; đồng loạt vào cuộc, vừa đẩy mạnh tuyên truyền người dân tự giác giao nộp pháo để tiêu hủy, vừa kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, bất kỳ đó là ai. Nhiều trường hợp cố tình vi phạm đã bị lực lượng chức năng vây bắt ngay trong đêm giao thừa. Đối với một số người là nhân viên, cán bộ đang công tác tại các cơ quan, đơn vị Nhà nước vi phạm, lực lượng chức năng cũng kiên quyết bắt, xử lý và gửi thông báo về nơi công tác. Nhờ các biện pháp quyết liệt trên, hơn một năm qua, tình trạng người dân vi phạm các quy định về pháo trên địa bàn tỉnh Thái Bình đã giảm rõ rệt; năm 2012 chỉ có 6 trường hợp vi phạm liên quan đến pháo bị các lực lượng chức năng xử lý...

Kinh nghiệm ở Thái Bình là khi các lực lượng chức năng ở cơ sở tuyên truyền, giảm "cầu" từ phía người dân thì hoạt động buôn bán, vận chuyển pháo mới có thể được kiểm soát. Bởi trên thực tế nếu người dân không mua, không đốt pháo thì nạn buôn bán pháo lậu ắt sẽ tự triệt tiêu...

Bài và ảnh: MAI CHU ANH