Rằm tháng bảy (lễ Vu Lan) là tết Trung nguyên, một lễ thức gốc Phật giáo. Vì là đầu nửa cuối năm nên gọi là Trung nguyên (Tam nguyên gồm Thượng nguyên-Rằm tháng giêng, Trung nguyên-Rằm tháng bảy, Hạ nguyên-Rằm tháng mười). Ta tin theo sách Phật cho hôm ấy là ngày xá tội Vong nhân nghĩa là người dưới âm phủ được tha tội một ngày. Các nhà làm lễ cúng gia tiên, gọi là "Lễ bội", thể hiện tình thương đối với những ai trót phạm vào tội lỗi và cầu mong sự khoan dung tha thứ cho những linh hồn bị đọa đầy.

Vốn bắt nguồn là một biểu hiện tình cảm tốt đẹp, việc cúng Rằm tháng bảy hiện nay, nhiều gia đình bày lễ cúng bằng nhiều lễ vật, vàng mã cúng chúng sinh khá nhiều. Nhiều nhà lập đàn chay (kết hợp cúng người thân mới chết) suốt tháng bảy. Gạo ném trắng mặt đường qua nhà; bánh đa, bánh bỏng vung vãi. Có gia đình còn dùng cả tiền Ngân hàng Việt Nam để lẫn vào vật phẩm cúng lễ, cúng xong ném ra đường, ra hồ.

Để khôi phục lại tinh thần tốt đẹp của ngày Tết này, cần biến ngày lễ thành ngày của tình thương thực sự; ngày lễ báo hiếu, báo ân dành cho người đã khuất, cho những người đã có công sinh thành ra mình, anh em, đồng bào, đồng loại; những người nghèo, già, cô đơn, khuyết tật, người mang di chứng chiến tranh, chất độc da cam, những người đã và đang ngày đêm gìn giữ biên cương, hải đảo của Tổ quốc…

PHẠM VĨNH (Hà Nội)