QĐND - Hàng chục héc-ta rau được trồng xung quanh Bệnh viện đa khoa Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, mỗi ngày cung cấp cho thị trường hàng tấn rau, nhưng mấy ai biết được, những mớ rau xanh non này lại được tưới bằng nước thải sinh hoạt của thành phố...  

Tưới rau bằng nước cống 

Cách trung tâm Hà Nội 30km, theo Quốc lộ 1A (mới), đứng trên cầu Bồ Sơn nhìn ra xa sẽ thấy ngay cánh đồng rau xanh mướt thuộc phường Vạn Phúc và Võ Cường (TP Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh), một trong những địa phương đầu tiên của tỉnh triển khai dự án trồng rau an toàn.

Nước thải được múc lên từ cống ngầm để tưới rau.

Thế nhưng, khi xuống ruộng ra chúng tôi không khỏi bất ngờ vì chạy quanh cánh đồng rau là hệ thống cống ngầm, mương nước thải bệnh viện và nước thải sinh hoạt của thành phố. Hàng chục điểm nắp cống đã bị bật tung để lộ ra những khung nước đen sì, nổi lều phều túi nilon, chai lọ, động vật chết... Chúng tôi đã chứng kiến người dân nơi đây bơm, gánh nước từ những cống ngầm này để tưới rau. Những đám bọt trắng xóa sủi lên từ chỗ xả nước của máy bơm cùng với mùi khăm khẳm của nước cống, khiến chúng tôi không khỏi ái ngại. Anh Ngô Đức Hạnh, một người trồng rau thuộc phường Đại Phúc cho biết: “Nhiều năm nay, chúng tôi đều lấy nước dưới cống ngầm này để tưới rau chứ làm gì có nguồn nước nào khác, bên cạnh có đầm nước cũng là nước cống dồn ra thôi, tất cả nước thải toàn thành phố đều đổ ra đây hết”.

  Bà Nguyễn Thị Minh, sống gần đồng rau nói: “Chúng tôi những người dân sinh sống quanh khu vực này rất bức xúc về tình trạng nước thải sinh hoạt bị ô nhiễm, hôi thối nhưng người dân lại dùng để tưới rau, mỗi lần bơm nước vào ruộng, thì thứ mùi khó ngửi này lại bay vào tận trong nhà. Vào ngày nắng hạn, họ đặt hàng chục máy bơm, bơm liên tục đến mức bọt sủi lên, bay khắp nơi, nhìn thấy chắc chả ai dám ăn rau nữa”.

Anh Nguyễn Văn Toàn, một nông dân thì nói: "Chúng tôi thấy, nguồn nước này… có chất, nên các loại rau màu lớn nhanh trông thấy. Gần chục năm nay chúng tôi lấy nước từ các cống rãnh này tưới rau nhưng có thấy ai nhắc nhở hay khuyến cáo gì đâu...”.

Thiếu giải pháp ngăn chặn 

Không chỉ lấy nước từ cống, rãnh, đầm nước thải để tưới rau, người dân nơi đây còn sử dụng nguồn nước này để nhúng, rửa rau trước khi bó thành từng bó, xếp đống chờ người đến nhập hàng. Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, phần lớn lượng rau ở đây cung cấp cho nhà hàng, quán cơm bình dân, bếp ăn công nhân tại các khu công nghiệp quanh thành phố, các thương lái và không ít dân buôn cũng đưa hàng về các tỉnh, thành phố lân cận để tiêu thụ. Giá bán tại ruộng giá chỉ bằng một nửa so với giá ở thủ đô và cũng thấp hơn rất nhiều so với các vùng lân cận (trung bình, giá rau cải thìa 3.500 đến 4000 đồng/kg; củ cải 5000 đến 5.500 đồng/kg; bắp cải 5.500 đồng/kg...). Thương lái thường gom hàng vào buổi chiều, mang về bảo quản hôm sau mới đi chợ bán.

Nước thải được bơm trực tiếp vào luống rau.

 Ông Nguyễn Tài Hòa, cán bộ phụ trách nông nghiệp phường Võ Cường cho biết: “Khu đất này đã được quy hoạch xây dựng gần chục năm, hiện nay vẫn chưa xác định được khi nào sẽ sử dụng đúng mục đích. Diện tích này không lớn lắm, bà con chỉ tận dụng trồng màu, chứ khu rau này nằm ngoài vùng đất nông nghiệp, phường có gần 100 héc-ta đất rau màu, riêng khu Bồ Sơn có gần 20 héc-ta, khu nào cũng có trạm bơm cục bộ, bơm tưới từ kênh tiêu cho cả vùng”. Ông Hòa giải thích thêm: "Khu đất này một số hộ thấy đất bỏ không, nên đã ra khai phá trồng rau. Do không có nước tưới nên họ đành phải lấy nước thải để tưới. Phường đã nhiều lần khuyến cáo người dân không nên dùng nước thải sinh hoạt từ cống để tưới cho rau qua... hệ thống phát thanh”.

Ông Nguyễn Trọng Hùng, Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP Bắc Ninh cho rằng: “Nước thải sinh hoạt độc hại và khó xử lý nhất, đặc biệt là hóa chất, xăng dầu... gần như không thể xử lý được. Trong khi đó, người dân đơn giản coi đó là nước thải sinh hoạt, dùng nước thải tưới rau. Quá trình trao đổi chất, rau hấp thụ chất dinh dưỡng, nhưng các chất cặn độc thì lắng đọng lại trong thân rau, dù để lâu các chất này cũng không bị phân hủy. Ăn loại rau này, các chất độc hại tích tụ dần trong cơ thể gây nên nhiều bệnh rất nguy hiểm cho sức khỏe của con người. Đã đến lúc các cơ quan chức năng của địa phương phải vào cuộc ngăn chặn việc dùng nước thải ô nhiễm tưới, rửa rau của một số hộ dân ở Bồ Sơn. Đây là biện pháp tốt nhất bảo vệ sức khỏe cho người tiêu dùng".

Bài và ảnh: Hà Khánh