Bà Phạm Thị Thư ở thôn Yên Thường, xã Yên Thường (Gia Lâm, Hà Nội) có mảnh đất thổ cư nằm ở rìa làng do anh trai của chồng bà là ông Nguyễn Đặng Vân, bộ đội chống Pháp (đã hy sinh trong chiến dịch Hòa Bình 1952) để lại và gia đình vẫn sử dụng nhiều năm nay. Thế mà gần đây, chính quyền xã lại “tự ý” mang ra bán đấu giá...

Nhiều người dân trong xã như bà Nguyễn Thị Sáo (sinh năm 1913), ông Nguyễn Đình Vĩnh (sinh năm 1931) đều xác nhận: Mảnh đất nêu trên có nguồn gốc lâu đời. Khi ông Vân hy sinh, sở hữu mảnh đất thuộc về gia đình bà Thư. Năm 1958, bố chồng bà Thư là người đầu tiên viết đơn vào HTX nông nghiệp và tự nguyện hiến toàn bộ diện tích mặt ao 360m² cho HTX. Phần diện tích vườn và bờ ao còn lại rộng 300m² (trước khi bị giặc Pháp đốt phá là toàn bộ phần nền nhà ở, bếp, sân), gia đình vẫn trồng cây cối, thu hoạch từ đó đến nay. Năm 1994, thôn thông báo chủ trương của xã làm sổ đỏ cho các hộ dân. Gia đình bà đã tiến hành các thủ tục theo đúng quy định nhưng không rõ vì lý do gì không được cấp sổ đỏ. Năm 1995, gia đình bà tiếp tục có đơn đề nghị, có xác nhận của trưởng thôn và của UBND xã (hiện gia đình còn lưu được bản phô-tô đơn này). Tuy nhiên, UBND xã vẫn không giải quyết và không trả lời đơn của gia đình. Sau đó, nhiều hộ lân cận lấn chiếm diện tích ao. Mặc dù gia đình bà Thư phản đối nhưng chính quyền vẫn “làm ngơ” không xử lý, cộng với mưa xói lở nên hiện nay diện tích vườn và bờ ao của gia đình bà Thư bị thu hẹp. Báo cáo số 182/BC-UBND ngày 31-7-2007 của UBND xã Yên Thường cũng xác nhận: “Thửa đất liên quan đến đơn của bà Thư có nguồn gốc của gia đình chồng bà Thư”.

Trong buổi làm việc với chúng tôi, ông Nguyễn Đình Dậu, quyền Chủ tịch xã cho biết: Năm 2005, thực hiện chủ trương của thành phố, xã Yên Thường đã có tờ trình đề nghị phê duyệt dự án đấu giá quyền sử dụng đất nhỏ kẹt tại xã vào mục đích nhà ở. Năm 2008, xã Yên Thường đề nghị trên thu hồi phần đất nêu trên do hồ sơ địa chính của xã không thể hiện thửa đất này mà trong sổ chỉ ghi thửa đất đó là “ao”. Theo đo đạc của cơ quan chức năng, thửa đất chỉ còn hơn 90m².

Ngày 5-12-2008, UBND huyện Gia Lâm đã có công văn số 371/UBND-TN và MT nêu rõ: Đơn của bà Thư đề nghị UBND huyện giải quyết để gia đình bà tiếp tục được sử dụng thửa đất là không phù hợp vì diện tích bà Thư đề nghị nằm trong khu đất đã được UBND thành phố ra quyết định thu hồi để đấu giá, vị trí đất lại nằm… giữa khu vực thực hiện dự án. Vì vậy, UBND huyện giao cho Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Gia Lâm căn cứ nguồn gốc và hiện trạng sử dụng đất để lập dự án bồi thường, hỗ trợ về đất và tài sản trên đất cho gia đình bà Thư. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Đình Dậu cho biết thêm: Phương án bồi thường được cơ quan chức năng xác định ban đầu là bồi thường theo giá đất nông nghiệp, toàn bộ thửa đất được bồi thường 29 triệu đồng. Sau đó, xã có kiến nghị, đây là gia đình chính sách nên số tiền bồi thường khoảng 60 triệu đồng.

Quyết định trên không được gia đình liệt sĩ chấp nhận vì quá phi lý và thiếu trách nhiệm, đồng thời đã xâm hại quyền lợi chính đáng của gia đình liệt sĩ. Bởi lẽ, về nguồn gốc thửa đất, công văn của UBND huyện Gia Lâm dẫn lại báo cáo số 182/BC-UBND ngày 31-7-2007 của UBND xã Yên Thường xác nhận: Thửa đất liên quan đến đơn của bà Thư có nguồn gốc của gia đình chồng bà Thư. Bố chồng bà đã công hữu thửa đất này vào HTX từ trước năm 1960. Gia đình bà vẫn quản lý, sử dụng bờ đất đó từ trước tới nay và trong thôn còn có ba trường hợp khác giống như gia đình bà Thư, các hộ này vẫn sử dụng sau khi công hữu ao vào HTX. Biên bản cuộc họp của Hội đồng tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai tại xã Yên Thường ngày 19-11-2008 cũng nêu rõ: “Thực hiện chủ trương vào HTX những năm 1960, các gia đình công hữu ao nhưng không công hữu bờ. Sau khi công hữu cho đến năm 1993, gia đình bà Thư có sử dụng bờ đất và thu hoạch tre…”. Hội đồng tư vấn kiến nghị: Đề nghị UBND huyện bồi thường đất cho gia đình bà Thư theo chính sách hiện hành.

Chính quyền và các cơ quan chức năng đã thừa nhận mảnh đất là đất thổ cư. Việc không làm sổ đỏ chứng nhận quyền sở hữu cho gia đình trong những năm 90 là do cán bộ xã thiếu trách nhiệm dẫn đến bản đồ địa chính không thể hiện đúng thực tế sử dụng của mảnh đất. Khi thực hiện dự án đấu giá quyền sử dụng đất, chính quyền không quan tâm giải quyết. Không thể đổ lỗi cho… UBND thành phố theo kiểu: Cấp trên đã quyết nên không thể không… chấp hành. Lẽ ra, khi xác định nguồn gốc mảnh đất của gia đình liệt sĩ là đất thổ cư từ lâu đời, UBND xã trong khi lập dự án đấu giá phải trả lại mảnh đất cho gia đình hoặc bồi thường mảnh đất khác.

Trong ba trường hợp có các thửa đất giống gia đình bà Thư như nêu ở trên, có hai trường hợp còn lấn chiếm ao của bà Thư thì lại được chính quyền bồi thường 40-50m² đất và được mua lại chính mảnh đất đó với giá ưu đãi. Trong khi đó, gia đình liệt sĩ cũng sở hữu mảnh đất có nguồn gốc lâu đời thì chính quyền lấy đất, chỉ bồi thường với giá 600.000 đồng/m² (cả thửa đất được bồi thường 60 triệu đồng), biến đất thổ cư lâu đời thành đất… nông nghiệp. Giá trị mảnh đất này, theo một số người dân ở Yên Thường cho biết, nếu đấu giá sử dụng trên thực tế, giá trị ít nhất cũng lên tới 400-500 triệu đồng.

Dư luận và công luận đề nghị chính quyền huyện Gia Lâm cần xem lại quyết định nêu trên.

QUANG MINH