Cùng với một số đạo luật có hiệu lực từ ngày 1-7, Luật Công chứng cũng là một trong những điều luật gây nhiều thắc mắc cho người dân ngay từ những ngày đầu hoạt động. Thay vì phải đến một nơi là phòng công chứng để chứng thực, giờ đây người dân loay hoay trong việc chứng thực giấy tờ ở đâu: ở phòng công chứng, ở quận hay phường?

Sẽ không còn cảnh chờ đợi công chứng như thế này. Ảnh: Internet

8 giờ sáng ngày 2-7, tại phòng công chứng (PCC) số 3, 165 đường Trần Đăng Ninh, Hà Nội vẫn có rất đông người dân đến làm thủ tục sao y bản chính các loại bằng tốt nghiệp, giấy khai sinh, CMND... mặc dù từ nhiều tháng nay đã có tấm biển chỉ dẫn kể từ ngày 1-7, PCC sẽ không nhận chứng thực bản sao, việc này được thực hiện tại UBND xã, phường...

Chị Thu Lan đang làm việc tại một công ty tư nhân trên đường Lê Văn Lương cầm trên tay tới hàng chục bản sao các loại giấy tờ cần chứng thực cho công ty không hiểu tại sao hôm nay PCC lại không công chứng cho chị. Khi được giải thích rằng công việc của chị yêu cầu là "chứng thực" chứ không phải "công chứng" và theo quy định mới, có thể về UBND phường để yêu cầu chứng thực, chị Lan tỏ ra thất vọng: "Sao phức tạp thế! Bây giờ lại trở về phường làm, mất thời gian quá. Từ trước đến giờ cứ ra phòng công chứng là có thể chứng thực và công chứng luôn, giờ nếu muốn làm công chứng và chứng thực các giấy tờ, chúng tôi lại phải đi mấy nơi. Thật là mất thời gian". Chị Lan là một trong số đông những người dân Hà Nội không hề biết từ 1-7, công việc chứng thực bản sao không còn được thực hiện ở phòng công chứng nữa.

Cùng thời điểm, những cán bộ tư pháp hộ tịch ở các UBND phường lại ngập đầu với hàng chục đầu việc. Vốn dĩ, họ có không ít nhiệm vụ: từ chứng thực bản sao giấy khai sinh, khai tử, xác nhận hộ khẩu, sơ yếu lý lịch thông thường, cho đến hòa giải, thi hành án... đều đến tay những cán bộ tư pháp này. Với bước cải cách hành chính quan trọng mới, các cán bộ tư pháp sẽ kiêm việc chứng thực sao y bản chính và chữ ký văn bản bằng tiếng Việt. Cán bộ tư pháp phường không thể ngày một ngày hai có thể làm nhuần nhuyễn công việc mới, bởi họ không được đào tạo chuyên sâu về mảng công chứng, lại phải kiêm rất nhiều việc. Chủ tịch, phó chủ tịch phường, những người có trách nhiệm ký các chứng thực, vốn cũng phải làm rất nhiều việc. Người không ở trong nghề có thể cho rằng chứng thực bản sao là công việc hết sức giản đơn, so sánh hai văn bản với nhau, đóng dấu rồi ký vào là xong. Nhưng thực tế không phải chỉ có thế. Nếu người khác lạm dụng sai sót đó, đưa vào giao dịch, gây hậu quả cho cá nhân hoặc xã hội thì rất nguy hiểm.

Quy định chồng chéo...

Ai đã từng trải qua công đoạn đi chứng thực bản sao trước thời điểm 1-7-2007 luôn phải đi từ sớm, xếp hàng, chờ đợi, đôi khi phải mất phí cho "cò" thì chắc chắn đều thở phào khi từ nay chỉ cần đến UBND xã, phường. Thế nhưng, Luật Công chứng ra đời tuy có những mặt tiến bộ nhưng cũng chưa lường hết được những bất cập nảy sinh.

Trước hết, phải nói đến việc chứng thực bản sao các loại giấy tờ song ngữ. Theo luật, phòng Tư pháp - UBND quận, huyện chỉ có trách nhiệm chứng thực bản sao của các loại văn bản bằng tiếng nước ngoài còn UBND phường, xã thì chỉ chứng thực văn bản bằng tiếng Việt mà thôi. Với quy định trên, người nào muốn làm chứng thực cho hai loại giấy tờ: một bằng tiếng Việt, một bằng tiếng nước ngoài, sẽ phải đến hai địa điểm: UBND phường và UBND quận. Tiêu chuẩn làm cộng tác viên dịch thuật của PCC phải là người có bằng tốt nghiệp đại học về ngôn ngữ đó, còn hiện nay theo Nghị định 79/2007/NĐ-CP cơ quan chứng nhận dịch chỉ chứng nhận chữ ký của người đi công chứng. Và như vậy không ai có chức năng kiểm định chất lượng của bản dịch trong khi đó con dấu chứng nhận lại là dấu Quốc huy, nếu bản dịch không bảo đảm thì cơ quan nào chịu trách nhiệm?

Luật Công chứng có hiệu lực dự báo sẽ giúp cải thiện tình hình quá tải của các cơ quan công chứng và giải tỏa những bức xúc cho người dân. Tuy nhiên quá trình thực hiện nảy sinh một số khó khăn. Đáng chú ý nhất vẫn là việc thiếu cán bộ tư pháp ở quận, huyện và phường, xã, đặc biệt là thiếu những người đủ năng lực thực hiện thuần thục công việc chứng thực, nhận biết được những văn bản giả mạo như những công chứng viên ở phòng công chứng, có trình độ ngoại ngữ để chứng thực các văn bản dịch. Hy vọng trong thời gian không xa, Luật Công chứng sẽ thực sự phục vụ đời sống cho người dân.

CÙ THU HƯƠNG