Sau khi có quyết định số 2639 ngày 26-8-2002 của Bộ Giao thông -Vận tải phê duyệt dự án nâng cấp mở rộng đường 39A, đoạn qua thị xã Hưng Yên, Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên ra quyết định thu hồi gần 10.000m² đất dọc trục đường quốc lộ 39A để mở rộng, nâng cấp con đường từ 15m lên 54m. Đây là một trong những dự án trọng điểm của Hưng Yên, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế xã hội, gắn với tiến trình nâng cấp thị xã Hưng Yên lên thành phố vào cuối năm 2008, đầu năm 2009. Vì thế, hầu hết người dân ở đây đồng tình, ủng hộ, bởi họ biết cùng với việc mở rộng đường, cơ sở vật chất hạ tầng và đời sống sinh hoạt, xã hội cũng sẽ được nâng lên. Đoạn đường dài hơn 4km này về cơ bản đã hoàn thành, song đoạn ngã 4 Chợ Gạo vẫn chưa được thông suốt do một số hộ dân ở đây chưa đồng tình với địa phương. Theo phản ảnh của người dân, khi giải phóng mặt bằng, đất của họ là đất loại 1 nhưng tỉnh lại đền bù đất loại 3 mà không có tiền chênh lệch. Một vài hộ đang ở đất thổ cư với diện tích khá rộng nên không muốn lấy đất đền bù, muốn lấy tiền với lý do họ đã vay tiền làm nhà, nhu cầu cần tiền để trả nợ hơn là nhu cầu đền bù đất. Hơn nữa, theo người dân, chính quyền sở tại cũng chưa thật công khai dân chủ. Giấy mời các hộ họp ngày , khi các hộ đến thì UBND và các ban, ngành chức năng lại gặp riêng từng người một. Số tiền thu từ diện tích đất đền bù dùng vào mục đích gì, cần thông báo công khai cho bà con được biết…

Qua làm việc với cơ quan chức năng, chúng tôi được biết người dân ở đây được nhận đất đền bù là đất nông nghiệp liền kề với đất họ đang sở hữu. Nghĩa là, giải phóng mặt bằng của từng hộ dân hết bao nhiêu diện tích thì UBND tỉnh sẽ đền bù bằng diện tích tương ứng liền kề ngay phía sau. Theo lãnh đạo UBND thị xã Hưng Yên, thông báo số 251 của UBND tỉnh Hưng Yên ngày 7-11-2007 đã nói rõ: “Các hộ gia đình khu vực Chợ Gạo phía tây đường Nguyễn Văn Linh (13 hộ) mà có vị trí đất ở không có lớp dân cư thứ hai, phía sau là đất công hoặc đất chia theo Nghị quyết 03 thì phải bố trí tái định cư lùi tại chỗ và khẩn trương lập phương án đền bù, hỗ trợ theo nguyên tắc “đất đổi đất”. Như vậy, nguyện vọng của một số hộ muốn nhận tiền mà không nhận đất đền bù là không đúng với tinh thần “đất đổi đất” của tỉnh. Cũng theo lãnh đạo UBND thị xã Hưng Yên, khi đất giải phóng mặt bằng là đất loại 1, các hộ lui lại phía sau thì đương nhiên đất phía sau (loại 2) của các hộ đã trở thành đất loại 1 tương ứng và có giá trị hơn trước khi con đường đi vào sử dụng. Vì vậy, không có chuyện tính tiền chênh lệch giữa đất loại 1 (giải phóng mặt bằng) và đất loại 3 (đất đền bù liền kề). Phải tính giá tiền như nhau, vì trên thực tế các hộ vẫn ở tại chỗ, chỉ lui lại phía sau mà thôi. Tỉnh cũng đã trả tiền đền bù vật chất cho các hộ, kể cả một số hộ đến nay vẫn chưa tháo dỡ nhà để giải phóng mặt bằng. UBND thị xã đã chỉ đạo các ban, ngành chức năng tổ chức họp một số lần chứ không phải chưa họp. Thí dụ, phiên họp sáng ngày 12-7-2008 do ông Nguyễn Hùng Nam, Phó phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Hưng Yên chủ trì. Ủy ban nhân dân gặp từng người một (tại phiên họp ngày ) là muốn nghe và đối thoại từng người dân để thống nhất những vấn đề mà họ nêu, nhằm xem xét cách giải quyết cho thấu tình, đạt lý.

Theo chúng tôi, việc chính quyền tổ chức họp với nhân dân là đúng, nhưng nếu chỉ thông báo một chiều mà không giải thích ngọn ngành thì dù có họp đến mấy, người dân vẫn chưa thoả đáng (theo phản ảnh từ người dân, người chủ trì cuộc họp ngày 12-7 thông báo mang tính áp đặt hơn là giải thích). Hai là, Ủy ban nhân dân tỉnh, thị xã nên xem xét hỗ trợ một khoản kinh phí cho người dân, bởi lẽ, đất thuộc diện giải phóng mặt bằng là đất thổ cư, phải mất bao công sức cải tạo mới có, còn đất đền bù là đất nông nghiệp (trồng lúa), người dân sẽ lại phải tốn công sức, kinh phí cải tạo lại từ đầu… Ngoài ra, chính quyền cũng nên thông báo công khai minh bạch số tiền thu từ đất đền bù sử dụng vào mục đích gì, vì sao phải thu v.v..

Vấn đề của hơn chục hộ dân ở phía tây bắc ngã tư Chợ Gạo, phường An Tảo cũng không đến nỗi quá phức tạp, mọi người đều nhất trí ủng hộ chủ trương của tỉnh nên sớm mở đường. Vấn đề ở chỗ, giữa chính quyền và người dân chưa tìm được tiếng nói chung. Nên chăng, chính quyền địa phương tiếp tục tuyên truyền giải thích cho người dân một cách cặn kẽ, công khai, dân chủ và minh bạch những vấn đề khúc mắc. Về phía người dân, nên vì có lợi ích chung, thực hiện tốt chủ trương của tỉnh, để con đường mới sớm được hoàn thành.

LÊ QUÝ HOÀNG