Phóng viên (PV): Ông cho biết hiệu quả áp dụng mô hình tàu hậu cần nghề cá trong thời gian qua?

Ông Võ Thiên Lăng: Thông thường, tàu cá ngư dân đánh bắt ở các ngư trường lớn như: Trường Sa, Hoàng Sa… mất khoảng 20 ngày cho một chuyến đi biển, quãng đường đi và về quá dài khiến chi phí sản xuất bị đội lên. Trong khi công tác bảo quản sau thu hoạch của các tàu cá hiện còn quá lạc hậu, chủ yếu là sử dụng phương pháp bảo quản bằng đá. Trước đây, khi chưa có tàu hậu cần nghề cá, việc tiêu thụ cá gặp nhiều khó khăn do sau khi thu hoạch trở về đất liền trong nhiều ngày khiến cá không còn tươi, giá bán bị giảm. Từ khi có tàu hậu cần, cá tươi hơn nhờ được thu mua trực tiếp trên biển, giúp ngư dân bám biển lâu dài mà cá vẫn bảo đảm chất lượng. Ngoài việc cung cấp các nhu yếu phẩm, trực tiếp thu mua hết những loại hải sản mới vừa đánh bắt được từ tàu lưới của ngư dân, cái lợi rất lớn mà tàu dịch vụ hậu cần mang lại là giảm chi phí về nhiên liệu cho các tàu đánh bắt trên biển. Theo tính toán, một tàu làm dịch vụ hậu cần có thể giúp từ 30 đến 35 tàu cá không phải cất công vào ra giữa đất liền với ngư trường, nhờ đó giảm chi phí nhiên liệu khoảng 40.000 lít dầu cho mỗi tàu cá. Cạnh đó, ngư dân tránh được nạn tư thương, đầu nậu o ép giá cả.

Ông Võ Thiên Lăng.     

PV: Thưa ông, bên  cạnh việc giúp tăng hiệu quả kinh tế biển, vai trò của mô hình tàu hậu cần trong việc bám biển, bảo vệ chủ quyền là gì?

Ông Võ Thiên Lăng: Việc áp dụng mô hình tàu hậu cần, các tàu sẽ được hỗ trợ lắp đặt miễn phí máy định vị giúp lực lượng chức năng ở đất liền dễ dàng theo dõi tiến trình hoạt động của các tàu cá cũng như công tác cứu hộ, cứu nạn khi có sự cố. Khi có tàu nước ngoài xâm phạm lãnh hải thì các tàu của ngư đô%3ḅi sẽ trực tiếp xua đuổi, đồng thời thông báo với lực lượng chức năng trong bờ để có sự can thiê%3ḅp kịp thời. Trường hợp các tàu của ngư đô%3ḅi hoạt động quá phần lãnh hải cho phép thì sẽ có thông báo kịp thời, tránh bị nước ngoài bắt giữ, phạt tiền... Như vậy, bên cạnh viê%3ḅc hỗ trợ nhau trong khai thác, thu mua hải sản, ngư đội còn tích cực tham gia xua đuổi tàu nước ngoài xâm phạm lãnh hải Viê%3ḅt Nam, góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa thiêng liêng của Tổ quốc.

PV: Có những bất cập gì trong phương thức hoạt động của mô hình tàu hậu cần nghề cá hiện nay không, thưa ông? 

Ông Võ Thiên Lăng: Hiện nay, số lượng tàu dịch vụ hậu cần nghề cá được quy hoạch trên cả nước chỉ hơn 200 chiếc, như vậy là quá ít so với năng lực đánh bắt thủy hải sản. Chẳng hạn, ở tỉnh Khánh Hòa có gần 2.000 tàu đánh bắt xa bờ, nhưng số tàu dịch vụ hậu cần chỉ vỏn vẹn 17 chiếc, hay như tỉnh Bến Tre hiện có khoảng 1.750 tàu đánh bắt xa bờ, nhưng số tàu dịch vụ hậu cần chỉ có 12 chiếc. Thêm nữa, phần lớn những con tàu hậu cần này hiện được đưa vào sử dụng cho nghề câu cá ngừ đại dương. Trong khi các nghề khác như mành chụp, lưới rê và lưới vây đang rất cần những con tàu hậu cần phối hợp thì số lượng phục vụ lại rất ít và hầu như không có. Như ở tỉnh Khánh Hòa, tính tới thời điểm hiện tại đang có 17 tàu hậu cần đều phục vụ cho nghề câu cá ngừ đại dương. Trong khi đó, chất lượng và cả số lượng của cá ngừ đại dương đang bị giảm đi đáng kể. Trước đây, ngư dân đánh bắt cá ngừ đại dương có những con đạt hơn 60kg thì đến nay chỉ đánh bắt được những con cá nặng 40kg. Nguyên nhân là do có quá nhiều tàu tập trung vào khai thác cá ngừ đại dương, cá chưa kịp sinh sản đã bị đánh bắt. Thêm nữa, khả năng đánh bắt của ngư dân mới chỉ đạt được độ sâu nhất định, trong khi những con cá to thì phần lớn ở sâu dưới biển. Từ đó dẫn đến hiệu quả của mô hình chưa thật sự cao.

Tàu dịch vụ hậu cần nghề cá Lý Sơn 168 tại tỉnh Quảng Ngãi ra khơi. 

PV: Vậy giải pháp để tháo gỡ là gì, thưa ông?

Ông Võ Thiên Lăng: Theo tôi, mô hình tàu hậu cần chỉ áp dụng cho nghề câu cá ngừ đại dương là chưa phù hợp, cần chuyển thêm sang nghề mành chụp, lưới rê và lưới vây vì những nghề này đánh bắt cá với khối lượng lớn, giá trị cao và trong thời gian ngắn. Đơn cử như nghề lưới vây, khi tàu phát hiện một đàn cá khoảng 20-30 tấn thì “tàu mẹ” lập tức ra gom hết lô cá này về, đồng thời cung cấp nhiên liệu cho các “tàu con” thì chất lượng cá rất cao vì không mất nhiều thời gian bảo quản. Đồng thời, cần giảm bớt số lượng tàu câu cá ngừ đại dương chuyển sang phục vụ cho các nghề khác để cá ngừ kịp sinh sản. Điều quan trọng nữa là cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia vào chuỗi sản xuất. Vì ngư dân không có đủ năng lực, điều kiện về vốn và kỹ thuật để làm hậu cần nghề cá. Chỉ có doanh nghiệp mới có đủ năng lực đem đến công nghệ tiên tiến, để tăng hiệu quả nghề cá, góp phần làm giàu cho ngư dân. Vì vậy, nhà nước cần có chính sách hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp tham gia.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

LA DUY (thực hiện)