Những ngày tháng Tám lịch sử, trở lại Khu KT-QP Quảng Sơn, đóng tại Quảng Sơn-xã đặc biệt khó khăn của huyện Đăk Glong (tỉnh Đắc Nông), sự đổi thay của vùng đất cửa ngõ Nam Tây Nguyên hiện ra trước mắt. Hơn 15 năm trước, khi những người lính của Công ty Xây dựng 470 và Công ty 53 (Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn) làm nhiệm vụ thi công các công trình cơ sở hạ tầng đầu tiên của khu KT-QP, như: Hồ đập thủy lợi, đường giao thông..., thì Quảng Sơn còn là vùng đồi núi hoang vu, dân cư hầu như chưa có. Sau này, được giao tiếp nhận dự án, Đoàn KT-QP Quảng Sơn (trực thuộc Công ty Cà phê 15-Quân khu 5) tiếp tục hoàn thiện đầu tư các hạng mục đường điện, đường giao thông, khai hoang đồng ruộng, nương rẫy, trồng cà phê, cây ăn quả, lúa nước..., bảo vệ hàng nghìn héc-ta rừng tự nhiên và tiếp nhận dân cư. Hạ tầng làm đến đâu, đoàn đón và tổ chức định canh, định cư cho bà con đến đó. Hàng trăm hộ dân thuộc chương trình di dân kinh tế mới từ các tỉnh miền núi phía Bắc và dự án ổn định dân di cư tự do của các tỉnh Đắc Lắc, Đắc Nông được đón vào khu kinh tế này. Theo đó, những thôn, buôn mới thuộc xã Quảng Sơn, huyện Đăk Glong dần hình thành.

Trao đổi với chúng tôi, Thượng tá Nguyễn Văn Thuyên, Đoàn trưởng Đoàn KT-QP Quảng Sơn cho biết: Thành lập ngày 24-10-2001, Đoàn KT-QP Quảng Sơn thực hiện nhiệm vụ cấp trên giao ở địa bàn đặc biệt khó khăn của tỉnh Đắc Nông, đến nay đã lập ra 4 thôn, buôn mới định canh, định cư trong vùng dự án với 508 hộ, 2.101 nhân khẩu. Mỗi hộ dân được cấp 1.000m2 đất ở và 1ha đất sản xuất. Bà con còn được hỗ trợ di dân kinh tế mới từ 3,8-7 triệu đồng/hộ; hỗ trợ di chuyển, xây dựng nhà ở với tổng số tiền 2,32 tỷ đồng.

Được biết, để ổn định cuộc sống cho toàn bộ nhân khẩu tại các thôn Đăk Snao 1, Đăk Snao 2, thôn 4 Đèo 53 và thôn 5 Hà Tây thuộc xã Quảng Sơn, từ khi thành lập đến nay, Đoàn KT-QP Quảng Sơn đã đầu tư xây dựng 75,1km đường giao thông, 17,5km đường điện trung hạ áp, 5 hồ đập thủy lợi, 8 phòng học, 1 trường mẫu giáo, 1 bệnh xá quân dân y; khai hoang và giao cho bà con 580ha đất ở, đất sản xuất,... với tổng kinh phí 76,44 tỷ đồng. Nhờ được thụ hưởng những chính sách và điều kiện thuận lợi phát triển kinh tế trong vùng dự án, cuộc sống của bà con nhanh chóng ổn định. Ông Giàng Xuân Sành, Trưởng thôn Đăk Snao 1 tâm sự: "Cả thôn có 163 hộ, 800 nhân khẩu. Ngày đầu mới vào vùng dự án định cư, còn nhiều khó khăn. Đến nay, bà con đã có của ăn, của để; so với các vùng quê cũ, cuộc sống ở đây no ấm hơn nhiều. Niềm vui lớn nhất đối với bà con là việc học hành của thế hệ trẻ được chăm lo chu đáo. Trường mẫu giáo, trường tiểu học được xây dựng khang trang ngay tại thôn... Bên cạnh đó, các điều kiện phục vụ cho sản xuất, chăn nuôi, phát triển kinh tế-xã hội cơ bản được bảo đảm như: Hệ thống thủy lợi; điện sinh hoạt, điện phục vụ sản xuất được kéo tới từng nhà; các đường giao thông liên thôn, bản đã nhựa hóa, bê tông hóa. Không chỉ thoát nghèo, một số hộ dân trong Khu KT-QP Quảng Sơn đã trở thành hộ làm ăn khá giả như hộ gia đình Sùng A Nhà, Mùa A Vàng, Lương Hữu Hoan, Lê Thị Lý, ở thôn Đăk Snao 1 và Đăk Snao 2..., thu nhập bình quân từ 70-100 triệu đồng/năm. Kết quả khảo sát của Đoàn KT-QP Quảng Sơn cho thấy, tỷ lệ hộ nghèo trong xã năm 2011 chiếm 42,4%, đến năm 2014 chỉ còn 28%.

Sự đổi thay nhanh chóng về mọi mặt ở vùng dự án có sự đóng góp không nhỏ của những người lính và đội trí thức trẻ tình nguyện Đoàn KT-QP Quảng Sơn. Tính từ năm 2006 đến nay, các trí thức trẻ tình nguyện của đoàn đã mở 5 lớp khuyến nông cho 300 người dân; hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cà phê, hồ tiêu cho 54 hộ với 38ha; cải tạo 4,5ha cánh đồng lúa nước; hướng dẫn bà con đào 18 ao thả cá; hỗ trợ 15 hộ làm nhà ở; bồi dưỡng kỳ nghỉ hè cho hơn 200 học sinh. Đoàn KT-QP Quảng Sơn cũng đã xây dựng 22 mô hình sản xuất, nhân rộng trong 4 thôn thuộc vùng dự án; cấp phát 33 nghìn cây cà phê giống, gần 100 con giống gia súc cho bà con; trồng, chuyển giao 15,7ha cà phê, 7,6ha mít cho các hộ với trị giá hơn 2 tỷ đồng.

Ngày hôm nay, khi đến các thôn, buôn trong vùng dự án Khu KT-QP Quảng Sơn, các loại cây như cà phê, hồ tiêu đã được trồng thay cho cây ngắn ngày; đàn gia súc mỗi ngày một nhiều lên. Những con đường thảm nhựa, đường điện vươn dài qua nhiều sườn đồi trên vùng đất mới một lần nữa khẳng định hiệu quả của Khu KT-QP nơi vùng đất chiến lược Nam Tây Nguyên này.

Bài và ảnh: BÌNH ĐỊNH - XUÂN LÊ