QĐNĐ - Dư luận trong nước và quốc tế đánh giá cao ý nghĩa nhân văn, nhân đạo và hiệu quả tích cực của công tác đặc xá ở nước ta. Đến nay, chỉ có khoảng 4% trường hợp phạm nhân tái phạm (có các hành vi phạm tội) trong tổng số hơn 17.000 trường hợp được đặc xá năm 2010. Nhiều phạm nhân sau khi được đặc xá đã hòa nhập với cộng đồng, trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.

Có được kết quả trên là nhờ sự nỗ lực lớn của các cấp, ngành, cơ quan chức năng và các địa phương – nơi cư trú của các phạm nhân sau khi được đặc xá. Cùng với công tác quản lý, cải tạo người phạm tội, các trại giam thực hiện hiệu quả việc giáo dục hướng thiện, hướng nghiệp, dạy nghề; phối hợp với địa phương giúp phạm nhân bớt mặc cảm, tái hòa nhập cộng đồng, sớm ổn định cuộc sống.

Minh bạch, dân chủ, đúng luật

“Phải bảo đảm tốt yêu cầu, ý nghĩa chính trị, pháp lý, xã hội, nhân đạo và nhân văn của công tác đặc xá” - đó là ý kiến chỉ đạo của Trung tướng Cao Ngọc Oánh, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp (Bộ Công an), Phó trưởng ban chỉ đạo về đặc xá của Bộ Công an tại Hội nghị tập huấn triển khai thực hiện Quyết định số 1123 về đặc xá năm 2011 của Chủ tịch nước.

Bộ Công an - Cơ quan Thường trực Hội đồng Tư vấn đặc xá đã thành lập Ban chỉ đạo về đặc xá, tập trung hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc công an các địa phương, giám thị các trại giam, trại tạm giam thi hành quyết định của Chủ tịch nước và Hướng dẫn số 48 của Hội đồng Tư vấn đặc xá, bảo đảm công tác đặc xá được thực hiện công khai, minh bạch, dân chủ, nghiêm túc, đúng đối tượng, đúng tiêu chuẩn, điều kiện theo luật định, không xảy ra thiếu sót, tiêu cực... Các trại giam, trại tạm giam thành lập hội đồng xét đề nghị đặc xá, triển khai các thủ tục, hoàn thiện hồ sơ của các phạm nhân có đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nước.

Phạm nhân thuộc Phân trại 1, Trại giam Ninh Khánh học nghề, lao động cải tạo.

Đến một số trại giam, trại tạm giam chúng tôi cảm nhận không khí rất phấn khởi của các phạm nhân cải tạo tốt, được đề nghị xét đặc xá. Phạm nhân Mai Đức Kháng (Phân trại số 1, Trại giam Ninh Khánh) bày tỏ: “Tôi bị án phạt “dài” (17 năm tù) vì tội mua bán trái phép ma túy. Những ngày đầu, tôi rất chán nản, bi quan, nhưng được sự giáo dục, động viên của các cán bộ quản giáo, tôi đã cố gắng cải tạo tốt, phấn đấu nhiều năm liền được xếp loại khá, tốt. Nếu được đặc xá, tôi sẽ phấn đấu trở thành người lương thiện và không tái phạm”.

Thiếu tá Nguyễn Việt Hùng, Phó giám thị Trại giam Ninh Khánh, phụ trách Phân trại 1 cho biết: “Đơn vị đã đưa nội dung đặc xá vào chương trình giáo dục thường xuyên cho phạm nhân, tạo động lực để họ phấn đấu cải tạo, giảm các hành vi tái vi phạm pháp luật. Phân trại 1 có hơn 40 phạm nhân đủ điều kiện đề nghị đặc xá năm 2011, là những người có hồ sơ cải tạo tốt, được thẩm định, xét duyệt kỹ theo từng cấp”.

Các trại giam cũng tạo điều kiện thuận lợi để phạm nhân hoàn thành các hình phạt bổ sung (bồi thường thiệt hại, án phí, các nghĩa vụ dân sự khác) để họ đủ điều kiện được xét đề nghị đặc xá, như cho phạm nhân điện thoại liên lạc với gia đình để hoàn thành các hình phạt bổ sung, phối hợp với chính quyền địa phương ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa vận động gia đình phạm nhân khắc phục hậu quả, thi hành án dân sự.

Phối hợp quản lý, giảm tái phạm

Đến Trại giam Ninh Khánh, thấy các phạm nhân lao động miệt mài, ít người nghĩ rằng họ từng phạm tội nguy hiểm. Là người thạo nghề thủ công mỹ nghệ của Đội số 19, phạm nhân Nguyễn Anh Quy nói: “Trong thời gian thụ án, các cán bộ quản giáo đã giáo dục, giúp chúng tôi nhận rõ những hành vi sai trái của mình; giúp những người từng có quá khứ lầm lỗi tìm đến con đường hoàn lương, từ việc dạy nghề, giáo dục pháp luật, giúp phạm nhân biết yêu lao động, sống lành mạnh, lương thiện”.

Theo Trung tá Phạm Văn Nghị, Phó giám thị Trại giam Ninh Khánh: Cùng với triển khai quy trình, thủ tục, hồ sơ của công tác đặc xá theo đúng luật định, trại phối hợp với Công an tỉnh và Trung tâm Phòng, chống HIV, AIDS tỉnh Ninh Bình giáo dục cho phạm nhân những nội dung cấp thiết để họ tái hòa nhập cộng đồng như: Kỹ năng sống, Luật Giao thông đường bộ, Luật Cư trú (các thủ tục đăng ký nhân khẩu, cấp lại và cấp mới chứng minh nhân dân); tác hại của ma túy, con đường lây nhiễm và cách phòng, chống HIV, AIDS. Đây là những vấn đề rất thiết thực để phạm nhân chuẩn bị cho mình những hành trang cơ bản sau khi được đặc xá, tránh các hành vi vi phạm pháp luật, hạn chế tái phạm tội sau khi được đặc xá, tha tù.

Đến nay, các trại giam, trại tạm giam trên toàn quốc đã chuẩn bị tốt mọi mặt, tăng cường phối hợp với các địa phương có phạm nhân được tha tù trước hạn. Các địa phương trong phạm vi gần, trại giam phối hợp với công an các tỉnh, thành phố tổ chức tiếp nhận, bàn giao danh sách phạm nhân được đặc xá. Với địa bàn xa, các trại giam chủ động phối hợp với đơn vị chức năng của công an các tỉnh, thành phố để có biện pháp theo dõi, quản lý đối tượng sau khi được đặc xá; cùng chính quyền, đoàn thể địa phương giúp người được đặc xá sớm ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bài và ảnh: Tuấn Nam