QĐND - Như chúng ta đều biết, các bệnh về mắt đôi khi có biểu hiện bề ngoài rất giống nhau, nhưng lại do những tác nhân gây bệnh khác nhau, cần phải dùng kháng sinh đặc hiệu, nếu không sẽ không khỏi mà còn tạo ra các chủng vi khuẩn kháng thuốc. Ví dụ, tất cả các trường hợp viêm kết mạc đều làm cho mắt bị cộm, đỏ, nhưng nếu  viêm kết mạc do vi khuẩn thì phải dùng loại thuốc nhỏ mắt có chứa chloramphenicol. Nếu nguyên nhân do vi-rút thì phải dùng thuốc mỡ mắt tetracyclin. Riêng nếu do lậu cầu, phải dùng kết hợp giữa mỡ mắt tetracyclin và tiêm penicilin.

Hiện nay trên thị trường có nhiều loại thuốc nhỏ mắt, theo các bác sĩ chuyên khoa, phần lớn các thuốc nhỏ mắt là kháng sinh. Cũng như khi uống hay bôi, kháng sinh nhỏ mắt có thể gây ra các tai biến, đặc biệt là khi dùng không đúng chỉ định hoặc không đúng cách.

Thứ nhất, đối với nhóm thuốc chỉ chứa kháng sinh, đây là nhóm gồm các biệt dược chứa kháng sinh thông thường như chloramphenicol, tetracyclin đến các biệt dược chứa kháng sinh mạnh như cyprofloxacin, moxifloxacin...  Khi dùng nhỏ mắt, có một phần kháng sinh theo các mạch máu ở mắt vào trong cơ thể, tạo ra nồng độ trong huyết tương tuy không cao bằng uống với liều điều trị thông thường, nhưng nếu nhỏ quá liều hoặc dùng lâu (trên hai tuần) thì thuốc vẫn có thể gây ra một số tác dụng phụ như khi uống. Vì lý do này nên cần dùng đúng thuốc, đúng liều và không dùng kéo dài quá 2 tuần. Không dùng thuốc nhỏ mắt chloramphenicol cho trẻ sơ sinh, người suy tủy và không dùng thuốc nhỏ mắt cyprofloxacin cho phụ nữ có thai, cho con bú, trẻ dưới 12 tuổi.

Thứ hai, nhóm phối hợp kháng sinh và corticoid, bao gồm loại kết hợp corticoid với kháng sinh (như chlorocid-H chứa  hydrocortison, chloramphenicol) hoặc với hai hay ba kháng sinh (như maxitrol chứa  dexamethason, neomycin, polymycin)... Đây là thuốc tiện dùng vì vừa chống nhiễm khuẩn (do kháng sinh), vừa giảm viêm (do corticoid). Tuy nhiên, thành phần corticoid trong thuốc làm giảm sức đề kháng của cơ thể nên làm giảm hiệu lực của kháng sinh hiện có, làm nặng thêm bệnh và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhiễm khuẩn thứ phát (bao gồm cả virut và nấm), làm chậm quá trình liền vết thương, làm tăng áp lực nội nhãn có khả năng tiến triển thành glaucom, tổn thương thị giác, khiếm khuyết thị lực không thường xuyên, hình thành đục thủy tinh thể (cataract) dưới bao phía sau, làm mỏng củng mạc dẫn đến thủng nhãn cầu. Vì vậy, chỉ dùng loại thuốc này khi mà sự phối hợp với liều lượng tương thích trong sản phẩm đem lại hiệu quả đủ chống nhiễm khuẩn, tác dụng phụ của corticoid chỉ ở mức hạn chế chứ không dùng rộng rãi cho mọi nhiễm khuẩn hoặc tổn thương khác.

Việc sử dụng kháng sinh nhỏ mắt phải tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ điều trị, không nên dùng kháng sinh nhỏ mắt tùy tiện, rất dễ gây tai biến.

Bác sĩ Mai Lan