QĐND - Theo đánh giá của Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ (Bộ Công an), công tác PCCC thời gian qua tuy có sự chuyển biến, số vụ và mức độ thiệt hại có giảm, nhưng nguyên nhân gây cháy phần nhiều vẫn là do ý thức chủ quan của người dân. Bên cạnh đó, công tác PCCC vẫn tồn tại nhiều khó khăn, bất cập.

Số vụ giảm, số người chết tăng

Thông tin từ Cục Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ (CHCN) cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2012, tại các cơ sở sản xuất, nhà dân trên địa bàn cả nước đã xảy ra 1.377 vụ cháy làm chết 51 người, bị thương 112 người, thiệt hại về tài sản trị giá 844,52 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2011, số vụ cháy tại các cơ sở, nhà dân giảm 234 vụ, tương ứng 27,3%. Về thiệt hại, số người chết do cháy tăng 9 người, tương ứng 20%; người bị thương giảm 17 người, tương ứng 13,1%; thiệt hại về tài sản giảm 149,18 tỷ đồng, tương ứng 15%.

Cháy lớn xảy ra 29 vụ làm chết 6 người, bị thương 6 người, gây thiệt hại về tài sản ước tính trị giá 689,56 tỷ đồng. Cháy lớn tuy chỉ chiếm 2,1% tổng số vụ cháy nhưng gây thiệt hại tài sản chiếm tới 81,65% tổng thiệt hại do cháy gây ra. Cháy lớn tập trung chủ yếu ở các cơ sở sản xuất hàng hóa dễ cháy, nổ như: Gỗ, bao bì, da giày, sản phẩm nhựa và sản xuất bông, sợi, vải, các khu dân cư tập trung nhiều nhà làm bằng vật liệu dễ cháy, chợ và các cơ sở có vốn đầu tư nước ngoài. Diện tích cháy trung bình một vụ cháy lớn 3.320m², vụ cháy có diện tích lớn nhất là 12.000m² (vụ cháy tại Công ty TNHH HUADA Furniture Việt Nam chuyên sản xuất đồ gỗ tại khu công nghiệp Tam Phước, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai). Thời điểm xảy ra cháy lớn chủ yếu vào ban đêm (14/29 vụ) và ngoài giờ làm việc (7/29 vụ).

Người dân vẫn chủ quan

Phân tích từ cơ quan chức năng của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cho thấy, nguyên nhân gây cháy chủ yếu vẫn là do sơ suất trong sử dụng lửa (chiếm 36% tổng số vụ) và sự cố hệ thống điện, thiết bị tiêu thụ điện (chiếm 20,1% tổng số vụ). Điều đó cho thấy, người dân vẫn còn chủ quan, chưa đề cao cảnh giác trong việc phòng, chống cháy nổ. Từ đó dẫn đến những thiệt hại đáng tiếc về người và tài sản. Đáng chú ý, do bất cẩn trong sử dụng lửa và các thiết bị điện, từ đầu năm đến nay, đã xảy ra 8 vụ cháy tại các khu dân cư, làm 25 người chết do không có đường thoát nạn. Bên cạnh đó, trong 9 tháng đầu năm 2012 đã xảy ra 13 vụ cháy nhà cao tầng, trong đó 7 vụ do sự cố điện, 1 vụ do hàn điện và 5 vụ đang điều tra làm rõ. Các vụ cháy nhà cao tầng không gây thiệt hại về người và thiệt hại tài sản cũng không đáng kể nhưng đã gây tâm lý hoang mang cho những người dân sinh sống, làm việc tại các nhà cao tầng.

Cán bộ, chiến sĩ LLVT tỉnh Lào Cai tham gia dập lửa, chữa cháy rừng Quốc gia Hoàng Liên tháng 3-2012. Ảnh: Duy Hồng.

Ngoài ý thức chủ quan của người dân, thống kê của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng cho thấy, hiện còn tồn tại không ít khu đô thị, khu công nghiệp, chung cư cao tầng, các chợ đã đưa vào hoạt động nhưng không thực hiện đúng các quy định thẩm duyệt khi xây dựng nên các điều kiện an toàn về PCCC chưa đáp ứng được yêu cầu. Qua khảo sát về công tác PCCC tại các khu chung cư, cao tầng ở Hà Nội, chúng tôi nhận thấy hầu hết các nhà chung cư, nhà tái định cư cao tầng trên địa bàn chưa có phương án chữa cháy, chưa tổ chức cho người dân luyện tập phương án chữa cháy, thoát nạn khi có sự cố cháy xảy ra.

Mặt khác quy hoạch đô thị, nhất là các thành phố lớn của ta hiện còn nhiều bất cập, không đáp ứng được yêu cầu về PCCC. Nhiều vụ cháy xảy ra trong các ngõ sâu, đường quá chật hẹp, có nơi người dân còn chôn các trụ xi măng cốt thép ngăn không cho ô tô vào nên khi xảy ra cháy việc triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy gặp nhiều khó khăn, thậm chí không tiếp cận được nên hiệu quả chữa cháy thấp, thiệt hại lớn. Đan xen với các khu dân cư, còn khá nhiều những cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng hóa, nguyên vật liệu thuộc loại dễ cháy khi xảy ra cháy rất dễ cháy lan, cháy lớn…

Đẩy mạnh tuyên truyền gắn với xử lý nghiêm sai phạm

Để tháo gỡ những khó khăn, bất cập cơ bản nêu trên, theo Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cần tiến hành đồng bộ các giải pháp. Nhưng quan trọng nhất vẫn là phải tạo cho được sự chuyển biến trong ý thức của người dân. Ngoài tuyên truyền, giáo dục để người dân nhận thấy rõ sự nguy hiểm của “hỏa tặc” để từ đó nâng cao ý thức đề phòng, các cơ quan chức năng cần phối hợp với cấp ủy, chính quyền cơ sở trang bị cho người dân những kiến thức cơ bản về phòng, chống cháy nổ; xây dựng và thường xuyên bổ sung hoàn chỉnh phương án phòng, chống cháy nổ, đồng thời tổ chức cho người dân tập luyện xử lý các tình huống cháy.

Theo quy định của Luật PCCC, hiện nay, vẫn còn khoảng 20% cơ sở chưa có các đội PCCC và việc xây dựng các đội PCCC dân phòng mới chỉ đạt hơn 30%... Vì vậy, cùng với công tác tuyên truyền, phải tiếp tục thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”, trong đó đặc biệt quan tâm đến xây dựng, củng cố các đội PCCC cơ sở, đội PCCC dân phòng. Đi đôi với đó cần chú trọng phát triển lực lượng PCCC chuyên nghiệp cả về lực lượng, phương tiện. Thực tế hiện nay phương tiện PCCC và CNCH của lực lượng chức năng chuyên nghiệp còn khá lạc hậu và thiếu nghiêm trọng, nhất là các phương tiện chữa cháy đặc chủng như: Chữa cháy nhà cao tầng, chữa cháy trong hầm lò, chữa cháy trên sông nước... Công tác kiểm tra, giám sát phát hiện, lập biên bản xử lý các sai phạm về PCCC thời gian qua đã được các lực lượng chức năng tiến hành, nhưng xem ra vẫn chưa kiên quyết, thiếu kịp thời nên tính giáo dục chưa cao. Chế tài xử phạt đối với những hành vi vi phạm cũng còn nhiều bất cập cần tiếp tục nghiên cứu điều chỉnh theo hướng tăng nặng để đủ sức phòng ngừa, răn đe, giáo dục… Giải quyết được một số nội dung cơ bản nêu trên chắc chắn chúng ta sẽ giảm thiểu cả về số vụ và những thiệt hại về người, tài sản do “hỏa tặc” gây ra.

QUỐC AN