Theo các cơ quan chức năng, lâu nay, việc xử lý rác thải y tế ở hầu hết các bệnh viện trong cả nước vẫn chủ yếu đốt hoặc chôn lấp như rác thải sinh hoạt. Cách làm này tiềm ẩn nguy cơ gây mất vệ sinh môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Rác thải bệnh viện. Ảnh: Internet

Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế, mỗi năm các bệnh viện và các đơn vị y tế khác thải ra môi trường một lượng chất thải cực lớn, trong đó có hơn 400 tấn chất thải rắn (1/10 trong số đó thuộc loại nguy hiểm). Lượng rác thải y tế lớn, nhưng cả nước hiện chỉ có 61 lò đốt chủ yếu được lắp đặt ở các bệnh viện trung ương và bệnh viện tuyến tỉnh. Nếu vận hành hết công suất các lò đốt này cũng chỉ xử lý được khoảng 29 tấn/ ngày. Đến thời điểm hiện nay cả nước mới chỉ có 1/3 số chất thải y tế được đốt bằng lò đốt hiện đại và có thể bảo đảm an toàn môi trường. Số còn lại được tiêu hủy bằng nhiều hình thức như thiêu ngoài trời (15,3%), đốt bằng lò thủ công (13,9%), chôn trong khuôn viên bệnh viện (33,3%) hoặc thải trực tiếp ra bãi rác chung 27,2%).

Một số chuyên gia về môi trường cho rằng, hiện nay hầu hết các cách xử lý chất thải rắn y tế đều chưa hoàn toàn hiệu quả. Với những cơ sở vận chuyển rác ra ngoài bệnh viện đến nơi khác để đốt, nếu không có phương tiện vận chuyển chuyên dụng thì nguy cơ lây lan mầm bệnh qua không khí trong quá trình vận chuyển là rất cao. Cách chôn lấp (áp dụng ở những đơn vị không có lò đốt và lượng rác thải không lớn) cũng có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước, dẫn đến dịch bệnh. Hơn nữa, diện tích đất dùng cho việc này cũng sẽ hết dần vì hằng ngày phải xử lý, chôn lấp lượng rác thải tích tụ. Chưa kể đến việc quy trình chôn lấp không được tuân thủ theo đúng quy định nên gây ô nhiễm không khí và nguồn nước ngầm. Ngoài ra, nước thải y tế chủ yếu vẫn thải thẳng vào nước thải sinh hoạt chung trong cộng đồng.

Một trong số những nơi làm tốt vấn đề xử lý chất thải y tế là bệnh viện Đa khoa tỉnh Điện Biên. Với quy mô 300 giường bệnh, trước đây nước thải y tế, rác thải của bệnh viện gây ô nhiễm 3-4 héc-ta đất sản xuất thuộc phường Noong Bua. Để khắc phục tình trạng này, Ban Giám đốc bệnh viện chỉ đạo bộ phận chức năng cải tiến quy trình thu gom rác, phân loại rác trước khi đưa đi xử lý. Theo đó, các loại chất thải được phân loại và có biện pháp xử lý khoa học, hạn chế tối đa sự ô nhiễm môi trường. Những hành vi xả rác không đúng quy định của người bệnh, người nhà bệnh nhân đều được hộ lý, bác sĩ nhắc nhở thường xuyên, tạo nên nếp sống có văn hóa nơi công cộng. Tuy nhiên, do việc quy hoạch xây dựng các bệnh viện trên địa bàn tỉnh Điện Biên thời gian qua hầu như chưa tính đến yếu tố môi trường, hệ thống nước thải y tế vẫn không được xử lý trước khi đổ thẳng vào hệ thống nước thải chung. 6/9 huyện, thị xã, thành phố có bệnh viện và 81 cơ sở hành nghề y tế tư nhân, việc xử lý rác thải y tế vẫn còn bỏ ngỏ...

Cùng với rác thải, nước thải y tế đang gây nhiều bức xúc cho dư luận xã hội. Theo Viện Y học lao động và vệ sinh môi trường, nước thải bệnh viện bị ô nhiễm nặng gấp nhiều lần tiêu chuẩn nước thải. Tỷ lệ mẫu phân lập được mẫu vi khuẩn gây bệnh trong nước thải bệnh viện rất cao: Tụ cầu vàng (82,54%), trực khuẩn mủ xanh (14,62%), E.coli (51,6%), Enterobacter (19,36%), Kpneumoniae (12,9%)... Nước thải nhiễm khuẩn có nguy cơ truyền bệnh cao, nhưng chỉ có 1/3 số bệnh viện trên toàn quốc có hệ thống xử lý nước thải. Chất thải bệnh viện đã và đang ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường đất, nước, không khí, sức khỏe của nhân viên y tế cũng như người dân. Nếu không được giải quyết sớm, đây sẽ là nguồn gây bệnh lớn, đe dọa sự an toàn của cộng đồng.

Hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng chương trình quản lý xử lý chất thải bệnh viện. Khi chương trình được đưa vào triển khai thì các bệnh viện trong cả nước sẽ có hệ thống xử lý chất thải rắn và lỏng với công nghệ phù hợp. Trong lúc chờ đợi, các bệnh viện cần có những cách xử lý rác thải y tế phù hợp, khoa học để ngăn ngừa ô nhiễm tới môi trường sống khu vực xung quanh bệnh viện. Về phần mình, mỗi cán bộ y tế và từng người dân, cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, cùng nhau chung sức giữ gìn vệ sinh nơi cơ sở y tế. Đây chính là hành động thiết thực nhất, góp phần đẩy lùi bệnh tật, bảo vệ sức khỏe cho con người.

HOÀNG GIANG