5 năm trở lại đây, ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) phát triển phương tiện giao thông mới, đó là tàu cao tốc vận chuyển hành khách. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, loại phương tiện này đã gây mất trật tự an toàn giao thông (ATGT) đường thủy và làm sạt lở bờ sông, thiệt hại tài sản, đất đai, hoa màu của người dân...

Chạy ẩu, coi thường tính mạng hành khách

Trong khi có rất nhiều phương tiện khác cùng lưu thông, tàu cao tốc vẫn đua nhau giành khách.

Cuối tháng 9, chúng tôi đi tìm hiểu về hoạt động của tàu cao tốc trên tuyến đường thủy từ thành phố Cần Thơ đến Cà Mau. Tại Bến Ninh Kiều (Cần Thơ), chúng tôi lên tàu cao tốc biển số CM 03888 để đi Cà Mau với giá 100 nghìn đồng một lượt. Cảm giác đi tàu cao tốc thật mới lạ, có thời gian nhìn ngắm phong cảnh sông nước hữu tình. Tuy nhiên, khi tàu chạy khoảng 30 phút đến đoạn sông Kinh Xáng (thuộc thị xã Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang) gặp tàu cao tốc biển số ST 3636H, thì cuộc đua tranh giành khách bắt đầu. Cũng kể từ đó, hàng chục khách đi trên tàu không còn thời gian để ngắm cảnh sông nước, thay vào đó là sự lo lắng cho tính mạng của mình vì tàu chạy với vận tốc rất cao làm tung tóe nước, nghiêng ngả. Trên đoạn đường sông dài hơn 60km với chiều ngang nhỏ hẹp nhưng hai phương tiện này vẫn liên tục đua nhau giành khách, chạy với tốc độ ngày càng cao, có những lúc như muốn đâm thẳng vào các phương tiện lưu thông ngược chiều.

Trên đường về (từ Cà Mau về Cần Thơ), cũng xảy ra tình trạng đua tranh tương tự của các tàu cao tốc. Đặc biệt, có những lúc hai tàu cao tốc như muốn đâm vào nhau, nhưng lái tàu vẫn chạy, bất chấp hành khách ngồi trên tàu mặt mày xám ngoét. Khi hành khách thắc mắc, phản ứng thì tài công tên là Bằng, không ngần ngại nói thẳng:

- Ngày nào cũng vậy, tụi nó luôn chạy trước để giành khách với tàu của chúng tôi. Chúng tôi chạy sau mà không “đua” thì chỉ có “húp cháo”, vì còn khách đâu mà rước. Tất cả các tàu chạy tuyến này đều phải tranh giành khách, không thì doanh nghiệp sẽ phá sản, chúng tôi mất việc làm.

Quản lý lỏng lẻo

Theo số liệu của ngành chức năng, từ Bến tàu thủy Cần Thơ, hiện có 13 tuyến giao thông thủy đi đến các tỉnh trong khu vực như: Trà Vinh, Sóc Trăng, Hậu Giang, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang... với hàng trăm phương tiện. Thế nhưng trong nhiều năm qua, việc quản lý hoạt động vận tải của các doanh nghiệp, cá nhân ở đây gần như không theo quy định cụ thể nào. Doanh nghiệp nào ra đời trước thì được sắp xếp chạy trước, không có sự công bằng. Thời gian xuất bến giữa các chuyến quá gần dẫn đến tình trạng trên cùng một tuyến, các phương tiện gặp nhau, tranh giành bắt khách gây mất trật tự ATGT thủy. Tại các địa phương khác như Cà Mau, Bạc Liêu cũng xảy ra tình trạng tương tự. Ông Nguyễn Việt Phúc (Doanh nghiệp Chí Linh), đăng ký hoạt động tàu cao tốc tuyến Cà Mau - Cần Thơ bức xúc nói:

- Hiện nay các tỉnh chưa thống nhất với nhau trong đăng ký hoạt động của phương tiện tàu cao tốc, từ đó dẫn đến phương tiện của các doanh nghiệp chạy trên cùng một tuyến đường nhưng trùng giờ, tàu phải chạy nhanh tranh giành khách. Nếu không tranh giành khách thì doanh nghiệp trước sau gì cũng bị phá sản, không có việc làm.

Ngoài ra, một số bến tàu cao tốc không được xây dựng khang trang, không có nơi nghỉ chân của hành khách và hoạt động không tuân thủ ATGT đường thủy nội địa. Điển hình của sự mất trật tự là bến Phước Long thuộc tỉnh Bạc Liêu. Chúng tôi quan sát bến tàu này không khác một túp lều, người bán hàng rong đã lấn chiếm toàn bộ diện tích, không có lối cho hành khách lên tàu. Cơ sở vật chất, đường dẫn hầu như không có gì, người quản lý cũng không có mặt thường xuyên trong bến để điều hành. Hơn thế nữa, ở đây cũng chẳng có lực lượng Cảng vụ nội địa để kiểm tra các phương tiện khi xuất bến có bảo đảm an toàn hay không.

Trên bảo dưới không nghe

Một thực tế đang diễn ra hằng ngày là tình trạng hoạt động của các phương tiện tàu cao tốc không bảo đảm ATGT thủy, có nguy cơ tiềm ẩn tai nạn giao thông, đe dọa tính mạng hành khách. Trong khi đó, những bức xúc, bất cập trong quản lý phương tiện tàu cao tốc chở khách ở ĐBSCL tồn tại nhiều năm vẫn chưa được giải quyết. Không những vậy, từ nhiều năm qua, Cơ quan đại diện Cục Đường sông phía Nam (nay là Chi cục Đường thủy nội địa phía Nam, thuộc Bộ GTVT), có văn bản cảnh báo, gửi các địa phương có liên quan để giải quyết tình trạng mất trật tự ATGT thủy của loại phương tiện tàu cao tốc nhưng nhiều địa phương chưa có giải pháp chấn chỉnh.

Việc tranh giành hành khách đã dẫn đến tình trạng đưa tàu hoạt động không đúng theo biểu đồ vận hành đã được phê duyệt, không bảo đảm tốc độ hợp lý tại các khu vực có mật độ phương tiện cao, chưa nghiêm chỉnh tuân thủ các qui tắc giao thông… Để tiếp tục chấn chỉnh việc hoạt động của tàu cao tốc, mới đây, Chi cục Đường thủy nội địa phía Nam tiếp tục có công văn gửi Sở GTVT các tỉnh, yêu cầu tăng cường bảo đảm trật tự ATGT tàu khách tốc độ cao. Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, các địa phương có tàu cao tốc hoạt động vẫn chưa ngồi lại với nhau nhằm giải quyết triệt để vấn đề, chưa có tiếng nói chung trong quản lý nên tình trạng mất ATGT vẫn tiếp diễn. Thiết nghĩ, các tỉnh ĐBSCL cần phối hợp thống nhất chấn chỉnh tình trạng mất trật tự ATGT đường thủy đối với loại tàu cao tốc chở khách, tránh những sự cố đáng tiếc xảy ra.

Bài và ảnh: NGUYỄN BÁ