QĐND - Nghề làm gốm ở xã Xuân Quan một thời từng là niềm tự hào về nghề thủ công của huyện Văn Giang và tỉnh Hưng Yên. Lúc phát triển nhất, nhiều người đã từng nghĩ gốm Xuân Quan sẽ trở thành một thương hiệu lớn, không thua kém gì thương hiệu gốm Bát Tràng. Thế nhưng, theo thời gian, vì bao khó khăn mà nghề làm gốm ở Xuân Quan giờ đây chỉ còn thoi thóp, xóa tan giấc mơ “thương hiệu lớn” của bao người dân nơi đây.

Công nhân làm việc tại lò gốm của gia đình anh Nguyễn Văn Thàm.

Nghề làm gốm không phải là nghề truyền thống của người dân Xuân Quan. Trước kia, người dân sang làm thuê ở làng gốm Bát Tràng, sau đó học được nghề và về mở lò. Chính vì thế mà gốm Xuân Quan có nhiều điểm tương đồng với gốm Bát Tràng. Tuy sản phẩm gốm Xuân Quan không đa dạng và cầu kỳ như ở Bát Tràng, nhưng do giá thành rẻ, thông dụng, độ bền cao nên được người tiêu dùng ưa chuộng. Anh Nguyễn Văn Thàm, chủ một lò gốm ở thôn 7, xã Xuân Quan cho biết: “Chỉ cần đầu tư từ 40 đến 50 triệu đồng xây lò nung, mua khuôn và nguyên vật liệu là có thể sản xuất ngay được. Trước đây, giá nhân công và nguyên vật liệu rẻ thì một mẻ chúng tôi có thể lãi được 800.000 đồng. Trước năm 2008 là thời điểm nghề làm gốm ở Xuân Quan phát triển thịnh vượng nhất. Cả xã có khoảng 200 lò ngày đêm nhả khói nghi ngút, gốm sản xuất ra không kịp bán, thậm chí người mua còn giục dỡ ngay khi lò còn chưa nguội. Bởi thế, nghề làm gốm đã thu hút được rất nhiều lao động địa phương”.

Tuy nhiên, đó đã là câu chuyện từ năm 2008 trở về trước. Hiện nay, cả xã Xuân Quan chỉ còn khoảng trên dưới 30 lò gốm hoạt động cầm chừng. Anh Thàm cho chúng tôi biết thêm: “Giá thành sản phẩm rẻ là điểm mạnh chính giúp gốm Xuân Quan cạnh tranh được với sản phẩm gốm Bát Tràng. Tuy nhiên, từ năm 2008 đến nay, nguyên vật liệu và giá thuê nhân công cao dẫn đến giá sản phẩm cao khiến cho gốm Xuân Quan không thể cạnh tranh được với gốm Bát Tràng. Hiện nay, lò gốm của tôi phải thuê từ 5 đến 10 nhân công với giá từ 280.000 đến 300.000 nghìn đồng/1 công”.

Nguyên vật liệu và giá nhân công cao không phải là nguyên nhân duy nhất khiến nghề sản xuất gốm ở Xuân Quan bị mai một. Theo các gia đình sản xuất gốm ở đây, họ có thể lo được vốn để đầu tư vào sản xuất, nhưng đầu ra cho sản phẩm thì họ không biết tìm ở đâu. Ông Đàm Xuân Yến, chủ lò gốm ở thôn 8, xã Xuân Quan tâm sự: “Nhu cầu về gốm sứ xây dựng những năm gần đây giảm mạnh, nhiều mối làm ăn trước đây của chúng tôi chuyển sang buôn hàng chất lượng cao của Bát Tràng. Nếu họ có mua hàng thì chúng tôi cũng bị ép giá, lại chậm trả tiền, chính vì vậy mà chúng tôi không dám đầu tư sản xuất, chẳng may hỏng một mẻ thì vỡ nợ”. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Đàm Ngọc Tuấn, trưởng thôn 8 cho biết: “Khó khăn lớn nhất hiện nay của các hộ sản xuất gốm là vấn đề bao tiêu sản phẩm. Sản phẩm làm ra không bán được khiến bao gia đình phải bỏ nghề, người dân bị mất việc. Chúng tôi rất mong các cấp, các ngành của huyện và tỉnh có phương án hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn để chúng tôi bám trụ với nghề”.

Xã Xuân Quan có nhiều lợi thế về giao thông đường bộ và đường thủy để phát triển làng nghề. Vì vậy, trong thời gian tới, các cấp, các ngành của UBND huyện Văn Giang và tỉnh Hưng Yên cần có phương án giúp đỡ các lò gốm đang hoạt động trở thành các hạt nhân để bảo tồn, phát triển làng nghề. Bên cạnh đó, để làng nghề phát triển bền vững cần tạo dựng bản sắc riêng cho làng nghề, bao tiêu sản phẩm một cách chuyên nghiệp, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm. Cùng với các cấp, các ngành của huyện và tỉnh, những người làm nghề ở Xuân Quan cũng cần linh hoạt, phát huy những ưu điểm, khắc phục những điểm yếu để giữ lửa cho chính làng nghề của mình. Tin rằng, bằng các giải pháp đồng bộ và sự tâm huyết của người dân, ước mơ “thương hiệu lớn” của người dân Xuân Quan sẽ sớm trở thành hiện thực.

Bài và ảnh: ĐỨC TUẤN - ĐỨC THỊNH