QĐND - Từ nguồn vốn Chương trình 134 của Chính phủ, thời gian qua, tỉnh Trà Vinh đã triển khai xây dựng khoảng 100 trạm cấp nước sạch (hay còn gọi là tháp đài nước). Các trạm cung cấp nước trên đã từng bước giải quyết được nhu cầu nước sạch cho đồng bào dân tộc Khơ-me trên địa bàn. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, nhiều trạm hoạt động không hiệu quả.

Nhiều trạm ngưng hoạt động

Do mô-tơ điện không hút được nước, không có kinh phí sửa chữa nên khoảng một năm nay Trạm cấp nước sạch ấp Nô Lựa (xã Nhị Trường, huyện Cầu Ngang), được xây dựng, lắp đặt từ nguồn vốn Chương trình 134 đã ngừng hoạt động. Theo đó, việc sinh hoạt của các hộ dân, nhất là hộ dân Khơ-me nghèo gặp rất nhiều khó khăn.

Ông Kim Ca Ranh, Trưởng ấp kiêm người quản lý Trạm cấp nước ấp Nô Lựa cho biết: “Cách đây một năm, trạm cung cấp nước luôn xảy ra tình trạng hư đường điện, mô-tơ. Khi được cán bộ của Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh Trà Vinh đến sửa chữa. Không lâu sau, mô-tơ điện lại không hút được nước lên nên ngừng hoạt động”.

Theo chúng tôi tìm hiểu, khi sử dụng nước từ trạm cấp nước sạch, các hộ dân sẽ được miễn phí tiền mua đồng hồ điện, đường ống dẫn và chỉ chi trả tiền sử dụng nước với giá từ 3.000 -3.200 đồng/khối. Không có nước sạch, người dân phải đào giếng nhưng phần lớn các giếng này nước bị nhiễm phèn, ngả vàng và chưa được xử lý trước khi sử dụng. Đặc biệt, có một số giếng bị cạn kiệt nước nên rất khó bơm nước lên.

Ngoài trạm cấp nước trên, một số trạm cấp nước khác của xã Nhị Trường cũng ngừng hoạt động. Điển hình là Trạm cấp nước sạch ấp Giồng Thanh. Khi đưa vào sử dụng, trạm cấp nước thường hay bị hỏng mô tơ, đường ống dẫn nước bị nghẹt. Ngừng hoạt động hơn một năm nay, một số thiết bị trong trạm đã bị gỉ sét, hư hỏng, trở thành nơi cho ong làm tổ, cỏ cây thì mọc um tùm bao quanh trạm.

Trạm cung cấp nước ấp Giồng Thành đã ngưng hoạt động hơn một năm nay.

Ông Trương Văn Lạc, người dân ở ấp Giồng Thành tâm sự: “Từ khi trạm ngừng hoạt động, gia đình tôi phải mất một khoản tiền lớn để đào giếng. Tuy nhiên, nước giếng cũng rất khó lấy, thường xuyên bị cạn kiệt vào những tháng mùa khô. Không biết thời gian tới có nước để lấy không nữa vì càng ngày mực nước trong giếng càng cạn dần. Không riêng gì gia đình tôi, nhiều hộ trong ấp cũng gặp trường hợp tương tự”.

Không riêng xã Nhị Trường, một số địa phương của huyện Cầu Ngang, Tiểu Cần, Trà Cú,… có nhiều trạm cung cấp nước sạch được xây dựng từ nguồn vốn Chương trình 134 cũng hoạt động không hiệu quả, gây lãng phí và không đáp ứng được mục tiêu đặt ra của nguồn vốn này.

Được biết, từ khi các trạm cấp nước sạch theo Chương trình 134 được triển khai (năm 2006), người dân các địa phương trong tỉnh Trà Vinh rất vui mừng vì có nước sạch sử dụng. Nhưng khoảng 100 trạm nước sạch (công suất 5m3/giờ) được xây dựng, lắp đặt này chỉ mới cung cấp được cho khoảng 2.400 hộ dân trong diện được hưởng và 2.600 hộ ngoài diện, trong khi đó, để tương ứng với số trạm đầu tư là phải cung cấp cho khoảng 13.000 hộ dân.

Nhiều khó khăn trong quản lý, vận hành

Anh Ngô Chánh Trung, công chức Văn phòng Thống kê UBND xã Nhị Trường (huyện Cầu Ngang), thông tin: “Từ khi đi vào hoạt động, các trạm cấp nước sạch trong xã được Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn giao lại cho địa phương quản lý. Theo đó, UBND xã giao lại cho người dân (người hiến đất để xây trạm hoặc người có nhà ở gần trạm) quản lý, trực tiếp thu tiền nước từ người sử dụng. Về sau, các trạm bị hư hỏng, người quản lý trên không có đủ trình độ chuyên môn để sửa, nguồn kinh phí từ UBND xã không đủ để chi (chi phí sửa chữa rất cao, trong khi nguồn thu thì ít) nên dẫn đến tình trạng một số trạm ngừng hoạt động. Vừa qua, UBND xã có đề nghị Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn xây dựng trạm tập trung, có công suất lớn để phục vụ cho nhân dân nhưng việc xây dựng trên vẫn chưa được triển khai”.

Ở huyện Trà Cú, do trên địa bàn huyện có nhiều trạm cung cấp nước sạch không còn hoạt động, thêm 41 ấp chưa có trạm cung cấp nước nên Phòng NN&PTNT huyện Trà Cú vừa có kiến nghị đến Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn có biện pháp sửa chữa, đầu tư thêm. Đồng thời, có ý kiến giao lại các trạm cung cấp nước sạch trên cho Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn quản lý. Theo Phòng NN&PTNT huyện Trà Cú, từ khi giao cho cộng đồng quản lý, các trạm cung cấp nước sạch theo Chương trình 134 có số hộ đăng ký sử dụng rất ít (khoảng 20-30 hộ/mỗi trạm), công tác bảo quản, thu phí sử dụng nước gặp không ít khó khăn.

Cũng có ý kiến như huyện Trà Cú, thời gian qua, chính quyền địa phương xã Hùng Hòa và xã Đại Trường (huyện Tiểu Cần) đã giao lại cho Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn quản lý một số trạm cung cấp nước sạch trên địa bàn hai xã. Ông Đinh Vũ Đạt, Phó trưởng Phòng NN&PTNT huyện Tiểu Cần, trao đổi với chúng tôi: “Từ khi giao lại cho địa phương quản lý, rồi trải qua thời gian dài thay đổi cán bộ địa phương nên một số trường hợp chính quyền không biết thuộc quyền quản lý của địa phương nên không quan tâm đến công tác sửa chữa cũng như hoạt động của các trạm này”.

Để tìm hiểu rõ hơn những nguyên nhân cũng như hướng khắc phục trong thời gian tới đối với những trạm cung cấp nước sạch hoạt động không hiệu quả, chúng tôi đã hai lần trực tiếp đến Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn tỉnh Trà Vinh nhưng đều không gặp được lãnh đạo và cán bộ phụ trách tiếp với lý do đi vắng. Với tình trạng trên, thiết nghĩ, các ngành chức năng tỉnh Trà Vinh cần sớm có biện pháp khắc phục nhằm giải quyết khó khăn về nước sạch sinh hoạt cho bà con đồng bào dân tộc Khơ-me trên địa bàn tỉnh.

Bài và ảnh: VĂN XÂY