QĐND - Để ngăn chặn các vi phạm về sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, đốt pháo nổ, nhất là trong dịp Tết, không đơn thuần chỉ là duy trì, thực thi pháp luật, mà cần phải có giải pháp phù hợp làm chuyển biến nhận thức của người dân.

Pháo lậu vẫn “nóng”

Đêm 11-12-2012, Công an TP Hà Nội kịp thời ngăn chặn vụ vận chuyển pháo trái phép từ khu vực biên giới về các tỉnh phía Nam. Cảnh sát phát hiện trên xe khách biển kiểm soát 49H-8496 cất giấu 18 bao tải (trọng lượng khoảng 500kg) chứa đầy pháo. Hành khách thì không biết mình đang ngồi bên “khối thuốc nổ” lớn. Trước đó không lâu, dư luận cũng bàng hoàng bởi vụ nổ pháo (do buôn bán pháo) ở tổ 13, khu 6 phường Hà Tu, TP Hạ Long, Quảng Ninh, khiến Mai Tùng Lâm và em trai là Mai Nam Thành chết tại chỗ, để lại 3 con nhỏ và người mẹ già. Cái giá phải trả quá đắt, song không ít người vẫn chưa tỉnh ngộ.

Công an thị xã Quảng Yên thu tang vật vụ vận chuyển, buôn bán gần 3 tấn pháo bị bắt giữ đêm 23-10-2012.

Tại các tỉnh biên giới phía Bắc như Lạng Sơn, Quảng Ninh, pháo vẫn “âm ỉ” thẩm lậu qua nhiều đường. Khác với những năm trước, năm nay, đầu nậu thường tập kết pháo, rồi dùng xe gắn máy “xé lẻ” hàng đưa vào nội địa bằng đường bộ; gần đây, chúng chuyển hướng tăng cường đi bằng đường biển, đường sông. Phương thức hoạt động, thủ đoạn của tội phạm tinh vi và manh động hơn. Điển hình là vụ vận chuyển gần 3 tấn pháo trên đường thủy bị Công an thị xã Quảng Yên, Quảng Ninh triệt phá cách đây 2 tháng.

 Đêm 23-10, Công an thị xã Quảng Yên mật phục, lập phương án bắt nhóm đối tượng vận chuyển pháo lậu. Qua theo dõi tại bờ đê tránh sóng ở thôn 4, xã Hoàng Tân, các đối tượng đưa tàu áp sát và bốc hàng lên xe ô tô. Khi cảnh sát ập tới, các đối tượng bỏ chạy. Lực lượng chức năng khẩn trương truy bắt và thiết lập vòng vây, nhóm đối tượng liên tục vứt các thùng pháo để tẩu tán tang vật và cản trở lực lượng làm nhiệm vụ. Không lâu sau, xe hàng của chúng đã lọt vào vị trí mai phục của Công an thị xã Quảng Yên. Cùng đường, chúng ngoan cố lao xe vào tổ công tác rồi lao thẳng xuống chân đê. Lợi dụng đêm tối, các đối tượng trốn vào khu vực đầm lầy tẩu thoát, bỏ lại tang vật 1.807kg pháo và chiếc xe ô tô 16 chỗ ngồi, biển kiểm soát 29B-047.49, đã tháo toàn bộ ghế để chứa pháo. Công an thị xã Quảng Yên phối hợp với Công an huyện Hải Hà (Quảng Ninh) và Công an tỉnh Hải Dương điều tra làm rõ 7 đối tượng liên quan; bắt 3 đối tượng trực tiếp tham gia vận chuyển pháo, một đối tượng che giấu tội phạm và thu giữ thêm 979kg pháo.

Bất chấp hiểm họa vì hám lời

Trao đổi với chúng tôi, Đại úy Nguyễn Mạnh Dũng, Đội trưởng Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về TTXH, Công an thị xã Quảng Yên cho biết: “Các đối tượng trong vụ án trên có thể phải đối mặt với mức án 15 năm tù giam”. Không chỉ đối mặt với án tù, nhiều đối tượng phải chịu sự mất mát lớn về tài sản, thậm chí là tính mạng của người thân khi dấn thân vào con đường buôn bán, sản xuất pháo. Nguyên nhân do đâu khiến họ có thể phải đánh đổi mạng sống? Chúng tôi đã đến xã Thụy Sơn, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, nơi từng có những làng nghề sản xuất pháo để tìm hiểu.

Trong căn nhà bị sập mất một nửa sau vụ nổ thuốc pháo ngày 24-12-2011, anh Khúc Ngọc Mến day dứt kể: “Tôi đã quyết liệt can ngăn, nhưng vì hám lời, vợ tôi đã lén lút cùng em trai sản xuất pháo. Trộn thuốc pháo, tia lửa do ma sát đã gây ra vụ nổ kinh hoàng làm hư hỏng toàn bộ ngôi nhà, cướp đi sinh mạng vợ tôi”.

Câu chuyện buồn đã qua gần một năm, song vẫn còn có người dân địa phương chưa tỉnh ngộ. Ngày 21-11-2012, cảnh sát phát hiện Phạm Thị Nụ, ở cùng xã Thụy Sơn đang vận chuyển gần 2kg thuốc pháo và ngòi nổ đi tiêu thụ. Khám xét nơi ở của đối tượng Nụ, cảnh sát phát hiện thêm 2,2kg thuốc pháo và giấy pháo.

Đại úy Nguyễn Thành Lai, cán bộ Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về TTXH, Công an tỉnh Thái Bình cho biết: “Lợi nhuận lớn khiến nhiều đối tượng bất chấp nguy hiểm. Chỉ với một ki-lô-gam thuốc trị giá khoảng 400.000 đồng, đối tượng có thể sản xuất được 3 bánh pháo nổ bán với giá hơn 1 triệu đồng. Đối với các loại pháo nhập lậu từ Trung Quốc, các đối tượng cũng thu lời gấp 3 lần, nếu tiêu thụ trót lọt”.

Đồng bộ các giải pháp

Tỉnh Thái Bình những năm trước đây từng là một trong những địa phương bị Thủ tướng Chính phủ phê bình, nhắc nhở vì để xảy ra tình trạng đốt pháo tràn lan. Với sự nỗ lực của các cấp chính quyền, đoàn thể, đến nay, 99% các xã, phường, thị trấn trên toàn tỉnh không có vi phạm về pháo. Đặc biệt, những làng nghề sản xuất pháo đã bị triệt xóa hoàn toàn.

Ông Phạm Văn Ca, Phó chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban chỉ đạo thực hiện Nghị định 36/NĐ-CP tỉnh Thái Bình nêu kinh nghiệm: “Từ tháng 8 hằng năm, tỉnh đã có kế hoạch và tổ chức các hội nghị chuyên đề về công tác quản lý pháo; chỉ đạo các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, huy động các ngành chức năng vào cuộc ngăn ngừa, trấn áp các đối tượng sản xuất, tàng trữ, buôn bán pháo. Từ năm 2005 đến nay, nhiều đồng chí cán bộ các cấp trong tỉnh không đón Giao thừa ở gia đình mà xuống cơ sở, cùng lãnh đạo, chính quyền, nhân dân địa phương đón Tết. Các lực lượng tăng cường chốt chặn tại các nẻo đường, ngõ phố, không để xảy ra hiện tượng đốt pháo, động viên người dân vui Tết, đón Xuân văn minh, an toàn, không vi phạm các quy định về pháo.

Công tác ngăn ngừa, trấn áp tội phạm cũng được đẩy mạnh. Công an tỉnh Thái Bình có kế hoạch ra quân truy quét các đối tượng có hành vi sản xuất, buôn bán pháo trước, trong và sau Tết. Các đội công tác “gõ từng nhà” để tuyên truyền, tổ chức cho 100% hộ dân ký cam kết không sử dụng, buôn bán, sản xuất và vận chuyển pháo.

Đại tá Đỗ Đình Hào, Phó giám đốc Công an tỉnh Thái Bình cho biết: “Các đơn vị nghiệp vụ, công an các huyện, thành phố trong tỉnh tăng cường rà soát, theo dõi các đối tượng lái xe đường dài, đi làm ăn xa và có tiềm ẩn vi phạm về pháo. Lực lượng CSGT tăng cường tuần tra, kiểm soát trên cả đường bộ, đường thủy; theo dõi hoạt động các bến bãi tự phát, các chòi nuôi hải sản ven biển, kịp thời xử lý các vụ vận chuyển pháo lậu”.

Từ đầu năm đến nay, Công an tỉnh Thái Bình đã bắt giữ hơn 610 vụ, với 826 đối tượng sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng pháo; thu hơn 3.837kg pháo, 107kg thuốc pháo và hàng nghìn ki-lô-gam pháo thành phẩm. Để răn đe các đối tượng vi phạm, cơ quan chức năng đã khởi tố hơn 100 bị can về các tội mua bán, tàng trữ và sử dụng pháo trái phép, xử lý hành chính 539 đối tượng, cảnh cáo gần 100 đối tượng vi phạm. …

Bài và ảnh: TUẤN NAM