QĐND - Nhu cầu sử dụng đội ngũ nhân viên công tác xã hội (CTXH) của ngành y tế rất lớn và cần thiết, nhưng hiện nay hoạt động này mới chỉ mang tính tự phát. Người làm CTXH chưa được đào tạo bài bản nên hiệu quả không cao. 

Học viên ngành Công tác xã hội, Trường Đại học Khoa học, Xã hội và Nhân văn đang đọc truyện cho bệnh nhân tại Bệnh viện Nhi Trung ương

Hoạt động tích cực, bước đầu hiệu quả 

Mỗi ngày, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện K đón tiếp hơn 1000 bệnh nhân, trung bình mỗi bác sĩ khám từ 60 đến 70 bệnh nhân. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương có hơn 1000 bệnh nhi đến khám và có khoảng 1000 bệnh nhân nằm điều trị nội trú. Trong khi nhu cầu của bệnh nhân lớn, khả năng đáp ứng của hệ thống y tế có hạn, đã nảy sinh rất nhiều vấn đề phức tạp như “cò bệnh viện”, thiếu hụt thông tin khi tiếp cận và sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh, sự không hài lòng của bệnh nhân đối với các cơ sở y tế, sự căng thẳng trong mối quan hệ giữa người bệnh và thầy thuốc… Đây là tình trạng chung của các bệnh viện Trung ương vì thường xuyên phải đón tiếp số lượng bệnh nhân vượt quá khả năng đáp ứng. Bởi vậy, việc đưa hoạt động CTXH vào lĩnh vực y tế với phương pháp “trợ giúp người khác là tự giúp mình” đang được nhiều bệnh viện quan tâm.

Theo TS Trần Quý Tường, Phó cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), CTXH trong y tế là hoạt động được tiến hành cùng với các thầy thuốc trong việc giúp người bệnh thoải mái về tinh thần và thể chất. Nhân viên CTXH là cầu nối giữa người bệnh với thầy thuốc, giữa thầy thuốc với người nhà bệnh nhân và giữa các đối tượng trong bệnh viện, để bệnh viện là một xã hội thu nhỏ, hoạt động hài hòa, hiệu quả hơn. Do đó, CTXH có vai trò quan trọng trong việc xây dựng mối quan hệ giữa tinh thần và thể chất của người bệnh, giữa người bệnh với người thân, giữa người bệnh với người xung quanh cũng như giữa người bệnh với cơ sở y tế. 

Những năm gần đây, ở một số bệnh viện tuyến Trung ương, hoạt động CTXH được triển khai có sự tham gia của đội ngũ nhân viên y tế kiêm nhiệm và tình nguyện viên. Họ hỗ trợ thầy thuốc trong việc phân loại bệnh nhân, tư vấn, giới thiệu dịch vụ chuyển tiếp, hỗ trợ chăm sóc cho người bệnh. Điển hình, tại Bệnh viện Nhi Trung ương, đến nay tổ CTXH của bệnh viện đã kêu gọi được gần 3 tỷ đồng mua trang thiết bị cho bệnh viện, xây dựng được 2 sân chơi trong bệnh viện, kêu gọi các nhà hảo tâm tài trợ 100.000 bữa ăn miễn phí/ngày cho bệnh nhân nghèo… 

Cần được sớm công nhận là “nghề”

Trao đổi với chúng tôi, Thạc sĩ Dương Minh Thu, phụ trách Phòng CTXH Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, dù đã trở thành cầu nối giữa người bệnh và cán bộ y tế nhưng đội ngũ nhân viên CTXH hiện còn thiếu, chưa được đào tạo chính quy về CTXH và cũng chưa có chính sách cho người làm công tác này. Ở tuyến Trung ương đã vậy, các bệnh viện ở địa phương thì hầu hết chưa có cán bộ làm CTXH. Do chưa được đào tạo bài bản nên chất lượng CTXH trong bệnh viện còn rất hạn chế. Mặt khác, vì đội ngũ làm việc này còn “bán chuyên trách”, thường xuyên thay đổi nên ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả hoạt động của các chương trình y tế. Nhiều ý kiến cho rằng, bên cạnh việc đào tạo bài bản đội ngũ cán bộ CTXH, người làm CTXH tại bệnh viện cần được trả lương theo ngạch kỹ thuật và sớm có quy định cụ thể về biên chế, mã ngạch để thuận tiện trong việc quản lý, sử dụng cán bộ.

Mục đích hình thành và phát triển nghề CTXH trong lĩnh vực y tế Việt Nam nhằm góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Đề án phát triển nghề CTXH trong ngành y tế giai đoạn 2011-2020 có tổng kinh phí là 36,5 tỷ đồng đã được Bộ Y tế triển khai. Theo kế hoạch tiến độ của đề án, đến hết năm 2020, hoạt động CTXH sẽ được triển khai ở 80% bệnh viện tuyến Trung ương, 60% bệnh viện tuyến tỉnh, 30% bệnh viện tuyến huyện và 40% bệnh viện tuyến xã/phường. Nhân viên CTXH trong lĩnh vực y tế sẽ giúp bệnh nhân và người nhà tiếp cận những nguồn hỗ trợ từ cộng đồng; phối hợp với bác sĩ chăm sóc sức khỏe, giám sát tiến triển bệnh, tư vấn tâm lý... cho bệnh nhân, đặc biệt là bệnh nhân có HIV/AIDS và trẻ em. Với Đề án này, nếu triển khai hiệu quả, hoạt động CTXH ở bệnh viện sẽ không chỉ dừng ở hỗ trợ bệnh nhân mà còn hỗ trợ thầy thuốc, giảm bớt áp lực công việc cũng như nâng cao hiệu quả điều trị.

Bài và ảnh: Hà Vũ