Chỉ còn vài tuần nữa chương trình phân ban lớp 10 với sách giáo khoa (SGK) mới sẽ bắt đầu được thực hiện. Trong khi dư luận có nhiều băn khoăn về chương trình và sách giáo khoa mới, chúng tôi đã có những cuộc trao đổi với các tác giả viết sách. Đó là Giáo sư Phan Trọng Luận-Tổng Chủ biên Bộ SGK Ngữ Văn (chuẩn) và GS Văn Như Cương-người tham gia biên soạn phần Hình học-Bộ môn Toán của chương trình "mới tinh khôi" này.

Môn văn sẽ gần đời sống hơn!

Giáo sư Phan Trọng Luận cho biết: Điều ông băn khoăn nhất sau khi bộ sách giáo khoa đã hoàn thành là giáo viên trực tiếp đứng lớp sẽ giảng dạy như thế nào? Những điều bộ sách thể hiện thành công nhất cũng có thể trở thành không thành công nếu người thầy không có phương pháp dẫn dắt và giảng dạy tốt theo tinh thần đổi mới. Trong những ngày đi bồi dưỡng, tập huấn giáo viên dạy văn theo chương trình sách giáo khoa mới, giáo sư thấy nhiều thầy, cô giáo quan tâm việc sách mới thêm tác giả nào, tác phẩm nào hơn là tìm hiểu vì sao lại có sự thay đổi đó. Ông nói: Tôi muốn họ hiểu rằng sự thay đổi nào cũng là kết quả của một sự bàn luận kỹ càng, có khi khá căng thẳng. Mỗi tác phẩm văn chương là một cửa sổ văn hóa nên cần chọn lựa cẩn trọng. Tuy nhiên, điều mới là các tác phẩm được chọn không còn chỉ nhấn mạnh tính giáo dục chính trị mà chú trọng tính nhân văn và "xanh hóa" chương trình.

Trả lời câu hỏi vì sao chương trình cũ và kể cả chương trình mới vẫn chưa có được nhiều tác phẩm mới, tác phẩm đương đại, GS Phan Trọng Luận cho biết: Chương trình dạy trong nhà trường cần có sự thận trọng, cần tính ổn định nên không thể đưa những tác phẩm mới quá của các tác giả mới xuất hiện vì chưa có độ lùi về thời gian để kiểm chứng sức sống của tác phẩm cũng như về tài năng, nhân cách của tác giả. Đạt được về sự cẩn thận thì đương nhiên sẽ hạn chế sự tươi mới. Nếu nói làm vậy vì tư duy còn xơ cứng và khép kín cũng có lý. Chúng ta đang cố làm sao xóa bỏ dần khoảng cách giữa nhà trường và cuộc sống. Vì thế mà chương trình mới mở thêm đến văn bản nhật dụng. Tính ứng dụng cũng như sự hiện hữu của văn bản nhật dụng trong chương trình là một phần của đổi mới về nội dung. Đặc biệt, giảm tải là yêu cầu tất nhiên, lượng thông tin dồi dào hiện nay luôn mâu thuẫn với thời gian tìm hiểu và trí nhớ của con người. Các thầy giáo thiếu kinh nghiệm thường hay tham lam kiến thức cụ thể mà không chú ý đến kiến thức khái quát, kiến thức phương pháp. Kiến thức phương pháp mới là siêu kiến thức. Nghệ thuật và tài năng lựa chọn kiến thức của giáo viên sẽ quyết định thành công của giảm tải. Giống như anh múa võ cứ múa lung tung thì lại hở nhiều. Người giỏi võ thì đánh đòn nào chắc đòn ấy. Để đổi mới có hiệu quả, cần phải thay đổi việc kiểm tra và đánh giá sao cho phù hợp với tinh thần đổi mới vì nếu đề bài ra cho học trò mà không đề cao suy luận lại cứ yêu cầu tái hiện kiến thức thì thí sinh sẽ lại quay cóp và chất lượng dạy và học sẽ không thể nâng lên.

Môn Toán trong chương trình phân ban sẽ ra sao?

Giáo sư Văn Như Cương