Trung tá Nguyễn Văn Toan, Đội trưởng Đội sản xuất số 2, Đoàn Kinh tế-Quốc phòng (KT-QP) 326, Bộ CHQS tỉnh Sơn La, một trong những cán bộ có mặt đầu tiên trên mảnh đất biên cương xa xôi này khi đơn vị mới thành lập, nói với chúng tôi: “Con đường vào bản Nà Cang bây giờ thuận lợi hơn nhiều rồi đấy. Trước đây, để vào được bản này, chúng tôi đều phải tăng bo bằng xe máy. Những ngày trời mưa, đường lầy lội, trơn trượt thì chỉ còn cách xắn quần lội bộ thôi”.

Sau hơn nửa giờ đồng hồ “đánh vật” với quãng đường không ít khó khăn, chúng tôi cũng đến Nà Cang, nơi được coi là “thâm sơn cùng cốc” nhất xã Mường Và. Tuy nhiên, khác với tưởng tượng về một nơi đèo heo hút gió, nghèo nàn lạc hậu, trước mắt chúng tôi là một điểm dân cư tập trung với những ngôi nhà gỗ chắc chắn, mái ngói đỏ tươi, đường bê tông dẫn đến từng hộ gia đình. Đặc biệt, xung quanh bản là những nương sắn, nương ngô non xanh mơn mởn, phủ kín các sườn đồi. Một đàn trâu hàng trăm con béo múp míp thong dong gặp cỏ bên bờ suối…Tất cả báo hiệu một cuộc sống êm ấm, đủ đầy của đồng bào nơi đây.

Vừa nhìn thấy Trung tá Nguyễn Văn Toan và anh em nhân viên Đội Sản xuất số 2 đi vào đầu ngõ, một người đàn ông trong trang phục của đồng bào Khơ Mú chạy đến mừng rỡ: “Ôi, bộ đội Toan, mấy tuần rồi mới lại vào Nà Cang thăm bà con à. Hôm nay nhất định phải ở đây uống với mình mấy chén rượu đấy nhé”. Vừa thân mật khoác vai người đàn ông, anh Toan vừa hỏi thăm tình hình cuộc sống của bà con dân bản, rồi quay sang tôi, vui vẻ giới thiệu: “Đây là trưởng bản Cút Văn Sơ, người anh em của Đội sản xuất số 2 chúng tôi đấy. Nhờ có anh ấy mà chúng tôi vận động được người dân trong bản di chuyển đến ở vị trí này”. Như chỉ chờ có vậy, trưởng bản Cút Văn Sơ kéo chúng tôi ngồi xuống chiếc chõng tre trước hè, vồn vã mời: “Cán bộ ngồi xuống đây uống bát nước lá cho mát đã, rồi mình kể cho mà nghe”.

Sau khi rít một hơi thuốc lào, phả khói mù mịt lên mái hiên, đôi mắt của trưởng bản Cút Văn Sơ từ từ nhìn ra xa xăm, rồi bắt đầu thủng thẳng kể cho chúng tôi nghe về những ngày tháng cơ hàn của bà con dân bản cách đây bảy, tám năm về trước: “Cuộc sống của bà con Nà Cang được như bây giờ là nhờ bộ đội Đoàn KT-QP 326 đấy. Trước đây, dân bản mình sinh sống mãi bên kia sườn Pha Thoóng, không có điện, cũng chẳng có trường học cho trẻ con đến lớp. Bản thì cách đường dân sinh những nửa ngày đi bộ, nên mỗi lần muốn xuống cái chợ xã bán con lợn, con gà, tải ngô, thúng thóc… vất vả lắm. Nhưng khổ hơn là không có nước dùng, mỗi lần đi tắm giặt, dân bản phải dắt díu nhau vào tận chân núi Huổi Pó, rồi lại tranh thủ gùi nước về đổ vào chum để dùng dần. Ngày đó, nước không qua hệ thống lọc nên trẻ con, người lớn ai cũng bị lên mụn ngứa hết à, khổ lắm…”.

Để chúng tôi hiểu rõ hơn về những chia sẻ của trưởng bản Cút Văn Sơ, Trung tá Nguyễn Văn Toan cho biết, khoảng đầu năm 2006, trong những lần thâm nhập địa bàn, giúp dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, chứng kiến người dân Nà Càng cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, cái gì cũng thiếu, đường đi lối lại hết sức khó khăn, Đội sản xuất số 2 đã tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương vận động hơn 40 hộ dân từ sườn Pa Thoóng ra vị trí mới như ngày nay. Ban đầu, đơn vị cũng gặp rất nhiều khó khăn trong công tác vận động người dân, nhất là những người già trong bản. Bởi bao đời nay họ đã gắn bó với mảnh đất do cha ông để lại, không ai muốn rời bỏ đi nơi khác dù biết rằng cuộc sống đang gặp muôn vàn khó khăn. Trước tình hình đó, Ban chỉ huy Đội phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương kiên trì vận động, thuyết phục, phân tích cho bà con nghe những điều hay lẽ phải, chỉ cho người dân những thuận lợi sẽ mang lại cho cuộc sống của họ khi di chuyển đến bản mới… “Mưa dầm thấm lâu”, cuối cùng bà con cũng hiểu ra, tin tưởng và nghe theo bộ đội, vui vẻ chuyển nhà đến mảnh đất này.

Cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương, cán bộ, nhân viên Đội sản xuất số 2 đã nỗ lực, cố gắng nhanh chóng giúp đỡ bà con ổn định cuộc sống tại nơi ở mới. Bằng nguồn vốn đầu tư của Bộ Quốc phòng, Đoàn KT-QP 326 đã khẩn trương khảo sát, thiết kế và thi công một đường ống dài 2,5km dẫn nước sạch từ đỉnh Huổi Pó về thẳng bản Nà Cang. Tại đây, đơn vị đã tiến hành xây dựng hàng chục bể chứa với dung tích 6m3/bể và hệ thống đường ống nhỏ dẫn nước từ bể lớn về từng hộ gia đình. Bên cạnh đó, đơn vị còn huy động lực lượng, cùng với dân bản làm đường bê tông kiên cố, xây dựng nhà văn hóa để bà con có nơi sinh hoạt động đồng; xây dựng điểm trường tiểu học... Đặc biệt, sau khi bản được di chuyển về nơi ở mới, do ngay sát tỉnh lộ, nên việc đi lại, trao đổi hàng hóa diễn ra thuận lợi, góp phần nâng cao đời sống của người dân vùng biên cương Tổ quốc.                                           

Bài và ảnh: NGUYỄN HỒNG SÁNG