QĐND Online –Sáng 30-7, tại trụ sở TAND TP Hải Phòng, toà phúc thẩm TAND Tối cao tiếp tục phiên xét xử phúc thẩm vụ án “giết người, chống người thi hành công vụ” liên quan đến khu đầm tôm của bị cáo Đoàn Văn Vươn. Các bị cáo và thành phần tham gia tố tụng đều có mặt đúng thời gian quy định, buổi xét xử bắt đầu từ 8 giờ sáng và diễn ra đến gần 12 giờ trưa nay. HĐXX làm việc liên tục, không giải lao như thường lệ.

Không chấp nhận kháng cáo của cả 6 bị cáo

Mở đầu ngày làm việc thứ hai, Chủ toạ phiên toà đã lưu ý những người tham gia phiên toà: “Đây là phiên toà xét xử hành vi của các bị cáo nên mọi hành vi lợi dụng để tuyên truyền nói xấu chế độ, Đảng, Nhà nước đều bị nghiêm cấm”.

Tiếp tục chương trình làm việc, đại diện Viện KSND Tối cao đã đọc bản luận tội các bị cáo, nêu rõ: Sau khi toà sơ thẩm TAND TP Hải Phòng tuyên án các bị cáo phạm tội giết người, chống thi hành công vụ. Trong vụ án còn 2 bị can là Đoàn Văn Thoại và Đoàn Văn Thái bỏ trốn. Cả 6 bị  cáo đều kháng cáo. Trong đó, Đoàn Văn Vươn kháng cáo phạm tội giết người và bị xử 5 năm tù giam là không phù hợp. Đoàn Văn Quý kháng cáo vì cho rằng toà xử 5 năm là quá nặng so với hành vi của bị cáo. Đoàn Văn Sịnh cho rằng, mức án 3 năm 6 tháng tù là quá nặng. Đoàn Văn Vệ kháng cáo mức án 20 tháng tù vì cho rằng có những điểm oan sai, xin hưởng khoan hồng, sau đó lại có đơn kiến nghị kêu oan. Hai bị cáo Nguyễn Thị Thương và Phạm Thị Báu cùng có  đơn kêu oan, xin huỷ án sơ thẩm, trả tự do cho tất cả các bị cáo.

Đoàn Văn Vươn tại phiên toà sáng 30-7

Viện KSND nhận thấy, Đoàn Văn Vươn đã khai nhận hành vi chủ mưu trong vụ án.  Đoàn Văn Sịnh thừa nhận một phần lời khai của Đoàn Văn Vươn, có tham gia làm hàng rào, trải rơm rạ, bị cáo không có quyền lợi trong khu vực cưỡng chế, nhưng vì tình cảm anh em nên tham gia. Đoàn Văn Sịnh không chấp nhận lời khai cũ, nêu lý do bị ép cung.  Nguyễn Thị Thương có lời khai như Đoàn Văn Vươn khai nhận.  Đoàn Văn Quý thừa nhận hành vi kích nổ mìn, bắn súng là gây nguy hiểm cho đoàn cưỡng chế, nhưng do ức chế nên vẫn thực hiện. Thương tích của 7 người thi hành công vụ đã được Quý thừa nhận do chính mình gây nên…

Trên cơ sở nội dung kháng cáo và kết quả phúc thẩm, Kiểm sát viên thấy cần làm rõ thêm một số vấn đề như: Quá trình điều tra có ép cung, bức cung, bắt giám trái phép hay không, việc xem xét áp dụng pháp luật hình sự để đề ra mức án đối với các bị cáo…

Viện KSND Tối cao cũng cho rằng: Mặc dù tại toà,  các bị cáo khai không đúng; lời khai của các bị cáo lập nhiều thời điểm khác nhau, song các bị cáo còn có rất nhiều bản tường trình về các hành vi đã thực hiện. Xét các lời khai, tường trình thực hiện trong điều kiện bình thường, trong quá trình điều tra, các bị cáo không khiếu nại gì về việc ép cung, bức cung, bị đánh đập. Cho nên, Viện KSND Tối cao cho rằng, không có ép cung, bức cung, việc điều tra diễn ra trong điều kiện bình thường. Vụ án xảy ra, trong 6 bị can chỉ có Đoàn Văn Quý ra đầu thú. Viện KSND Tối cao khẳng định Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Sịnh không bị bắt giam trái pháp luật, thời gian xin ở lại cơ quan điều tra không được tính là thời gian bắt giam.  Mặt khác, vụ án xảy ra có nhiều bị cáo nên lời khai của bị cáo này là chứng cứ quy kết bị cáo khác.

Viện KSND cũng nêu rõ hành vi Đoàn Văn Quý đề xuất dùng súng hoa cải bắn vào đoàn cưỡng chế và  còn nói rõ “bắn chết bất kỳ ai xông vào”. Hành vi các bị cáo thực hiện phù hợp với lời khai của những bị hại là các cán bộ chiến sĩ quân đội, công an được giao nhiệm vụ rà phá bom mìn và bảo vệ đoàn cưỡng chế và không xâm hại quyền lợi của các bị cáo.

Tại toà phúc thẩm, các bị cáo Vươn, Quý thừa nhận các vật chứng trưng bày tại toà là chính là các vật chứng đã thực hiện hành vi trái pháp luật.  Các bị cáo nhận thức rõ hành vi dùng mìn tự tạo, bắn súng hoa cải gây nguy hiểm cho lực lượng cưỡng chế nhưng bất chấp và vẫn thực hiện, Đoàn Văn Quý còn nói khi bàn bạc:“Chết thì cùng chết, bắn chết chúng nó đi”. Khi vụ án xảy ra, Quý đã thực hiện đúng như bàn bạc với các bị cáo khác. Hậu quả chết người không xảy ra là ngoài ý muốn các bị cáo.

Viện KSND Tối cao khẳng định, tại toà phúc thẩm, các bị cáo cho rằng hành vi của mình chỉ là vượt quá phạm vi phòng vệ chính đáng. Quan điểm đó không phù hợp với bản chất hành vi các bị cáo đã thực hiện. Với mục đích chuyển vụ án từ dân sự hành chính sang hình sự, hành vi tấn công của các bị cáo là rất quyết liệt. Bị hại gọi loa những bị cáo tiếp tục bắn. Các kết luận giám định đã nêu rõ mức độ nguy hiểm của các vật chứng gây án. Vì vậy, Viện KSND Tối cao cho rằng, hành vi các bị cáo phạm tội giết người là có căn cứ. Bản án sơ thẩm đã tuyên áp dụng đúng pháp luật, không có oan sai.

Trên cơ sở đó, Viện KSND Tối cao cho rằng:

Với bị cáo Đoàn Văn Vươn, các tình tiết giảm nhẹ đã được áp dụng, mức án 5 năm tù là tương ứng với hành vi bị cáo.

Với bị cáo Đoàn Văn Quý, đã áp dụng tình tiết giảm nhẹ do ra đầu thú, khai báo thành khẩn trong quá trình điều tra,  nhân thân chưa có tiền án. Nhưng tại hai phiên toà  sơ thẩm, phúc thẩm, Đoàn Văn Quý lại quanh co, che dấu hành vi phạm tội, cho nên bản án 5 năm tù là phù hợp.

Với bị cáo Đoàn Văn Sịnh, đã tham gia bàn bạc, làm hàng rào, góp tiền mua súng, đứng ngoài quan sát nên Sinh là đồng phạm, vai trò thấp hơn trong vụ án. Bản án 3 năm 6 tháng tù là đã xem xét giảm nhẹ, cần y án sơ thẩm.

Với bị cáo Đoàn Văn Vệ, có vai trò giúp sức, đồng phạm trong giao đoạn chuẩn bị thực hiện hành vi trái pháp luật. Giai đoạn điều tra khai báo thành khẩn, nhưng tại hai phiên toà sơ thẩm, phúc thẩm không nhận tội. Viện KSND Tối cao cho rằng cần y án sơ thẩm,  không có tình tiết giảm nhẹ do không nhận tội.

Với bị cáo Nguyễn Thị Thương: Giai đoạn điều tra khai báo thành khẩn, nhưng tại hai phiên toà sơ thẩm và phúc thẩm, thái độ không thành khẩn. Toà án đã xem xét việc chồng bị  cáo bị xử phạt tù giam nên chỉ dáp dụng 15 tháng tù và cho hưởng án treo là thể hiện sự khoan hồng nhân đạo của pháp luật.

Với bị cáo Phạm Thị Báu, thực hiện hành vi trái pháp luật trong vụ án nhiều hơn Nguyễn Thị Thương, làm hàng rào, rải rơm, mua xăng, mua mũ len... Tại hai phiên toà sơ thẩm và phúc thẩm, Phạm Thị Báu tiếp tục tỏ ra không thành khẩn, nhưng do có chồng bị phạt tù giam nên đã được áp dụng giảm nhẹ, cần giữ nguyên án sơ thẩm.

Viện KSND Tối cao đề nghị HĐXX không chấp nhận kháng cáo của cả 6 bị cáo và áp dụng y án sơ thẩm.

Nhiều luật sư bào chữa thiếu căn cứ pháp lý

Trong phần lớn thời gian của buổi sáng nay, HĐXX đã dành thời gian cho các luật sư bào chữa tranh luận, bảo vệ các bị cáo. LS Trần Vũ Hải phát biểu khá dài khi bảo vệ cho bị cáo Đoàn Văn Vươn, cho rằng, các cơ quan tố tụng chưa làm rõ nguyên nhân vụ án và động cơ các bị cáo. Cũng giống như tại toà sơ thẩm, LS Hải viện dẫn, cho rằng những bị hại không phải là thi hành công vụ do thu hồi đất trái pháp luật.

Chủ toạ phiên toà sau đó đã lưu ý LS Hải “phát biểu nên gọn hơn, thể hiện được quan điểm của mình, không nên nói gần một tiếng đồng hồ mà chỉ có hơn chục gạch đầu dòng”.

Các luật sư khác cũng tranh luận, bảo vệ những bị cáo còn lại. Ý kiến của các luật sư này đều cho rằng các bị cáo không phạm tội giết người, chỉ là phòng vệ chính đáng và đề nghị huỷ án sơ thẩm. LS Nguyễn Việt Hùng bào chữa cho cho 5 bị cáo Vươn, Quý, Sịnh, Báu, Thương phát biểu khá dài dòng, nhìn vào văn bản đọc rất chậm, nhiều nội dung trùng lặp, không thể hiện rõ được luận điểm. HĐXX đã phải 9 lần nhắc nhở luật sư này đi thẳng vào vấn đề và phải có lập luận rõ ràng. “HĐXX luôn tạo điều kiện, không hạn chế về tranh luận, nhưng nghe luật sư trình bày, hội đồng xét xử cũng không hiểu là nói cái gì” – Chủ toạ phiên toà nói. Nhiều phóng viên cũng ngao ngán lắc đầu khi HĐXX liên tục yêu cầu LS Hùng nói gọn, không được nêu những vấn đề không nằm trong phạm vi vụ án.

Phần trình bày của LS Nguyễn Hà Luân mạch lạc hơn, nêu ra 3 vấn đề về công tác giám định, quyền tự vệ của bị cáo. Tuy nhiên, đến phần trình bày của LS Đoàn Hữu Bền thì HĐXX lại phải nhiều lần nhắc nhở. Chủ toạ phiên tòa nêu điều 23, Quy tắc ứng xử của luật sư là phải nêu những vấn đề có chứng cứ, không được suy diễn và nhắc LS Bền vì trong phát biểu có cả những nội dung vi phạm quy định tố tụng, dùng từ ngữ chưa đúng chuẩn mực pháp lý. LS Bền phải nhiều lần nói xin lỗi, rút kinh nghiệm ngay tại phiên toà.

LS Bền đề xuất HĐXX kết luận các bị cáo không phạm tội giết người và thay đổi tội danh, thả tự do cho các bị cáo. Tuy nhiên, khi HĐXX yêu cầu LS Bền nêu rõ thay đổi tội danh gì, ông Bền không trả lời được nên xin thôi phát biểu và ngồi xuống.

Tương tự, LS Hà Huy Sơn nói nhiều về việc cán bộ điều tra ép cung, có vấn đề trong thu thập vật chứng. Song khi HĐXX nhắc nêu căn cứ  pháp lý, chứng cứ thì LS Sơn cũng chỉ nói: “Đó là tôi nêu ra thế chứ cũng không có căn cứ”. LS Sơn còn có một số phát biểu, suy diễn đến các vụ án khác hoặc các vấn đề chính trị khiến HĐXX nhắc nhở không được “lan man”. Có cả nội dung LS Sơn phát biểu sai, đành “xin bỏ câu đã nói”.

Sau khi nghe các luật sư bào chữa, các bị cáo cơ bản đồng ý với lời bào chữa của các luật sư.  Riêng bị cáo Đoàn Văn Vệ nêu hoàn cảnh gia đình có bố từng tham gia quân đội, có huy chương trong kháng chiến chống Mỹ, xin  được giảm nhẹ mức án.

LS Dương Văn Thành bảo vệ quyền lợi hợp pháp của 5 người bị hại cho rằng các bị cáo đã thực hiện hành vi với tính chất manh động, hung hãn, nguy hiểm nghiêm trọng cho xã hội. “Trong đời sống xã hội của chúng ta không cho phép dùng các hành vi vi phạm pháp luật hình sự để giải quyết các tranh chấp dân sự, hành chính. Các thương tích của người bị hại đều vào vùng mặt, cổ, bụng, sâu nhất là vùng mông, thể hiện hành vi phạm tội hết sức nguy hiểm. LS Thành đề nghị phải áp dụng thêm điều khoản xử lý hành vi giết nhiều người, tăng thêm khung hình phạt.

“Những người bị hại đã vị tha đối với các bị cáo và còn đề nghị toà sơ thẩm giảm nhẹ. Nhưng tại toà phúc thẩm các bị cáo không nhận tội, không chịu tiếp thu sự giáo dục của pháp luật, coi thường pháp luật, không suy nghĩ ăn năn gì hành vi của mình gây ra. Không một bị cáo nào ăn ăn hay có lời nói, hành vi gì chia sẻ với người bị hại. Đề nghị HĐXX có bản án thấu tình đạt lý, có bản án có thể đấu tranh với loại tội phạm này hiện nay” – LS Dương Văn Thành nói.

Chiều nay, HĐXX tiếp tục làm việc từ 13 giờ 30.

Bài và ảnh: NGUYÊN MINH – ĐỨC LÊ