QĐND Online – Ngày 26-3, tại trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có cuộc hội thảo về việc “Dạy học các môn khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh trong trường trung học phổ thông chuyên”, nhằm đưa ra những giải pháp và cơ chế hoạt động trong việc triển khai đề án này.

Mở đầu cuộc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Hiển nhấn mạnh: học sinh, sinh viên Việt Nam có tố chất tốt, song gặp rào cản rất lớn trong việc hoà nhập với bạn bè quốc tế, rào cản đó chính là trình độ ngoại ngữ. Nhằm nâng cao chất lượng, quy mô của việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020, các trường THPT Chuyên: Khoa học tự nhiên (ĐH Khoa học tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội), ĐH Sư phạm Hà Nội, Lê Hồng Phong (TP Hồ Chí Minh)… đã đi đầu trong thí điểm dạy môn Toán, cũng như một số môn khoa học khác bằng tiếng Anh.

Kết quả bước đầu đã có một số thành công. Tuy nhiên, trình độ tiếng Anh của giáo viên, học sinh, chương trình và tài liệu học… vẫn là một thách thức lớn cần phải bàn bạc, xây dựng lộ trình để có bước đi thích hợp.

Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển phát biểu tại hội thảo

PGS, TS Nguyễn Vũ Lương, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Khoa học tự nhiên (ĐH Khoa học tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội) khẳng định: trong hoạt động giảng dạy, đào tạo tiếng Anh không phải là nội dung chính nhưng lại là con đường ngắn nhất đến với tri thức nhân loại cho mỗi người.

Sử dụng tiếng Anh không chỉ ở các trường THPT, mà ngay cả các trường ĐH châu Á hiện nay là một công việc rất khó. Ở Việt Nam, hiện nay rất ít giáo viên hội tụ đủ hai yếu tố cần thiết là năng lực chuyên môn và trình độ ngoại ngữ. Qua triển khai các buổi Xemina, chúng tôi phát hiện ra rằng tiếng Anh được sử dụng như một công cụ làm việc chứ không phải thật giỏi mới tự tin sử dụng tiếng Anh. Học sinh được hướng dẫn viết báo cáo khoa học bằng tiếng Anh, sống trong các “sân chơi” sử dụng tiếng Anh, từng bước đưa tiếng Anh vào giảng dạy. Thời gian đầu học sinh khá vất vả nhưng sau quen dần và đến nay rất hứng thú với việc học song ngữ.

Với đội ngũ giáo viên có trình độ, có giáo trình và phương pháp dạy tiên tiến theo mô hình song song: một buổi học như các trường, một buổi học các môn KHTN bằng tiếng Anh, tiếng Anh tăng cường. Cách học sẽ bổ trợ, giúp học sinh dễ hiểu và nâng cao khả năng tự học. Cùng với nhiều hoạt động ngoại khoá, sẽ cho ra trường những học sinh không chỉ giỏi về chuyên môn mà còn sử dụng thành thạo tiếng Anh.

Giáo viên Quách Phạm Thuỳ Trang, Trường THPT Chuyên ĐH Sư phạm (ĐH Sư phạm Hà Nội) khẳng định sự cần thiết của việc tổ chức dạy các môn KHTN bằng tiếng Anh. Dù gặp nhiều khó khăn như: trình độ ngoại ngữ chênh lệch giữa các học sinh, chưa có một chương trình chính thức nào về việc dạy bằng tiếng Anh. Hơn nữa, nếu học sinh chỉ học các kiến thức bằng tiếng Anh nhưng lại phải thi bằng tiếng Việt, liệu có gây thiệt thòi cho học sinh không và số tiết học sinh tham gia cơ bản sẽ gấp đôi những học sinh khác.

Trước những khó khăn đó, trường đã tổ chức phân loại trình độ tiếng Anh cho học sinh để có phương án bồi dưỡng và mất khoảng 1 năm để mang lại trình độ tiếng Anh tương đối đồng đều. Những buổi Xemina khiến học sinh được tiếp cận với thuật ngữ chuyên môn, cũng như văn phong tiếng Anh trong các môn KHTN. Tạo điều kiện cho các em học tập các môn này trong thời gian tiếp theo.

Trường đã mở các lớp chuyên đề học các môn KHTN bằng tiếng Anh, học sinh đăng ký tự nguyện với mục đích nâng cao trình độ, không dùng để đánh giá năng lực, tránh gây áp lực cho học sinh.

Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong (TP Hồ Chí Minh) lại xây dựng những chương trình giúp học sinh nắm vững các thuật ngữ tiếng Anh các môn Toán, Lý Hoá trong chương trình lớp 10; trang bị các kỹ năng tham khảo tài liệu tiếng Anh. Thạc sĩ Trần Đức Huyên, Phó Hiệu trưởng của trường chia sẻ: trường chọn những giáo viên có khả năng ngoại ngữ tham gia biên soạn giáo trình, tài liệu; khuyến khích giáo viên tự bồi dưỡng kỹ năng ngoại ngữ; mời giáo viên nước ngoài bồi dưỡng cho giáo viên và thu âm giáo trình. Tổ chức dạy thí điểm tiếng Anh các môn Toán, Lý, Hoá 2 tiết/tuần cho 6 lớp với 180 học sinh.

PGS, TS Phùng Quốc Bảo, trường THPT Chuyên KHTN đóng góp: với phương tiện và trang thiết bị hiện nay chưa đầy đủ, cần dạy tiếng Anh song hành và chậm một nhịp so với với giảng dạy bằng tiếng Việt. Đồng thời chỉ đặt ra yêu cầu giảng dạy cho học sinh làm quen dần với đọc hiểu và nghe giảng bằng tiếng Anh, gợi nhớ từ khoá và tư duy logic về bài học. Từ đó, làm cho học sinh hứng thú và tự tin với môn học.

Để chuẩn bị cho việc triển khai dạy học các môn Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh học và Tin học bằng tiếng Anh trong các trường THPT Chuyên một cách vững chắc, hội thảo đã thu hút nhiều đóng góp về kinh nghiệm, cũng như những kiến nghị để khắc phục những hạn chế giúp cho việc học song ngữ thành công, từ đó nhân rộng trên toàn quốc.

Những đóng góp đều xoay quanh việc: nâng cao trình độ ngoại ngữ cho cả giáo viên và học sinh thông qua các kênh (đào tạo, sử dụng Internet, chuyên gia nước ngoài…); xây dựng khung chương trình, sách giáo khoa thí điểm đơn giản, dễ hiểu; đầu tư dài hơi cho công tác dạy, học ngoại ngữ ở các cấp để đồng đều hoá và nâng cao chất lượng, tránh lãng phí thời gian; đưa ra các cơ chế khuyến khích, đãi ngộ thoả đáng…

Bài, ảnh: Thu Hà