Mệnh lệnh thượng khẩn mồng 2 Tết

Sáng 24-1-1966 (tức mồng 2 Tết Bính Ngọ), trong một khu rừng tre ở ngã ba Đông Dương, lãnh đạo Trung đoàn 98 đang tổ chức vui Tết với bộ đội thì chiến sĩ cơ yếu Đoàn Văn Tập vội vã bước vào trình điện: "Báo cáo thủ trưởng có điện của cấp trên". Tham mưu phó trung đoàn Hoàng Tiến Vinh đỡ bức điện, nói: “Chắc là điện chúc Tết, động viên anh em mình vừa hoàn thành nhiệm vụ, hẳn lại có thưởng to rồi".

Trung đoàn trưởng Phan Quang Tiệp thư thái mở bức điện ra xem, ngay đầu điện đã có chữ “Thượng khẩn”, liền căng mắt đọc từng dòng: "Mệnh lệnh gửi E98. Chuyển ngay trung đoàn sang làm đường 49 (tức đường C4). Điểm đầu ngã ba Phi Hà qua các điểm Chín Suối, bãi đá Lâm Phu, Lanh Tanh, đèo 200, vượt Nậm Kông, qua suối Tà Ngâu, điểm cuối nối sang đất bạn Campuchia K20 Siêm Pạng... Yêu cầu thi công thật khẩn trương để chuyển hàng ngàn tấn hàng đang bị ứ đọng, thời gian không quá 4 tháng, liên hệ chặt chẽ với đồng chí Đức Phương mật danh là “Ông chủ” triển khai ngay và báo cáo về đoàn...”.

Trung đoàn trưởng lập tức triệu tập cơ quan quán triệt bức điện. Mọi người đều hiểu, từ khi Mỹ ồ ạt đổ quân vào, chúng mở liên tiếp các đợt tấn công hòng bình định nhanh, tiêu diệt quân giải phóng, muốn thắng chúng phải đánh mạnh tuyến chi viện đường Trường Sơn, các cửa khẩu và các trọng điểm phía bắc đường Trường Sơn bị đánh phá rất mạnh và rất ác liệt, như: Pha Nốp, Seng Phan, Văng Mu, Thà Khống, Dốc Thơm, Mường Phin... Lực lượng vận chuyển gặp rất nhiều khó khăn, đòi hỏi phải có cung đường mới.

Thần tốc làm đường trên đất bạn

Đúng mồng 2 Tết, mệnh lệnh hành quân được triển khai. Tất cả cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 98 thay quân trang bằng đồng phục áo quần bà ba đen, cán bộ được trang bị thêm mũ cát nhựa màu trắng đóng vai những viên “cai lục lộ”, chiến sĩ đóng vai “cu li” làm đường cho “ông chủ” ở Campuchia (“Ông chủ” là đồng chí Đức Phương, cán bộ Quân đội ta hoạt động tại Campuchia dưới “vỏ bọc” là nhà đại tư sản). Các tiểu đoàn lên đường ngay, thứ tự từ ngoài vào lần lượt là Tiểu đoàn 1, 2, 3. Riêng trung đoàn bộ, gồm Trung đoàn phó Chu Minh Đông, Tham mưu trưởng Tô Đa Mạn và cán bộ tham mưu Nguyễn Văn Bảy cùng một số trợ lý đi thẳng vào K20 gặp “Ông chủ” để báo cáo tình hình và phối hợp triển khai nhiệm vụ.

8 giờ ngày mồng 3 Tết, lực lượng đến làm việc với “Ông chủ’’ đã có mặt ở K20 trên bờ sông Sê Kông. Trong gian phòng nhỏ thông thoáng, trên chiếc bàn dài có bộ ấm chén màu nâu, hai bộ ghế mây trang nhã, đoàn được “Ông chủ” đón ân cần. Đồng chí Đức Phương vào vấn đề ngay: “K20 đã nhận được điện của Tổng cục Hậu cần và Đoàn 559 cho biết, Trung đoàn 98 đã nhận lệnh vào làm đường ô tô để chở hàng từ đây, rất mong các đồng chí làm thật nhanh để rút hàng”. Đồng chí khoát tay nhìn và chỉ vào bãi hàng xung quanh nói: “Đấy các anh xem, hàng chất đống, toàn hàng cho chiến trường, nào gạo, thực phẩm, nhu yếu phẩm và cả xăng dầu nữa, cỡ hàng vạn tấn, phải có đường ô tô thì mới chuyển nhanh được...”. “Ông chủ” cũng không quên nhắc: “Nếu gặp người dân Campuchia hỏi thì các cậu cứ nói là “cu li" của ông chủ, không được nói là bộ đội nhé”. 

Bộ đội các đơn vị nhanh chóng chiếm lĩnh địa bàn, người chặt cây, người đào rễ, người kéo đất san nền... Trong những ngày này, lao động kéo dài một ngày từ 15 giờ đến 16 giờ, có một số ngày làm thông đêm, bộ đội chỉ được phép có một giấc ngủ ngắn ngủi tại chỗ, hoặc tại võng treo trên hai gốc cây bên đường. Tất cả mọi người từ trung đoàn trưởng, văn thư đánh máy, liên lạc, y tá... ai cũng cầm cuốc, xẻng, dao cùng tham gia mở tuyến, nhiều chiến sĩ sốt rét vẫn xung phong ra mặt đường thi công. Ai cũng muốn góp phần nhỏ bé vào nhiệm vụ thần tốc đặc biệt này.

Đúng ngày 4-3-1966, qua 38 ngày đêm lao động miệt mài, liên tục, Trung đoàn 98 đã hoàn thành con đường dài 200km trước thời hạn 2 tháng 22 ngày. Thật là một kỷ lục thần tốc mở đường. Ngay sau khi đường C4 mở xong, nhiều đoàn xe nối đuôi nhau vào K20 tranh thủ những tháng còn lại của mùa khô để rút nhanh lương thực, thực phẩm, thuốc men, xăng dầu (lên tới hàng vạn tấn) còn tồn đọng kịp đưa cho các chiến trường Tây Nguyên, khu V và Đông Nam Bộ.  

Được tin Trung đoàn 98 hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mở đường C4, Tư lệnh Đoàn 559 Hoàng Văn Thái đã đến thăm và tặng trung đoàn lá cờ “Mở đường thần tốc”.

Phát huy truyền thống “Mở đường thần tốc”

Ngay sau khi nước nhà thống nhất, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 98 anh hùng lại bắt tay ngay vào công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng kinh tế ở những vùng còn nhiều khó khăn. Phát huy truyền thống “Mở đường thần tốc” trong chiến tranh, đơn vị đã liên tục lập kỷ lục về thi công nhanh ở nhiều công trình trọng điểm trong thời bình như dự án nâng cấp Quốc lộ 1, dự án đường tuần tra biên giới, đường trên đảo Phú Quốc…

Hiện nay, Trung đoàn 98 còn có tên gọi doanh nghiệp là Công ty Xây dựng 98, một trong những đơn vị tốp đầu của Binh đoàn 12-Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, chuyên xây dựng các công trình, bảo đảm tiến độ nhanh, chất lượng tốt, mỹ thuật đẹp. Cán bộ, chiến sĩ, người lao động của Trung đoàn 98 hôm nay rất tự hào luôn phát huy giá trị truyền thống đơn vị anh hùng “Mở đường thần tốc” trong những năm chiến tranh chống Mỹ, cứu nước vào nhiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân NGUYỄN BÁ TÒNG

Phó chủ tịch Hội truyền thống Trường Sơn-Đường Hồ Chí Minh Việt Nam, nguyên Bí thư Đảng ủy, Phó tư lệnh về chính trị Binh đoàn 12