Đội ngũ cán bộ y tế ở nước ta đã và đang được đầu tư phát triển cả về số lượng và chất lượng. Nhưng để đáp ứng tốt yêu cầu bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, thì ngành y cần phải tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa việc nâng cao y đức, y thuật cho đội ngũ này.

Theo số liệu thống kê, mỗi năm cả nước có khoảng 2.500 bác sĩ và 200 dược sĩ đại học tốt nghiệp ra trường. Từ vài trăm cán bộ y tế vào những ngày đầu thành lập nước, đến nay cả nước có gần 300.000 cán bộ y tế, trong đó hơn 50.000 người có trình độ đại học và hơn 1.000 cán bộ trên đại học. Nếu như năm 1945, bình quân cả nước mới chỉ đạt 1 bác sĩ/220.000 dân, thì đến năm 2004, chưa kể số bác sĩ đang phục vụ trong lực lượng vũ trang con số này đã lên tới 6 bác sĩ/10.000 dân. Gần 70% số xã trong cả nước có bác sĩ, 100% số trạm xá xã có nữ hộ sinh và y sĩ sản nhi.

Nhờ có mạng lưới y tế tuyến cơ sở vững mạnh và kết hợp tốt giữa quân dân y trong việc bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân nên các mục tiêu của ngành đề ra đã cơ bản được thực hiện. Cụ thể, đến năm 2000, về chỉ số phát triển con người (xác định trên cơ sở kết hợp các chỉ số về thành tựu giáo dục, tuổi thọ và thu nhập), nước ta được xếp ở vị trí 108 (tăng 2 bậc so với năm 1999) trên tổng số 174 nước, trong khi đó mức thu nhập bình quân đầu người được xếp ở vị trí 132/174 nước. Sáu bệnh truyền nhiễm ở trẻ em trước đây đứng đầu danh sách các bệnh có tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong cao, những năm gần đây nhờ việc tiêm chủng rộng rãi nước ta đã thanh toán được bệnh bại liệt, khống chế được bệnh uốn ván sơ sinh, ho gà, bạch hầu. Các chương trình phòng, chống bệnh sốt rét, bệnh lao, bướu cổ do thiếu i-ốt, phòng, chống lây nhiễm HIV/AIDS, thanh toán bệnh phong… cũng đạt kết quả khả quan. Sức khỏe bà mẹ trẻ em tiến bộ rõ rệt. Tỷ lệ chết mẹ là 20%o (1945) đến nay chỉ còn 0,8%o, tỷ lệ trẻ sơ sinh cân nặng dưới 2.500 gam từ 18% (năm 1989) giảm xuống còn 8% (năm 2000), tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em giảm nhanh. Tuổi thọ người dân tăng từ 38 (năm 1945) lên đến 64,9 nam, 69,6 nữ (năm 1999). Đặc biệt, từ năm 2000 đến nay, ngành y tế nước ta đã khống chế thành công những căn bệnh nguy hiểm như: Dịch SARS và cúm gia cầm H5N1. Thành công dập dịch, nhất là dập dịch SARS năm 2001 của ngành được cộng đồng quốc tế đánh giá cao và coi đây là kỳ tích của Việt Nam trong phòng, chống dịch bệnh. Trong lĩnh vực y đức, mặc dù hầu hết đội ngũ y sĩ, bác sĩ đều thực hiện tốt lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Lương y như từ mẫu”. Ở nhiều nơi, đội ngũ cán bộ ngành y luôn hết lòng vì người bệnh. Xin lấy ví dụ, trong dịp Tết Đinh Hợi vừa qua, hàng trăm bác sĩ, y tá, hộ lý Viện Bỏng quốc gia Lê Hữu Trác đã tình nguyện không nghỉ Tết mà ở lại chăm sóc những bệnh nhân bỏng đang được điều trị tại Viện. Hay tại nhiều bệnh viện trong cả nước, các kíp trực Tết đã kịp thời cấp cứu những ca bệnh hiểm nghèo… Tuy nhiên, đây đó vẫn còn xảy ra tình trạng nhân viên ngành y có thái độ không đúng với người bệnh. Cá biệt tình trạng sách nhiễu người bệnh gây bức xúc trong dư luận xã hội và làm giảm uy tín của ngành y trong nhân dân. Qua thư của bạn đọc cả nước gửi về Tòa soạn báo Quân đội nhân dân chúng tôi được biết, tình trạng thiếu bác sĩ, nhất là bác sĩ nhi khoa vẫn xảy ra, thể hiện rõ nhất là ở những vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo. Bên cạnh đó, phương tiện, điều kiện làm việc của đội ngũ thầy thuốc ở cơ sở còn thiếu thốn và lạc hậu.

Chính vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ y tế đủ về số lượng và mạnh về chất lượng, cả về y đức lẫn y thuật, bảo đảm cân đối, hài hòa giữa cán bộ y và dược là vấn đề cấp bách đặt ra đối với ngành y tế nước ta. Nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, để phát triển bền vững, toàn ngành y tế cần tập trung giải quyết vấn đề công bằng trong việc chăm sóc sức khỏe và hiệu quả đạt được trong nền kinh tế thị trường có sự phân tầng xã hội… Trước mắt, ngành cần có chính sách cụ thể quy hoạch, đào tạo đội ngũ cán bộ y tế cho tuyến cơ sở, cũng như tập trung giáo dục nâng cao y đức cho toàn ngành. Tăng cường sự đầu tư, hỗ trợ của Nhà nước và các bệnh viện, trung tâm y tế tuyến trên cho hệ thống y tế cơ sở. Việc một số bệnh viện quân đội như 108, 103 thường xuyên tổ chức khám, chữa bệnh, trợ giúp trang thiết bị y tế cho các địa phương khó khăn là rất cần thiết, đáng biểu dương và nhân rộng. Bên cạnh đó cần có biện pháp đi trước, đón đầu những thành tựu về khoa học công nghệ để có thể tiến kịp các nước trong khu vực, hội nhập với nền y tế của thời đại, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng và nhân dân.

HOÀNG GIANG