Đêm lửa thiêng trên tượng đài Thành cổ Quảng Trị

Vừa qua, tôi may mắn được đi cùng đoàn đại biểu Bộ tư lệnh Quân chủng Hải quân về thăm, tặng quà các cơ sở cách mạng, những người đã vì quê hương, đất nước mà không hề toan tính cho hạnh phúc của riêng mình, cưu mang, giúp đỡ bộ đội hải quân trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Hơn ba thập kỷ đã trôi qua, nhưng từng tấc đất, cung đường, ngọn đồi, con suối vẫn còn đó. Vùng đất này từng bị đạn bom cày xới, vang dội chiến công nhưng tình đất, tình người vẫn mộc mạc chân tình và giản dị, đơn sơ. Từ Cửa Việt, Cồn Tiên, Dốc Miếu, làng Cùa, Ái Tử đến đôi bờ dòng sông Thạch Hãn vẫn thấp thoáng bóng hình người chiến sĩ thuở nào. Các anh đang vượt sông, đang vượt qua bom đạn kẻ thù…

Chiều nay, tôi đứng trên cầu Hiền Lương, gió từ Cửa Việt thổi về mát rượi. Sông Bến Hải, một thời là vết thương lòng giữa đôi bờ giới tuyến, hôm nay cây cầu của những năm tháng chia cắt đã được phục chế. Cột cờ bờ Bắc vẫn phần phật tung bay trên tượng đài người chiến sĩ. Mẹ Diệm cặm cụi suốt đêm thâu ngồi vá cờ không còn nữa, nhưng câu chuyện về mẹ như một huyền thoại vẫn đang được con cháu hôm nay lưu truyền. Cây cầu bê tông bề thế, vững chãi bên cạnh cây cầu lịch sử như quá khứ và hiện tại vẫn song hành vươn tới tương lai.

Chúng tôi về thăm địa đạo Vịnh Mốc, một di tích lịch sử thể hiện tính sáng tạo của thế trận chiến tranh nhân dân, là biểu tượng của lòng dũng cảm vô song, trí thông minh, anh dũng tuyệt vời của quân và dân Vĩnh Linh-Quảng Trị. Có thể nói, từng mét công trình địa đạo đã nhuộm thấm biết bao nhiêu mồ hôi, máu và nước mắt của nhân dân. Người ta ước tính đã có hơn mười tám nghìn ngày công đào khoét vào lòng đất để hoàn thành một địa đạo dài hơn hai cây số, gồm 3 tầng, sâu từ 20 đến 30 mét. Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, địa đạo thực sự là một làng thời chiến nằm trong lòng đất với đầy đủ công trình sinh hoạt như: nơi ăn, chốn ngủ, giếng nước, bệnh xá, phòng hộ sinh, hội trường để họp, xem chiếu bóng, biểu diễn văn nghệ… Có hơn 300 người dân đã sống ở đó. Thật là diệu kỳ và mãnh liệt, trên mặt đất đạn bom của kẻ thù cày xới, còn dưới lòng đất tiếng hát vẫn át tiếng bom. Trong lòng địa đạo đã có gần ba chục em bé cất tiếng khóc chào đời. Người dân vừa chiến đấu vừa sản xuất để chi viện cho đảo thép Cồn Cỏ.

Từ Cửa Việt, phóng tầm mắt về hướng biển, Cồn Cỏ xanh rờn chấp chới giữa muôn vàn lấp lánh dát bạc phía chân trời. Hơn 30 năm về trước, nơi đây là đài chỉ huy của anh hùng Thái Văn A trong cuộc chiến đấu ác liệt giữa quân dân Cồn Cỏ với sự xâm lược của đế quốc Mỹ. Nơi đây ghi dấu chiến công “Đảo thép anh hùng”. Để bảo vệ toàn vẹn từng mảnh đất quê hương, 100 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Các anh ngã xuống để “Cồn Cỏ nở đầy hoa thắng trận”.

Đến Quảng Trị, ai cũng mong muốn được vào thăm Thành Cổ. Đứng trước màu xanh yên bình, tràn đầy sức sống đang xóa nhòa vết tích chiến tranh, không ai có thể tưởng tượng được sự hy sinh của những người đã ngã xuống trong 81 ngày đêm rung chuyển của mùa hè rực lửa năm 1972. Có đến ba trăm hai mươi nghìn tấn bom đạn của giặc Mỹ đã ném xuống nơi đây, đến viên gạch cũng không còn nguyên vẹn, thế mà bon đạn kẻ thù vẫn không hủy diệt nổi nụ cười kiêu hãnh của người chiến sĩ giải phóng quân. Thoảng nghe trong gió, trong hoa lá, cỏ cây là thì thầm lời ru giấc ngủ bình yên của bao anh hùng liệt sĩ tuổi mười tám, đôi mươi đã hiến dâng tuổi thanh xuân của mình cho bầu trời Quảng Trị hôm nay xanh màu hy vọng.

Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn chiều nhạt nắng, nơi này là cõi linh thiêng quy tụ 10.036 liệt sĩ đã từng sống và chiến đấu trên tuyến đường Hồ Chí Minh lịch sử. Những ngôi mộ san sát kề nhau nằm lặng lẽ dưới tán cây bồ đề tỏa bóng. Đứng trước tượng đài Tổ quốc ghi công và anh linh của bao anh hùng liệt sĩ, chúng ta không thể không bùi ngùi trước sự hy sinh mất mát lớn lao này… Chiến tranh đã đi qua gần 1/3 thế kỷ nhưng Quảng Trị vẫn còn đó nỗi đau thấm sâu vào tận lòng đất, vào da thịt, vào ký ức mỗi con người. Cả tỉnh có đến 893 Bà mẹ Việt Nam anh hùng; 17.892 liệt sĩ; 15.240 thương binh, bệnh binh; 23.421 người bị nhiễm chất độc da cam…

Gió chiều thổi nhẹ, những cánh hoa bông trang rung rinh trong gió hòa quyện với khói hương trầm ngào ngạt… Chúng tôi cầu nguyện cho những hương hồn siêu thoát, mãi mãi bất tử trong cuộc sống hôm nay…

PHAN TIẾN DŨNG